|
Arnarfell hið mikla (1143m) er skriðjöklum girt í
Hofsjökli
suðaustanverðum. Það sést víða að, hömrótt efst og skriður
neðst. Suðurbrekka fjallsins heitir Arnarfellsbrekka, sem er ótrúlega
vel gróin miðað við hæð hennar yfir sjó, en ofar 800 metranna
hverfur hágróður með öllu og mosi tekur við. Neðst í brekkunni eru
loð- og gulvíðir, blágresi, burnirót, hvönn o.fl., grasbrekkur og
bláberjalyng. Taldar hafa verið 97 tegundir blómplantna í
Arnarfellsbrekku, sem er mikið fyrir svona lítið svæði svona hátt
yfir sjó. Útsýni af Arnarfelli er stórkostlegt yfir sunnanvert
hálendið og til suðausturs. Litlu ofar í jöklinum er Arnarfell hið
litla (1140), sem ber mun minna á. Arnarfellsalda er í
Þjórsárverum
á móts við Arnarfellsmúla og
vestan hennar er lítið stöðuvatn. Þar eru rústir af kofa, sem eru minjar
um síðustu útilegumenn á landinu. Þar höfðust við vinnumenn frá
Laugardælum í Flóa haustið 1848 til að komast hjá refsingu vegna
þjófnaðardóms.
Þeir hurfu úr byggð 20. oktober og byggðu sér kofaskrifli til að skýla sér þar til þeir
fengju tækifæri til að komast alveg undan klóm réttvísinna. Þeir
fundust fjórum dögum síðar og voru dæmdir í 10 og 8 ára þrælkun.
Annar þeirra, Jón
Jónsson, fór síðar til Ameríku, gerðist mormóni og kom aftur til
Íslands til að boða trú sína.
Norðan öldunnar eru miklir
troðningar, sem gætu verið leifar af gömlu Arnarfellsleiðinni. Þessi
leið var hluti af Sprengisandsleið hinni fornu vestan Þjórsár, frá
Bólstað í Nauthaga og þaðan með Múlunum inn að Arnarfelli og
áfram með jökuljaðrinum norður fyrir Háumýrar. Þar var yfirleitt
greiðfært vað á Þjórsá fyrir menn og hesta yfir á Sprengisand.
Þetta var nok kurs konar varaleið, þegar
Sóleyjarhöfðavað var ófært.
Þarna var fyrst ekið árið 1950
Arnarfellsmúlar eru jökulöldur
suðaustan Hofsjökuls, vestan Arnarfells hins mikla. Múlajökull liggur
fram að þeim. Hann hefur verið iðinn við að ýta upp mörgum röðum
af slíkum jökulöldum, en hefur hopað verulega síðan. Gróðurfar er
áberandi mismunandi á öldunum. Næst jökli er sáralítill gróður en
hann verður jafnvel meiri en í Arnarfellsbrekku, þegar fjær dregur.
Burnirótin vex í miklum breiðum og er mjög stórvaxin og alls konar
steinbrjótar og hvannir eru í miklum blóma. Leitt hefur verið líkum
að því, að eitt hreysa Fjalla-Eyvindar hafi verið í Múlunum en
engin merki hafa fundizt um það. Samkvæmt skýrslu, sem gerð var eftir
ferð Árnesinga á þessar slóðir 1762, fundu þeir híbýli í holum
hól, matarforða og tæki og tól. Þeir þóttust sjá merki um, að
útilegumennirnir hafi flúið upp á jökul og röktu slóðir eftir fimm
hesta. Leitarmenn eyðilögðu híbýlin. |