|
Byggðasafnið í Görðum er
sjálfseignarstofnun. Starfssvæði safnsins er Akraneskaupstaður og byggðarlögin sunnan
Skarðsheiðar. Þessir aðilar leggja því til tekjur auk
ríkissjóðs. Aðalhvatamaður að stofnun safnsins var séra Jón M.
Guðjónsson, sóknarprestur á Akranesi 1946-1975. Árið 1955 hóf
hann söfnun muna á akranesi og í nærliggjandi byggðarlögum. Snemma
árs 1959 eignaðist byggðasafnið gamla Garðahúsið og þar var
munum þess komið fyrir og það formlega opnað 13. des. 1959. Brátt
varð ljóst, að Garðahúsið hýsti ekki til lengdar allar eigur
safnsins og að reisa þyrfti nýtt safnhús. Garðahúsið, sem
var notað sem byggðasafn er nú sýningahús á vegum safnsins.
Framkvæmdir hófust
haustið 1968 og fyrsti áfangi fyrirhugaðrar safnhúsbyggingar
tekinn í notkun sumarið 1974. Arkitektar voru Ormar Þór
Guðmundsson og Örnólfur Hall. Verksvið safnsins er alhliða
söfnun og varðveizla þjóðlegra
menningarverðmæta, sem snerta byggðarsögu svæðisins.
Byggðasafnið geymir heilstætt safn muna, sem tilheyrðu fyrri
tíðar búskaparháttum og atvinnutækni til lands og sjávar á
Akranesi og í nágrannabyggðarlögunum. Meðal deilda safnsins
má nefna: Sjóminja- og tæknideild, baðstofu, hlóðaeldhús,
smiðju, smíðastofu og skólastofu.
Sérstæðir hlutir í eigu safnsins eru m.a.: Ford T
vörubifreið, árg. 1921, róðrarbátur, smíðaður 1874,
skipslíkön, lækningaáhöld héraðslækna o.fl. Í tengslum við
safnið er varðveittur Kútter Sigurfari, sem fyrir atbeina
kínvanisklúbbsins Þyrils og fleiri aðila var gerður upp og færður
í upprunalegt horf. Sigurfari var smíðaður í Englandi 1885 og
gerðu út frá Hull til 1897. Þá var hann keyptur til Íslands og
gerður út á handfæri frá Reykjavík til 1920. Þá keyptu
útgerðarmenn í Klaksvík í Færeyjum hann og notuðu til ársins
1974. Fleiri bátar af ýmsum stærðum og
gerðum
standa við safnið.
Í lok júní 2001 var opnað nýtt safnahús, sem hýsir sýningar um
steinaríki Íslands, um gerð Hvalfjarðarganga, frá Landmælingum
Íslands og um íþróttasögu landsins. Þar er einnig
veitingaaðstaða fyrir 60 manns. |