Elgjá er u.þ.b. 40 km löng gossprunga norður frá Mýrdalsjökli að Gjátindi og norðan hans má rekja hana að Uxatindum. Hún er einstakt náttúrufyrirbæri, sem talið er hafa myndast í stórgosi í kringum árið 934. Hún er víða 600 m breið og allt að 200 m djúp. Hraunin, sem runnu frá henni eru talin þekja 700 km², sem er mesta flatarmál hrauns á sögulegum tíma á landinu.  Það teygist niður í Álftaver til sjávar.

Nú eru uppi kenningar um, að afleiðinga þessa stórgoss hafi gætt í Evrópu og Miðausturlöndum, þar sem uppskerubrestur, pestir og hörmungar komu í kjölfarið.  Þessar ályktanir eru byggðar á nýfundnum heimildum frá sama tíma.  Þetta gos olli líklega mun meiri óáran en Lakagígagosið 1783-84, sem sumir telja til orsaka frönsku stjórnarbyltingarinnar árið 1789.

Þegar komið er niður af Herðubreiðarhálsi, er hægt að aka nokkurn spöl til vinstri inn í Eldgjá og ganga þaðan að Ófærufossi.

Steinboginn, sem lá yfir ána í miðjum vesturhlíðum gjárinnar hrundi árið 1993. Vegur liggur upp á austurbarm Eldgjár. Til að komast þangað þarf að aka Nyrði-Ófæru á vaði, sem getur verið varasamt. Óhætt er að mæla með göngu upp á Gjátind, þaðan sem útsýni er frábær yfir Eldgjá, til fjalla við Langasjó og Síðuafrétt með Lakagígum. Kynnisferðir. hefur viðkomu í Eldgjá á hverjum degi á sumrin.

Ófæra.  Nyrðri- og Syðri-Ófæra falla báðar í Skaftá úr Eldgjá.  Hin nyrðri kemur upp í Blautulónum, norðan undan Skælingum.  Fyrst rennur hún um breiðar leirur og svo ofan í Eldgjá í tveimur fallegum fossum.  Svo liggur leið hennar suður Elgjá og út um skarð til Skaftár.  Hin syðri á upptök sín í Ófærudal austan Torfajökuls.  Út úr Eldgjá fellur hún í miklu gili, Hánípugili, með fögrum fossi niður á Hánípufit og í Skaftá.  Þessar ár verða ekki vatnsmiklar nema í miklum leysingum og vatnavöxtum.

Landmannalaugar 41 km <Eldgjá> Klaustur 79 km.