|
Valþjófsstaðarkirkja er í
Valþjófsstaðarprestakalli í Múlaprófastsdæmi. Staðarkirkjan
var
Maríukirkja að fornu en varð aðalkirkja 1306, sem áður var
að Bessastöðum. Núverandi kirkja er steinsteypt með forkirkju,
sönglofti og turni og sæti fyrir 95 manns. Teikningar hennar eru
frá Húsameistara ríkisins og hún var vígð 1966. Í henni eru
kaleikur, patína og oblátuöskjur frá 18. öld, gerðar af Sigurði
Þorsteinssyni gullsmið. Dönsk altaristafla, sem sýnir ummyndunina
á fjallinu, prýðir kirkjuna. Skírnarsáir eru tveir, annar
nýlegur, erlendur og hinn frá miðri 18. öld. Innri útihurðin er
eftirlíking Valþjófsstaðarhurðarinnar frægu, sem er varðveitt
í Þjóðminjasafni. Eftirmyndina skar Halldór Sigurðsson frá
Miðhúsum.
Brottfluttir Fljótsdælingar gáfu
kirkjunni hana á vígsludaginn. Þessi gamla Valþjófsstaðahurð
mun vera frá 13. öld, fyrst skálahurð í bústað höfðingja og
síðar í
stafkirkju Valþjófsstaðar, sem stóð um
aldir, allt fram yfir siðaskipti. Hún er 206,5 sm á hæð og
sett saman úr þremur borðum með nót og fjöður. Á framhlið
hennar eru tveir kringlóttir reitir með útskurði (97 sm í
þvermál hvor). Milli reitanna er stór járnhringur með
greyptri silfurskreytingu.
Margir
mætir menn hafa lokið upp einum munni um útskurðinn og talið hann
einhvert stílhreinasta rómanska verk á Norðurlöndum. Árið 1852
var hurðin seld til Kaupmannahafnar en kom þaðan aftur með fleiri
íslenzkum listaverkum árið 1930. Kirkjan átti mikið land og
ítök og var eftirsótt vegna mikilla tekna, góðra húsa og
veðursældar inni í Fljótsdalnum.
Séra Bjarni Guðjónsson þjónaði
alla sína starfsævi við kirkjuna
að Valþjófsstað í Fljótsdal.
Þar hafa orðið umtalsverðar breytingar á staðháttum, húsakosti
og aðkomu undanfarin ár og í tilefni þess var talað við séra
Bjarna um kirkjuna, ferilinn og prestsembættið. „Þegar ég kom
hingað fyrst, á ferðalagi" segir hann, „var hér gömul
kirkja frá 1889, sem hafði lítið verið við haldið og var illa
farin. Á fimmta áratugnum var farið að huga að byggingu nýrrar
kirkju. Framkvæmdir hófust 1960. Þegar ég vígðist hingað 1963
var enn mikið óunnið í byggingunni og notast við gömlu kirkjuna.
Það ár var ákveðið að hraða verkinu og í júlíbyrjun 1966
var kirkjan vígð af Sigurbirni Einarssyni biskupi. Síðan hefur þessi
kirkja þjónað Valþjófsstaðarsöfnuði sem hefur látið sér
annt um hana. Árið 1992 hófust umræður um gagngerar endurbætur
á kirkjunni og var sóknarnefndin einhuga um þær. Í mars 1993 voru
skoðaðar 3 tillögur frá Húsameistara ríkisins og ein valin úr.
Samkvæmt henni var byggt skrúðhús og snyrting auk þess sem nýr
hattur var byggður á turninn, hærri og reisulegri. Þessar bætur
voru sérstaklega vel heppnaðar, því notagildi kirkjunnar jókst
auk þess sem hún varð miklu fallegri og féll betur að umhverfinu.
Heimamenn, undir forustu Þórarins
Rögnvaldssonar, sáu um framkvæmdir og lauk þeim veturinn 1995. Það
var um sama leyti að ákveðið var að bæta aðkomu að kirkjunni
með nýju myndarlegu bílaplani og lagfæringum á umhverfi.
Með dyggri aðstoð Guðmundar Rafns Sigurðssonar, formanns
skipulagsnefndar kirkjugarða, var svo ráðist í framkvæmdir sumarið
1996. Undir frábærri leiðsögn hans önnuðust heimamenn jarðvegsskipti
og árið 1997 var verkið boðið út. Það vann Vilhelm
Benediktsson frá Egilsstöðum, af einstakri útsjónarsemi og
listfengi. Þar var maður sem hugsaði meira um að skila verki sínu
vel en að þyngja budduna. Hann framkvæmdi og útfærði frábærar
hugmyndir Guðmundar Rafns og bætti ófáum við sjálfur.
Það var sérstaklega gaman að sjá
þessar umbætur verða að veruleika, því það var svo mikill
samhugur í öllum sem að þeim stóðu. Það lagðist allt á eitt
til að þetta mætti verða. Fjárhagsleg forsenda verksins voru aðallega
þrjár gjafir. Ein var arfur, ein var frá aldraðri konu í
sveitinni og sú þriðja og stærsta frá gömlum manni sem gaf
kirkjunni stóra fjárhæð. |