|
Að lokinni göngunni fyrsta daginn vorum við bæði ánægðir með
að vera lagðir af stað og hreyknir af árangri dagsins. Á
þessum dýrðardegi lágu leyndardómar Íslands fyrir fótum
okkar og við vorum hingað komnir til að afhjúpa þá. Við
hefðum jafnvel getað séð heimskautsbauginn í norðri, ef
breiddarbaugar væru sýnilegir. Bezta tilfinningin var þó
tengd tilhugsuninni um það, að skrifborðin okkar voru í 2000
km fjarlægð.
Það var tilvalið gönguveður, norðaustan gola og sólskin og
skyggni ótakmarkað. Leiðin lá beint í austur og við gengum
rösklega. Við einn bæjanna, sem á leið okkar voru, sáum við
eina fullvaxna tréð á leiðinni. Það hallaði sér að húsinu,
eins og það væri að leita sér skjóls. Vegurinn var næstum
láréttur fyrstu tvo kílómetrana, eða jafnvel örlítið undan
fæti. Litla kerran rann svo ljúflega áfram, að ég batt
bakpokann minn líka á hana. Heildarfarmurinn var þá orðinn
u.þ.b. 40 kg. Umferðin jókst með kvöldinu, þannig að við
sáum bíl á fimm mínútna fresti um tíma. Eftir að hafa
gengið í þrjá tíma komum við að vegamótum. Þar snérum við
til suðurs og fylgdum sandborinni slóð, sem hlykkjaðist um
stórþýft, kjarrivaxið land. Róðurinn þyngdist svolítið, svo
að ég axlaði bakpokann aftur til að létta á kerrunni.
Um hálftíuleytið um kvöldið komum við að Undirvegg, sem við
höfðum valið sem fyrsta næturstað. Þaðan lá ágætur vegur
áfram til austurs og freistaði okkar. En við ákváðum, að
nóg væri gert þann daginn, tjölduðum og Jean fór að bænum
til að fylla 5 lítra brúsa af vatni. Sólin dansaði á
sjóndeildarhringnum í norðri á meðan við elduðum og borðuðum
síðbúinn kvöldverð. Birtan var næg um miðnættið til að
skoða leið næsta dags á kortinu.
Sólin skein í heiði morguninn eftir. Við gengum einn og
hálfan tíma í austur áður en við komum að slóð, sem lá beint
í suður, örlítið á fótinn. Landslagið var svipað, kjarr og
þýft mólendi. Það var fallegt að líta um öxl, niður á
láglendið við flóann og snækrýnda Núpana í 25 km fjarlægð.
Það var mikil bílaumferð þennan laugardag, bíll á tíu til
fimmtán mínútna fresti. Kæfandi rykið rak okkur aftur og
aftur út í móann og kjarrið, því að golan blés í sömu stefnu
og slóðin lá. Þetta var þreytandi, hvort sem við burðuðumst
með bakpokana um kargaþýfið eða losuðum okkur við þá aðeins
til að hysja þá upp á herðarnar aftur. Ég ákvað að taka
ekki af mér bakpokann en kerran safnaði stöðugt meira ryki á
veginum, því að ég gat ekki burðast hana yfir torfærurnar.
Í bílunum voru fjölskyldur í helgarferð, allir veifuðu okkur
kumpánlega og við á móti úr öruggri fjarlægð. Fáir bílar
voru á norðurleið og langt á milli þeirra. Einn þeirra kom
mjög hægt á móti okkur. Bílstjóri hans virtist gera sér
betur grein fyrir óþægindunum, sem rykið olli okkur, því að
það var sunnangola. Strax og hann sá að við ætluðum að taka
til fótanna, blikkaði hann framljósunum og stöðvaði bílinn
til að láta rykið setjast. „Takk fyrir”, sagði ég við unga,
brosandi manninn við stýrið og var stoltur af íslenzkunni
minni. Þetta voru reyndar einu orðin, sem ég kunni. Þegar
við stigum út úr flugvélinni á Keflavíkurflugvelli, spurði
ég eina flugfreyjuna, hvernig hún segði „Thank you” á
íslenzku og notaði það á stallsystur hennar. Það er alltaf
gott að kunna að þakka fyrir sig á máli innfæddra og okkur
gafst oft tækifæri til að gera það.
