|
Búlandshöfði
steypist snarbrattur í sjó fram milli Snæfellsbæjar og
Grundarfjarðar, um Búlandsgil eru mörkin milli
sveitarfélaganna. Hann var mestur ferðatálmi á leiðinni
umhverfis Snæfellsnes, einkum á veturna, þegar flughált var
í brattlendinu. Ef einhverjum skrikaði fótur á leiðinni,
beið þeirra dauðinn einn. Í Búlandshöfða var tæpast í
Þrælaskriðu, þar sem þrælar frá Mávahlíð fórust, þegar þeir
voru að leita sér undankomu. (Eyrbyggja). Á slóðum
Þrælaskriðunnar er nú komið bílastæði og þar sér vítt yfir.
Sumum fannst jafnvel akvegurinn sem gerður var fyrst þarna
árið 1962 allhrikalegur en hann var bættur verulega á árunum
1998-2000.
Á fyrstu árum tuttugustu aldarinnar setti dr. Helgi Pjetursson
fram kenningu sem var byltingakennd í jarðfræði heimsins.
Helgi var mjög þekktur á þeim tíma og vitnað til rannsókna
hans um allan heim. Kenning hans gekk út á það að ísöldin
hefði ekki verið einn samfelldur fimbulvetur heldur að
hlýskeið hefðu verið á milli kuldaskeiða. Þær ályktanir dró hann af
jökulbergslögum sem hann fann í “móbergsmynduninni” bæði í
hreppum austur og á norðanverðu Snæfellsnesi. Einn af
lykilstöðum hans var í Búlandshöfða.(Dr. Haukur Jóhannesson.
Munnl. heimild.) Flestir jarðfræðingar sem fjölluðu um þetta
efni aðhyltust þessa kenningu. (Dr. Sigurður Þórarinsson.
Náttúra Íslands 1961)
Í
jökulsbergslagi, í dalverpi nokkru fyrir ofan þjóðveg í
Búlandshöfða, í 135-180 m. yfir sjó fann dr. Helgi mikið
af skeljabrotum og þó sumar heilar og einnig ísrákaða steina.
Tuttugu tegundir af sjávardýrum fundust þarna en merkilegust
af þeim er skel sú, er nefnd er Portlandia eða Yoldia
arctica sem nefnist jökultodda á íslensku og lifir nú í
eðjunni fyrir utan jöklana sem ganga í sjó fram nyrst á
Grænlandi og Svalbarða. (Dr. Helgi Pejturss. Yoldialagið í
Búlandshöfða. Ferðabók 1959). Jarðlag þetta sem er 30-50 m.
á þyk gerir kleift að ígrunda sveiflukennda loftlagssögu
tengda jarðmyndun
Íslands. Sæmilega auðveld gönguleið að þessum minjum er upp
með Búlandsgililinu að vestan.
Aðstoðarmaður jarðfræðingsins dr. Helga Péturss við
rannsóknirnar í Búlandshöfða var Helgi Salómonsson í Mávahlíð.
Hann tók sér síðar ættarnafnið Hjörvar.
Í Búlandshöfða austanverðum blasir við fjallið Brimlárhöfði
eða Stöð. Þar eru einnig ríkulegar jarðsögulegar minjar.
Þar ber mest á skeljum, en þar finnast einnig frjókorn og
steingervingar trjáa og jurta. víðir, fura, björk, elrir,
greni og ýmis grös. (Jóhannes Áskelsson. Náttúra
Íslands 1961).
Báðir þessir staðir eru um einnar
miljónar ára gamlir. Jarðlögin fyrir neðan setlögin eru um 7-8
miljóna ára gömul og rofin áður en setlögin mynduðust.
Þar fyrir ofan er stafli hraunlaga frá
hlýskeiðum ísaldar og móbergs og jökulbergs frá jökulskeiðum.
Efst eru svo Höfðakúlurnar sem að líkindum eru frá síðasta
jökulskeiði. (Dr. Haukur Jóhannesson). |