|
Dyrfjöll eru hæstu fjöll við Borgarfjörð og
hæsti tindur þeirra er 1136 m. Fjöllin bera nafn af klettaskarði sem
er í fjallgarðinum og kallast það Dyr. Dyrnar eru í 856 m hæð og
erfitt að fara þar um nema fyrir vana fjallgöngumenn. Fáir hafa
klifið Innra-Dyrfjall en árið 1956 klifu Vilhjálmur Einarsson,
Jóhann Ólason og
Steinþór Eiríksson innri "dyrastafinn" og
Dyrfjall. Frá því er
sagt í ævisögu Steinþórs.
Fáir hafa komið á hæsta tind
Dyrfjalla en leiðin þangað getur verið erfið, einkum síðla sumars
en komast þarf af jökli yfir á klettabelti en síðla sumars myndast
sprungur í jökulinn og á milli jökuls og kletta. Nokkuð greið
leið er upp á "Ytra-Dyrfjall". Þar uppi er varða og í
henni flaska með miðum þeirra sem klifið hafa fjallið. Rétt er að
hafa með sér blað og skriffæri ef gengið er þar upp. Leiðin upp
er nokkuð auðrötuð en rétt er að fá upplýsingar hjá
staðkunnugum.
Dyrfjöll eru oft kölluð "Útverðir Austurlands
í norðri". Þau eru mjög formfögur og margir þykjast sjá
svipi ýmissa vætta í þeim. Jóhannes Sveinsson, Kjarval, var
uppalinn á Borgarfirði og víða í verkum hans bregður Dyrfjöllum
fyrir, bæði í myndum sem þau skapa bakgrunn og eins sem fantasíur
og riss í aukahlutverki. Finna má í þjóðsögum sagnir um tignar
verur hér og m.a. á álfakóngurinn að búa þar. Hjá mörgum yngri
Borgfirðingum er Dyrfjall og nágrenni heimkynni Grýlu og
jólasveinanna.
Dyrfjöll eiga sér sérstaka jarðfræðisögu.
Neðri hluti þeirra mynda háa hamra úr móbergi sem þýðir að þau hafa
myndast í vatni. Efstu hraunlögin eru svo basalt. Beggja vegna Dyra
eru einskonar framhlaup en reikna má með að þegar ís lá yfir öllu hér
þá hafi hann brotið utan úr móbergsstálinu og ísinn svo flutt þetta
klettahröngl fram eftir dölunum. Bæði Stórurð, (Hrafnabjargarurð),
Urðardalur og Dyrfjalladalur bera vott um þennan framburð. Einnig eru
Hvolsraun (Lobbuhraun) í Borgarfirði samskonar framburður.
Mynd: Stórurð og Dyrfjöll. |