Þegar líða tók á daginn, komum við að uppþornuðum árfarvegi,
sem var stráður hnullungssteinum. Þar varð kerran fyrir
fyrstu þolrauninni. Það hallaði undan fæti og við gengum
niður í grænasta dalverpi, sem ég hef séð, með vel grónum
grundum og kristaltærum lækjum, sem liðuðust um. Þegar
niður var komið, sveigði aðalslóðin til vinstri. Við héldum
beint áfram og yfir timburbrú inn í aðaldalinn. Samkvæmt
kortinu var það Vesturdalur, en okkur fannst við vera komnir
til paradísar í sólskin og hita. Vinstra megin við okkur
gnæfði þverhníptur klettaveggur eins og brjóstvarnir
risastórs kastala. Eftir að við höfðum slökkt mesta
þorstann og fyllt vatnsflöskurnar í læknum, hélt Jean áfram
á meðan ég hagræddi farangrinum svolítið á kerrunni. Þegar
ég hélt af stað aftur og ýtti kerrunni á undan mér, sá ég
mann ganga upp með læknum. Hann var ber að ofan og brúnn
eins og Suðurlandabúi.
„Vous allez loin” („Eruð þér að fara langt”), spurði hann og
leit á farangurinn á kerrunni.
„Assez loin” („Nógu langt”), svaraði ég og hélt mínu striki.
Hvers vegna ávarpaði hann mig á frönsku? Líklega fannst
honum helzt, að kerran hlyti að vera frönsk uppfinning.
Í hinum enda dalsins var rauður Volkswagen og blátt tjald á
grænu grasinu milli lítillar tjarnar og lítils foss. Adam
og Eva höfðu búið þarna um sig í paradís í tjaldferð fjarri
amstrinu í Reykjavík, ef marka mátti bílnúmerið. Adam gaf
sig á tal við okkur og Eva kom til að bjóða okkur kaffibolla.
Áður en við gátum áttað okkur, sátum við að snæðingi við
gnægtarborð þeirra og fengum svo íslenzka sérréttinn „skyr”
á eftir.
Við eyddum kvöldinu með Gunnari Einarssyni og Jóhönnu
Guðmundsdóttur og fréttum að dóttir þeirra færi innan skamms
til Brussel til að starfa við íslenzka sendiráðið. Að lokum
fór Gunnar með okkur í stutta gönguferð til að sýna okkur
útsýnið yfir Jökulsá á Fjöllum, sem geistist framhjá neðan
þverhnípis Skógarbjarga. Það má geta þess, að við hittum
Helgu Gunnarsdóttir í Brussel u.þ.b. tveimur mánuðum síðar
og Jean kom henni á óvart með því að bjóða henni að sjá
foreldra sína á hvíta tjaldinu.
Áður en við yfirgáfum paradís morguninn eftir, þökkuðum
Jóhönnu fyrir það, sem Íslendingar kalla „kaffibolla”.
Þegar Gunnar kvaddi okkur með handabandi, brá okkur svolítið
við alvöruna í orðum hans, er hann bað okkur að gæta okkar
vel, sérstaklega, þegar við kæmum að jökulsánum uppi á
öræfum. Við hugsuðum með okkur, að þær gætu nú ekki verið
svo hættulegar. Gunnar vissi auðvitað ekki, hve nákvæmlega
við höfðum skipulagt ferðalagið. Við höfðum lesið mjög
nákvæmlega skýrslur British Schools Exploring Society,
handbók hersins um baráttuna við náttúruöflin og haft
samband við Dr. I.Y. Ashwell, leiðtoga BSES hópsins á
Íslandi árið 1970. Hann hafði sent okkur nákvæmar lýsingar
á því, hvernig bezt væri að haga sér við jökulsárnar. Við
höfðum líka líka æft okkur í því að vaða ár í Ambléve i
belgísku Ardennafjöllunum, þegar leysingar voru í Hautes
Fagnes og vatnshitinn var ekki nema +1 gráða. Við
studdumst við sterkar bambusstangir, bundum okkur saman með
30 m löngum kaðli, sem var brugðið um mittisólar með
sérstökum festingum. Okkur var ljóst, að tveggja manna lið
var ekki nógu fjölmennt til að takast á við erfiðar ár. En
við vissum líka að vatnsmagn væri minnst eldsnemma að morgni
og höfðum ákveðið að draga frekar í land en að sína
einhverja fífldirfsku.
