Útselur er nokkuð stærri end landselur, allt að 3 m að lengd og 3-400 kg.  Hann er gildastur um bógana og flatvaxinn.  Hann hefur stórt og frammjótt höfuð og liturinn er breytilegur eftir aldri og kyni.  Algengasti liturinn er grár, dökkir dílar á baki og hliðum og einlitur kviður, höfuð og hreifar.  Hann heldur sig við nyrztu strendur Norður-Atlatnshafs og fer sjaldan norður í Íshaf.  Hann heldur sig aðallega við suður- og vesturströnd landsins og finnst frá Eystrahorni og Hvalbak og allt norður á Skaga.  Hann er mest áberandi á skerjum og útkjálkum fyrir opnu hafi og á fáförnum stöðum á söndum suðurstrandarinnar.  Mest er af honum í Breiðafirði, í Hvalseyjum við Mýrar , við Vestfirði, Strandir og Skaga.

Útselurinn virðist vera fjölkvænisdýr utan Íslands.  Samkvæmt erlendum rannsóknum safnast einungis kynþroska dýr saman í látrum, sem brimlarnir verja með kjafti og klóm.  Brimlar, sem hafa ekki helgað sér látur, halda sig í fjarlægð.  Kæpingin hefst á haustin og nær yfir tímabilið frá oktober til febrúar.  Venjulega fæðir hver urta aðeins einn kóp og mökun hefst að loknu uppeldi kópanna, sem fá móðurmjólkina á 6 klst. fresti.  Brimlarnir eru ekki síður vakandi yfir urtubúum sínum á mökunartímanum og verja þær og látrin með sama krafti.  Hver brimill gagnast allt að 20 urtum.  Fæðingarfeldur kópanna þolir ekki bleytu, þannig að þeir halda sig á þurru landi þar til háraskipti hafa orðið.  Þroskatöf fósturs útselsins er 102 dagar.  Selirnir léttast talsvert um kæpingar- og mökunartímann vegna þess að þeir nærast ekki á meðan.  Háraskipti fullorðinna sela verða 2-3 mánuðum eftir mökunartímann og urturnar fella hár á undan brimlunum.