|
Möðruvallakirkja er í Möðruvallaprestakalli í
Eyjafjarðarprófastsdæmi. Möðruvellir eru bær, prestssetur,
kirkjustaður og fyrrum klaustur í Hörgárdal. Möðruvallaklaustur
var stofnað árið 1296 og þar sátu munkar af Ágústínusarreglu.
Heimildir geta þess, að þar hafi smám saman orðið til merkasta
bókasafn landsins á miðöldum. Klaustrið brann árið 1316 í
tengslum við drykkjuveizlu bræðranna. Oft mun hafa verið sukksamt
í klaustrinu og deilur voru uppi milli munkanna og Lárentíusar
Kálfssonar, Hólabiskups. Þær gengu svo langt, að biskup lét taka
klausturlyklana af munkunum og þrír þeirra voru settir í járn
fyrir sakir, sem voru bornar á þá.
Útkirkjur prestakallsins eru í
Glæsibæ, á Bakka og Bægisá. Standklædd timburkirkjan, sem nú
stendur, var byggð á árunum 1865-67. Fyrri kirkja brann í
marz 1865.
Núverandi kirkja er meðal veglegustu
og vönduðustu kirkjum sinnar gerðar á landinu og hefur verið
varðveitt í nánast upphaflegri mynd. Þorsteinn Danílesson á
Skipalóni var kirkjusmiður og nafn hans og ártalið 1867er
yfir dyrum kirkjunnar. Allstórt loft með hliðarstúkum er í
henni. Á níutíu ára afmæli kirkjunnar var reist skrúðhús í
suðurhorni í kór og þegar hún varð 110 ára komu klæddar
setur í kirkjubekki og teppi í kór og ganggólf. Hún tekur
u.þ.b. 250 manns í sæti. Loftið í kirkjunni er alsett
stjörnum úr gipsi, líklega nálægt 2000 að tölu. Gluggar
kirkjunnar, sex á hvorri hlið, eru stílhreinir og vekja
athygli. Einn er yfir dyrum og allir eru þeir úr járni og í
gotneskum stíl.
Allir munir gömlu kirkjunnar brunnu með henni nema
altaristaflan, sem Arngrímur Gíslason, málari frá Skörðum í S-Þingeyjarsýslu,
bjargaði og málaði eftir henni nokkrar töflur, s.s. í
Stærra-Árskógskirkju. Frummyndin er glötuð, en til er mynd af
kirkjubrunanum eftir Arngrím. Flestir gripir núverandi kirkju eru
því á svipuðum aldri og hún sjálf og í sama stíl. Talið er
að skírnarsárinn sé verk og gjöf kirkjusmiðsins. Í sánum er
eirhúðuð skírnarskál. E.J. Lehman, danskur málari, málaði
altaristöfluna 1866 (Upprisa Krists). Í kór kirkjunnar eru tveir
stórir stólar og tíu minni, verk Einars Einarssonar, sem var þá
djákni í Grímsey.
Merkustu bækur kirkjunnar eru Guðbrandsbiblía,
prentuð á Hólum 1584 og Summaria, prentuð á Núpufelli árið
1589. Yfir sáluhliðinu í gamla kirkjugarðinum er vers úr 2.
passíusálmi Hallgríms Péturssonar útskorið og málað á
tréspjald: „Jurtagarður er herrans hér, helgra guðs barna
legstaðir" o.s.frv. Margt merkra manna og kvenna hvílir í
þessum garði. |