|
Sandsteinshöfðinn Hellnaskagi er hluti syðsta býlis
landsins, Garða. Hann gengur vestur í Dyrhólaós og uppi á honum eru
rústir bæjarins Hella, sem fór í eyði 1909. Auk Baðstofuhellis eru bæði
manngerðir og náttúrulegir hellar í höfðanum, s.s. Grænkelluhellir,
Hrossatröð og Heyhellir, sem er fallinn.
Baðstofuhellir er kunnur fyrir vetrarpartsdvöl Jóns
Steingrímssonar þar árið 1755. Bóndinn úthlutaði honum vist í hellinum,
sem var þá líklega tengdur bænum um göng hægra megin dyra. Jón stækkaði
hellinn og bjó þar með bróður sínum í bezta yfirlæti. Á meðan á
dvölinni stóð var Jón að læra þýzku, sem kveikti í honum áhuga á
eldgosum og sögu þeirra. Þegar bræðurnir voru að koma sér fyrir í
hellinum, hófst mikið Kötlugos. Jón Sigurðsson, sýslumaður, skrifaði
skýrslu um gosið, sem Jón Steingrímsson byggði mun gleggri greinargerð
á. Hið síðara eldrit í kjölfar Skaftárelda 1783-84 var þó mun
greinarbetra og verður vafalaust handagagn jarðvísindamanna á meðan
jörðin byggist.
Baðstofuhellir er u.þ.b. 6 m langur, tæplega 3 m breiður
og 2 m á hæð. Bogadregna skotið innst í honum er líklega verk Jóns.
Hleðsla er fyrir munna hellisins og viðarþil með dyrum og gluggum.
Síðast var hellirinn nýttur sem fjárhús.
Heimild: Byggt á minningum Eyjólfs Guðmundssonar
(Minningar úr Mýrdal, bls. 64). |