|
 Dyngjufjöll eru mikið fjallabákn (600 km²) í sunnanverðu Ódáðahrauni.
Þetta fjalllendi umlykur 50 km² stóra sigdæld (öskju),
sem heitir Askja. Fjöllin eru brött og giljum skorin og
aðalefnið í þeim er móberg. Austan í þeim er Drekagil og
fyrir gilkjaftinum stendur Dreki, skáli Ferðafélags
Akureyrar, sem var reistur 2004.
Gamli skálinn, frá 1968 var rifinn.
Þetta landsvæði er ákaflega gróðursnautt. Mesta gosið, sem vitað er um á
sögulegum tíma, varð árið 1875 (þá myndaðist Öskjuvatn og
Víti). Öskufall þess á Austurland lagði m.a. byggð á
Jökuldalsheiði í eyði og varð víða vart á norðanverðu meginlandi Evrópu. Vitað
er um fjölda gosa í Öskju, s.s. árin 1921 (Bátshraun), 1922 (Mývetningahraun
2,2 ferkm.),
1922-23 (Kvíslahraun og Suðurbotnahraun), 1926 (gjallkeila í Öskjuvatni) og 1926-30
(Þorvaldshraun). Gos varð í Öskjuopi árið 1961 (Vikraborgir;
Vikrahraun). Vegur liggur yfir nýja hraunið á löngum kafla að
bílastæði í Öskjuopi.
Þaðan er
síðan gengið inn að dýpsta vatni landsins, Öskjuvatni, og
Víti, þar sem margir baða sig gjarnan í brennisteinsmenguðu
vatninu. Öskjuvatn myndaðist í gosinu 1875. Það er
óhætt að fullyrða, að Askja hefur sérkennileg og ógleymanleg áhrif á flesta, sem koma þangað.
Frá
Drekaskála liggja jeppaslóðar vestur um Gæsavatnaleið, norður um Dyngjufjalladal að
Mývatni eða niður í Bárðardal, norður með austanverðu
Skjálfandafljóti að Gæsavötnum, suður að Jökulsá á Fjöllum við
Upptyppinga, yfir brú í Krepputungu
alla leið að Sigurðarskála í Kverkfjöllum
(norður á þjóðveg #1 í Möðrudal; austur að Jökulsá á Brú)
og austur að
Herðubreiðarlindum og upp á þjóðveg á Mývatnsöræfum. Á sumrin eru daglegar
ferðir frá Mývatni í Öskju.
Sunnan og suðaustan Drekagils er dyngjan Vaðalda.
Milli hennar og Dyngjufjalla er grunnt stöðuvatn, Dyngjuvatn.
Það er stærst, u.þ.b. 6 km langt, eftir vorleysingar, en getur horfið
í þurrkatíð. Þarna var ekki vatn fyrir miðja 19. öld, en árið
1875 sáu landleitarmenn þarna smápolla. Þorvaldur Thoroddsen sá
þarna stórt stöðuvatn 1884 og taldi, að það hefði verið mun stærra.
Líklega varð það til eftir vikurfallið í gosinu 1875.
Suðvestan Vaðöldu rennur lindáin Svartá undan sandöldu meðfram
dygnjunni sunnanverðri út í Jökulsá á Fjöllum. Í henni er
fallegur foss, sem hefur fengið nafnið Skínandi.
Eftir stofnun þjóðgarðsins Vatnajökuls hinn 7. júní
2008 varð Drekagil í Dyngjufjöllum eitt aðsetra þjóðgarðsvarða.
Urðarháls
48 km < Askja (Drekagil)
> Kverkfjöll
41 km
.
|