|
Kirkjan er í
Breiđabólstađarprestakalli í Húnavatnsprófastsdćmi. Kirkjusetur
er hér ćvafornt og var kirkjan helguđ Ólafi konungi. Hér var
mikiđ hefđarsetur og frćgasti höfđingi á stađnum Hafliđi
Másson. Lét hann fćra login í letur 1117 og er ţess minnst á
áletruđum steini viđ heimreiđina. Hér var og Vígslóđi
skrifađur og margt fleira, en á siđaskiptaöld og eina prentsmiđja
á Íslandi, ţegar séra Jón Matthíasson, sćnskur biskupssonur,
sat á stađnum.
Alkunnugt er, ađ séra Illugi
Bjarnason stóđ upp af heimastađ sínum á Hólum í Hjaltadal og
lét eftir til biskupsseturs 1108, en hlaut Breiđabólsstađ í
skiptum. Í fyrra siđ voru löngum 2 prestar og 2 djáknar á
Breiđabólsstađ, líklega fram undir síđari pláguna 1494. Nú
er prestsetur niđur lagt á Breiđabólsstađ. Var ţađ gert međ
lögum frá Alţingi hinn 5. maí 1990, en ekki hefur prestur setiđ á stađnum frá
hausti 1960, ţegar séra Stanley Melax lét af embćtti.
Smíđi
kirkjuhússins, sem nú stendur á ţessu frćgđarsetri var hafin
sumariđ 1892, en vegna veikinda og síđan dauđa stađarprestsins,
séra Gunnlaugs Halldórssonar frá Hofi, var kirkjan ekki vígđ fyrr
en 1894. Matthías Ţórđarson, sem skráđi gripi kirkjunnar 1910,
telur hana líka Reykjavíkurdómkirkju, ađ vísu ekki ađ stćrđ,
en stíl: Kirkjuskip liđlega 42 m˛ međ sérbyggđum kór og
forkirkju, en turn eigi ólíkur og á sams konar undirstöđu á
mćni kirkjuskipsins. Ţrír sexrúđugluggar eru á hvorri hliđ, 2
á kórnum nokkru minni og 2 á sönglofti, sinn hvorum megin viđ
risţak forkirkjunnar, og á stafnţili turnsins er kringlóttur
fjórrúđugluggi. Yfir dyrum og ílöngum smárúđuglugga,
tiglaskiptum, er lág burst til skrauts.
Undir hvelfingu kirkjuskips
eru 4,7 m, en í kórnum 3,3 m, panelklćtt. Hvorum megin eru átta
bekkir, sem taka 5-6 í sćti, en í norđausturhorni er stigi til
sönglofts, sem tekur tvö stafngólf fram í kirkjuna og hvílir á
stođum. Fyrir loftinu er handriđ međ renndum súlum eins og í
grátunum, ţar sem ţćr eru raunar nokkru mjórri, renndum súlum
eins og í grátunum, ţar sem ţćr eru raunar nokkru mjórri
prýđilega málađ sem öll kirkjan. Stóllinn ađ sunnanverđu,
sexstrend spjaldasmíđi međ hurđ og stendur á háum fćti, en er
96 sm djúpur. Fyrir altari, sem stendur á renndum fótum, er gott
klćđi.
Taflan er olíumálverk frá 1920 eftir hinn kunna danska
málara Anker Lund, sem ţó nokkrar altaristöflur eru eftir
hérlendis, litfögur og myndefniđ Jesús blessar börnin. Gekkst
međhjálpari kirkjunnar, Kristófer Pétursson, gullsmiđur á Litlu-Borg,
fyrir kaupum á töflunni og gaf sjálfur stórfé til. Á altari eru
2 mjög gamlir og gildir stjakar af rauđakopar. Er skálin efst, sem
bezt fer á, svo ađ kertin renni ekki niđur á dúkinn. Eru ţeir
21,5 sm háir og kjörgripir. Kaleikur og patína eru silfursmíđi
Helga Ţórđarsonar 1825. Er kaleikurinn 17,7 sm hár, skálin víđ
og grunn, töluvert skraut og vćnn hnúđur á leggnum, en á
patínunni stafirnir IHS og rósablađasveigur um. Auk ţess á
kirkjan lítinn ţjónustubikar, góđar oblátuöskjur af silfri frá
1762. Skírnarfat er fornt og af messing, 39,5 sm í ţvermál og
skreytt ţýzkri leturlínu.
Vatnskanna, 18 sm há, er gömul og af
gráum leir, skreytt rauđum og bláum blómum á bumbunni, en bláum
röndum á fćti og hálsi. Leirhandarhald er á, en tinlok brotiđ af.
Klukkurnar eru gamlar, en leturslausar, önnur 30 sm víđ og hin 20
sm, báđar hljómgóđar. |