Jöklarnir voru langt í burtu enn þá. Þetta var sunnudagur
og í dag var Dettifoss á dag-skránni. Þess vegna var þetta
hátíðisdagur fyrir mig og ég hafði ákveðið að halda upp á
hann, þegar við kæmum að fossinum og fá mér bjór í
veitingahúsinu þar.
Það varð enginn bíll á vegi okkar allan daginn, þótt
vegurinn væri þokkalegur. Hann hlykkjaðist suðureftir, mest
á fótinn, um gróið land, vaxið fjalldrapa og fléttum, sem
hurfu smám saman eftir því, sem meira bar á grjóti. Við
rætur brattrar brekku, sem við urðum að klífa, ákvað ég að
skrúfa hlífðarplötu úr krossviði framan á kerruöxulinn og
tíndi til verkfæri. Hlífin var lófastór, en skipti miklu
máli, þegar ég ýtti kerrunni á undan mér. Það var ekki
nærri því eins erfitt að ýta henni upp á við en að draga
hana á eftir sér.
Jean var oftast langt á undan með þunga bakpokann sinn en ég
var sjaldnast aleinn. Oftast var ég umkringdur fuglum.
Stundum flögraði lóan lengi samsíða og settist við og við en
flaug upp, þegar ég nálgaðist um of, en settist síðan aftur
lengra framundan. Hún var greinilega að reyna að lífga upp
tilveruna fyrir þennan framandi gest, þótt söngurinn væri
svolítið sorgbitinn. Systkini hennar slógust líka í fylgd
með Jean og stundum heyrðum við í spóa, sem er miklu
styggari og hélt sig fjær, þannig að við sáum hann sjaldan.
Vegurinn sveigði krappt niður á við til vinstri yfir
sterklega timburbrú. Undir hana rann hvítfyssandi lækur,
sem vegurinn fylgdi þar til hann hvarf í móðuna miklu,
Jökulsá, djúpt niðri í gljúfrinu.
Jean beið eftir mér þar sem gljúfurveggirnir umhverfis okkur
voru orðnir lægri. Hann sat í aflíðandi malarhlíð hægra
meginn við veginn. Litlu lengra framundan, milli vegarins
og hlíðarinnar var autt bílastæði. Samkvæmt kortinu átti
vegurinn að liggja meðfram ánni alla leið að Dettifossi en
ég sá hans engin merki, einungis troðna slóð á milli
bílastæðisins og kamars.
Vonsviknir héldum við áfram eftir ökuleiðinni, sem lá í átt
frá gljúfrum Jökulsár á Fjöllum og vegurinn versnaði stöðugt.
Eftir að við höfðum gengið yfir nokkrar hæðir var hann
orðinn mjög grýttur, svo að það brakaði í hverri spýtu í
kerrunni. Nú þýddi ekki annað en að spenna á sig
mittisólina og draga hana yfir torfærurnar.
Jean var að hvíla sig, þegar ég náði honum næst, svo að ég
gerði slíkt hið sama og settist á stein við hliðina á honum.
Venjulega spjölluðum við saman þar sem við settumst svona
niður, en núna þögðum við. Landið var orðið talsvert örðugt
yfirferðar.
Ég vaknaði upp með andfælum. Ég hlýt að hafa sofnað í
nokkrar mínútur eða bara í nokkrar sekúndur, en samt nógu
lengi til að dreyma ruglingslega um heimaslóðir. Jean hafði
líka blundað.
Eins og alltaf, þegar við tókum okkur hvíldir, hafði ég
farið í regnjakkann til að verða ekki kalt. Himinninn var
að verða alskýjaður og vindurinn orðinn napur. Við fundum
vel fyrir því á meðan við mauluðum Vitareal-stangirnar okkar.
Það var kominn tími til að halda áfram. Með andvarpi
öxluðum við byrðar okkar og reyndum að ganga taktfast áfram.
Kortið okkar af fyrsta hluta leiðarinnar var í mælikvarðanum
1:250.000. Við höfðum vonað að það væri vandræðalaust að
fylgja skýrri leið, en um kvöldið stóðum við frammi fyrir
mörgum slóðum, sem sáust ekki á kortinu, svo að við vissum
hvorki í þennan heim né annan.
