|
Safnakirkjan á Skógum er í Holtsprestakalli í Rangárvalla-
prófastsdæmi. Hún er
í hinum forna kirkjustíl. Þessi
lítilláta kirkja er örugglega stór hluti af ævistarfi
höfundar Skógasafns og stór hluti af lífi hans á staðnum
eftir að hún reis. Hann var búinn að undirbúa tilkomu
hennar lengi og bíða eftir því, að hún risi til að sjá
ævistarfi sínu tilgang. Þessi óþrjótandi höfundur varðveizlu
sögu umhverfis síns, bæði í orði og verki fékk þeim draumi
fullnægt og getur þvi vonandi sinnt móttöku ferðamanna miklu
betur, að sínu áliti, áfram. Hann er ungir enn, þótt
hann sé fæddur 21. apríl 1921.
Lítið
eitt austar í túninu og neðar en Holtshúsið er lítil og látlaus
kirkja, sem er engu að síður skrautfjöður safnsins.
Þetta er fallegt hús og garðurinn umhverfis er hlaðinn af
snilld. Allt í kirkjunni
er úr gömlum kirkjum,
en ytra er hún nýsmíði, byggð eftir teikningum Hjörleifs
Stefánssonar arkitekts. Þær innréttingar, sem til voru réðu forminu, en kirkjan
er af sömu stærð og síðasta kirkjan í Skógum, sem var rifin
1890. Safnkirkjan í Skógum
er byggð í hinum forna kirkjustíl.
Hún er dæmigerð fyrir aldalanga hefð sveitakirkna á Íslandi,
með kórgrindum og kórdyrum. Kórgrindurnar
eru smíðaðar eftir fyrirmynd úr síðustu torfkirkjunni á Kálfafelli
í Fljótshverfi, en gotneski boginn í kórdyrunum er úr Stóra-Dalskirkju
undir Eyjafjöllum.
Útsagað skraut í kórdyrum og ofan á kórbita á sér
fyrirmyndir úr Eyvindarhólakirkju undir Eyjafjöllum, sem var rifin
1963, en að nokkru leyti er það upprunalegt.
Himinn yfir predikunarstóli er einnig þaðan.
Skrautmálunin er verk Guðlaugs Þórðarsonar, málarameistara,
en hann er einn fárra, sem kann þetta gamla handverk.
Liti sótti hann í umgjörð altaristöflu kirkjunnar.
Kirkjubekkir eru úr Kálfholtskirkju frá 1879 og kirkjuþiljur
sömuleiðis. Gluggar eru
úr Grafarkirkju í Skaftártungu frá 1898, en grátur úr Stóra-Dalskirkju
frá 1895. Altarið er úr
Sigluvíkurkirkju í Landeyjum frá miðri 19. öld og prédikunarstóllinn
úr Hábæjarkirkju í Þykkvabæ, áður í Háfskirkju í Holtum.
Höfuðgersemi kirkjunnar er altaristaflan. Séra Sigurður Jónsson fékk hana til Holtskirkju undir
Eyjafjöllum árið 1768. Hún
er velvarðveitt dönsk vængjabrík og var í Holti til 1888 en síðar
í Ásólfsskálakirkju. Arkitekt
hinnar nýju Ásólfsskálakirkju, sem var vígð 1954, tók ekkert mið
af gömlu altaristöflunni og henni var komið fyrir uppi í turni til
geymslu.
Tveir forkunnargóðir
ljósahjálmar eru í kirkjunni, ljósahjálmur Steinakirkju undir
Eyjafjöllum í kór, en í framkirkju er hangandi hjálmur Skógakirkju
frá því um 1600. Í
klukknaporti hanga tvær klukkur, önnur frá Ásum í Skaftártungu,
talin frá 1742, hin frá því um 1600 úr Höfðabrekkukirkju í Mýrdal.
Henni var bjargað undan Kötlugosi 1660. |