Breiđabólstađarkirkja,

Allt um Ísland


BREIĐABÓLSTAĐARKIRKJA
.

.

Áćtlun sérleyfishafa
umhverfis landiđ


Ferđaheimur

Kirkjan er í Breiđabólstađarprestakalli í Húnavatnsprófastsdćmi. Kirkjusetur er hér ćvafornt og var kirkjan helguđ Ólafi konungi. Hér var mikiđ hefđarsetur og frćgasti höfđingi á stađnum Hafliđi Másson. Lét hann fćra login í letur 1117 og er ţess minnst á áletruđum steini viđ heimreiđina. Hér var og Vígslóđi skrifađur og margt fleira, en á siđaskiptaöld og eina prentsmiđja á Íslandi, ţegar séra Jón Matthíasson, sćnskur biskupssonur, sat á stađnum.

Alkunnugt er, ađ séra Illugi Bjarnason stóđ upp af heimastađ sínum á Hólum í Hjaltadal og lét eftir til biskupsseturs 1108, en hlaut Breiđabólsstađ í skiptum. Í fyrra siđ voru löngum 2 prestar og 2 djáknar á Breiđabólsstađ, líklega fram undir síđari pláguna 1494. Nú er prestsetur niđur lagt á Breiđabólsstađ. Var ţađ gert međ lögum frá Alţingi hinn 5. maí 1990, en ekki hefur prestur setiđ á stađnum frá hausti 1960, ţegar séra Stanley Melax lét af embćtti.

Smíđi kirkjuhússins, sem nú stendur á ţessu frćgđarsetri var hafin sumariđ 1892, en vegna veikinda og síđan dauđa stađarprestsins, séra Gunnlaugs Halldórssonar frá Hofi, var kirkjan ekki vígđ fyrr en 1894. Matthías Ţórđarson, sem skráđi gripi kirkjunnar 1910, telur hana líka Reykjavíkurdómkirkju, ađ vísu ekki ađ stćrđ, en stíl: Kirkjuskip liđlega 42 m˛ međ sérbyggđum kór og forkirkju, en turn eigi ólíkur og á sams konar undirstöđu á mćni kirkjuskipsins. Ţrír sexrúđugluggar eru á hvorri hliđ, 2 á kórnum nokkru minni og 2 á sönglofti, sinn hvorum megin viđ risţak forkirkjunnar, og á stafnţili turnsins er kringlóttur fjórrúđugluggi. Yfir dyrum og ílöngum smárúđuglugga, tiglaskiptum, er lág burst til skrauts.

Undir hvelfingu kirkjuskips eru 4,7 m, en í kórnum 3,3 m, panelklćtt. Hvorum megin eru átta bekkir, sem taka 5-6 í sćti, en í norđausturhorni er stigi til sönglofts, sem tekur tvö stafngólf fram í kirkjuna og hvílir á stođum. Fyrir loftinu er handriđ međ renndum súlum eins og í grátunum, ţar sem ţćr eru raunar nokkru mjórri, renndum súlum eins og í grátunum, ţar sem ţćr eru raunar nokkru mjórri prýđilega málađ sem öll kirkjan. Stóllinn ađ sunnanverđu, sexstrend spjaldasmíđi međ hurđ og stendur á háum fćti, en er 96 sm djúpur. Fyrir altari, sem stendur á renndum fótum, er gott klćđi.

Taflan er olíumálverk frá 1920 eftir hinn kunna danska málara Anker Lund, sem ţó nokkrar altaristöflur eru eftir hérlendis, litfögur og myndefniđ Jesús blessar börnin. Gekkst međhjálpari kirkjunnar, Kristófer Pétursson, gullsmiđur á Litlu-Borg, fyrir kaupum á töflunni og gaf sjálfur stórfé til. Á altari eru 2 mjög gamlir og gildir stjakar af rauđakopar. Er skálin efst, sem bezt fer á, svo ađ kertin renni ekki niđur á dúkinn. Eru ţeir 21,5 sm háir og kjörgripir. Kaleikur og patína eru silfursmíđi Helga Ţórđarsonar 1825. Er kaleikurinn 17,7 sm hár, skálin víđ og grunn, töluvert skraut og vćnn hnúđur á leggnum, en á patínunni stafirnir IHS og rósablađasveigur um. Auk ţess á kirkjan lítinn ţjónustubikar, góđar oblátuöskjur af silfri frá 1762. Skírnarfat er fornt og af messing, 39,5 sm í ţvermál og skreytt ţýzkri leturlínu.

Vatnskanna, 18 sm há, er gömul og af gráum leir, skreytt rauđum og bláum blómum á bumbunni, en bláum röndum á fćti og hálsi. Leirhandarhald er á, en tinlok brotiđ af. Klukkurnar eru gamlar, en leturslausar, önnur 30 sm víđ og hin 20 sm, báđar hljómgóđar.


TIL BAKA          Nat.is - pósthólf 8593, 108 Reykjavik- sími: 898-0355 - nat@nat.is- um okkur - heimildir          HEIM