Loks kom Jean auga á ský lágt á himni í austurátt og við
sveigðum til vinstri. Þar ægði saman sporum og slóðum í
allar áttir. Við urðum enn þá ruglaðri og settumst niður
til að líta aftur á kortið. Þar sem við sátum hefði getað
verið kolanáma einhvers staðar á milli Essen og Dortmund,
alls staðar haugar af svörtum sandi. Sólin var björt en
lágt á himni. Hún hafði brotizt í gegnum skýin einmitt
þegar axlarhátt völundarhús af grjóthnullungum varnaði okkur
vegar og Jean fór meðfram því til að finna leið. Þegar hann
kom aftur, hafði honum ekki tekizt að komast alla leið að
fossinum. Hann hafði gengið fram á lægðarbrún og séð
klettabelti hinum megin og áin virtist vera einhvers staðar
handan þess. Við bröltum með kerruna fram hjá stærstu
steinunum og lyftum henni yfir þá minni. Svæðið, sem við
fórum um, var 10-15 m djúpt og 300 m breitt og virtist vera
gamall árfarvegur. Þar sem farið var að kólna talsvert,
ákváðum við að tjalda þarna til næturinnar.
Það tók nokkurn tíma að flytja farangurinn og tóma kerruna
niður fyrir klettabeltið. Á meðan ég tjaldaði og fyllti
vatnsbrúsana okkar í tærum polli í grenndinni klifraði Jean
upp stórgrýtta skriðu fyrir neðan klettabeltið fjær og alla
leið upp á brún til að leita að Dettifossi. Hann fann
fossinn en þoka var að myndast yfir ánni, þannig að hann sá
hann óljóst, þótt hann heyrði vel drunurnar í honum. Honum
virtist staðurinn auðnarlegur og litlar líkur til að þar
væri veitingahús.
Á þessu stigi var ég of þreyttur til að láta það á mig fá.
Þokan var að læðast að okkur. Við borðuðum matinn okkar
þegjandi og um leið og ég var kominn í svefnpokann lokaði ég
tjaldopinu með rennilásnum og þar með útsýninu yfir
óaðlaðandi landslagið úti. Þetta var þurrasti afmælisdagur
ævi minnar.
Næsta morgun var þokan þykk eins og baunasúpa en brátt
glaðnaði yfir, þegar sunnanandvarinn leysti hana upp. Eftir
morgunverð fór Jean til að athuga, hvort Dettifoss væri í
betra skapi í dag en kom að honum í þokuböndum. Það var
ekki nokkurt vit í að taka myndir við þessi skilyrði.
Eftir að hafa komið hafurtaski okkar fyrir til brottfarar
fannst mér ég ekki geta haldið áfram án þess að hafa reynt
að koma auga á öflugasta foss Evrópu og staulaðist því upp
brekkuna að fossinum. Þokan var að mestu horfin og ég átti
ekki erfitt með að finna leið yfir sléttan stall til að sjá
fossinn í öllu sínu veldi.
Hæð fossins er næstum sú sama og Niagarafossanna. Þarna
streyma hverja sekúndu u.þ.b. 150 m3 af vatni frá Vatnajökli,
sem er í u.þ.b. 150 km fjarlægð. Vatnið steypist 44 m niður
í sjóðandi iðuna fyrir neðan. Grasið undir fótum mínum var
blautt og sleipt vegna stöðugs úða frá fossinum. Til að
taka nokkrar myndir varð ég að sæta lags vegna úðans og
vindsveipanna. Ég var ekki lengur hissa á því, að þarna
væri ekkert veitingahús. Það var ekki einu sinni
skyndibitastaður til að spilla útsýninu. Þarna var heldur
ekki sála á ferli. Ég var aleinn og hafði náttúruundrið
fyrir sjálfan mig. Nú, hvað sem öllu leið, höfðum við ekki
komið til Íslands til að setjast niður og drekka bjór. Við
vorum þarna til að njóta óspillts lands og þetta var hluti
af því.
Megi Dettifoss haldast óbreyttur - afskekktur, ögrandi og
fjarri allri sölumennsku. |
