|
Fyrstu
heimildir um kirkju ķ Skagafirši er ķ Kristnisögu.
žar segir, aš Žorvaršur Spak-Böšvarsson hafi lįtiš gera
kirkju į bę sķnum Įsi ķ Hjaltadal.
Žorvaršur var sonarsonur Öndótts, sem nam land ķ Višvķk og
bjó žar. Hafi sś kirkja veriš reist sextįn vetrum įšur en kristni
var lögtekin į Ķslandi, žaš var žaš įriš 984. Segir aš Žorvaršur hafi fengiš višinn ķ kirkjuna frį
Englandi og hann fékk prest til aš žjóna henni.
Enginn
žeirra manna, sem nįmu land ķ Skagafirši voru sagšir kristnir.
Hinn fyrsti, sem bošaši kristni ķ žar, var sonarsonur landnįmsmanns
žar. Sį var Žorvaldur vķšförli frį Stóru-Giljį og meš honum ķ
för var Frišrik biskup af Saxlandi.
Žeir hófu trśboš sitt ķ Hśnažingi og varš vel įgengt. Hjį
žeim skķršust höfšingjar śr öllum žingum Noršurlands og žar į
mešal Žorvaršur bóndi ķ Įsi.
Kirkjuskipan viršist
hafa mótazt žannig frį upphafi kristni, aš į stęrri bśjöršunum
voru reistar kirkjur, sem önnušust messugjöršir og greftranir fyrir
žį jörš og smįbżlin, sem viršast hafa fylgt stęrri bśum auk jarša
og kota, sem lįgu nęst höfušbólinu.
Sagan
segir, aš heišnir menn ķ Skagafirši hafi ekki veriš hrifnir af žessu
framtaki Žorvaršar. Žeir
tóku sig tveir saman, Klaufi og Arngeir bróšir Žorvaršar.
Žeir hugšust fara aš Įsi og drepa prestinn en hęttu viš žaš
af ótta viš grimmilega hefnd Žorvaršar. Žį reyndu žeir ķ tvķgang
aš brenna kirkjuna. Ķ
fyrra skiptiš sżndist žeim sem eldur fyki śt um alla glugga į
kirkjunni, er žeir komu ķ kirkjugaršinn, svo žeir snéru frį. Ķ
seinna skiptiš brutu žeir upp kirkjuna og kveiktu eld ķ žurrum
fjalldrapa inni ķ henni. Žaš gekk illa aš fį fjalldrapann til aš
loga svo Arngeir lagšist nišur til aš blįsa ķ eldinn. Žį kom ör
fljśgandi yfir höfuš honum og önnur milli skyrtunnar og sķšu hans.
Žį uršu žeir hręddir og flśšu og eru ekki fleiri frįsagnir um
tilraunir žeirra til aš eyšileggja kirkjuna.
Engir
mįldagar eru til frį kirkjunni ķ Nešra-Įsi og žvķ er ekkert vitaš
hverjum hśn var helguš eša hvaša eignir hśn įtti. Fyrstu mįldagar
sem til eru um kirkjur ķ Skagafirši eru frį žvķ er Aušunn rauši
var biskup į Hólum įrin 1313 - 1322.
Um stęrš kirknanna ķ Įsi og aldur er nś meira vitaš en
nokkurra annarra kirkna frį sama tķma hérlendis.
Sumariš
1998 var hafinn uppgröftur ķ Nešra-Įsi, sem lauk sumariš 1999.
Munnmęli höfšu fylgt įkvešnum fjįrhśsum ķ Nešra-Įsi, sem voru
alltaf kölluš bęnhśsiš, žvķ voru fjįrhśsin rifin og uppgröftur
hafinn į žessum staš.
Viš
uppgröftinn kom ķ ljós, aš ķ Nešra- Įsi hefšu stašiš žrjįr
kirkjur. Hin elzta lķklega
timburkirkja frį žvķ um įriš 1000 (eša 984!).
Į
seinni hluta 11. aldar var lķklega byggš önnur timburkirkja og utan
um hana var lķtilfjörlegur torfveggur.
Hugsanlega var honum bętt viš nokkru eftir aš kirkjan var
reist.
Žrišja
og yngsta kirkjan var lķklega byggš ķ byrjun 12. aldar.
Hśn stóš hugsanlega óbreytt fram undir lok 13. aldar en varš
žį eldi aš brįš. Kirkjurnar voru byggšar į sama grunni og stęrš
žeirra var svipuš, um 12 m². Breidd žeirra var svipuš og
innamįl Vķšimżrarkirkju er nś, en hśn er um žaš bil 4 m lengri
en kirkjurnar ķ Įsi hafa veriš.
Kirkjugaršurinn
ķ kringum kirkjuna var lķka grafinn upp.
Žar komu ķ ljós u.ž.b. 100 grafir.
Greftrunum viršist hafa veriš hętt um 1100, žvķ grafirnar lįgu
undir gjóskulaginu sem Hekla lagši yfir landiš įriš 1104. Menn gera
sér ķ hugarlund aš orsökin fyrir aš greftrun var hętt um 1100 ķ
kirkjugaršinum ķ Įsi, sé tengd stofnun biskupsseturs į Hólum.
Einnig kann fólki hafa fundizt fķnna og meira öryggi ķ aš liggja ķ
Hólakirkjugarši. |