|
Elliðaárdalurinn er ein af útivistarperlum Reykjavíkur. Hann nýtur
borgarverndar vegna sérstaks náttúrufars og möguleika til útivistar. Þar eru
merkilegir sögustaðir og friðlýstar minjar. Lengd hans á milli Elliðavatns og ósa
Elliðaánna er u.þ.b. 6 km og breiddin milli hálfur til einn kílómetri. Reykvíkingar
fóru gjarnan í lautarferðir þangað á 19. öld, en eftir að bílar komu til
sögunnar fór fólk að sækja lengra. Nú er fólk farið að gefa dalnum gaum á ný og
nýtur umhverfisins þar sem aldrei fyrr. Jarðfræði dalsins er hægt að lesa í
Háubökkum við Elliðavog, þar sem er að finna skýringar á skilti. Meðalrennsli
Elliðaánna er 5,5 m³/sek. Áætlað er, að flóðið mikla árið 1968 hafi náð 220
m³/sek. Orkuveita Reykjavíkir (Vatnsveita)
sækir vatn sitt að mestu leyti af vatnasviði
Elliðaánna, u.þ.b. 0,6 m³/sek. og verður því vatnsmagn Elliðaánna að sama skapi
minna.
Elliðavatnið er í flokki með Þingvallavatni og Mývatni. Þessi vötn eru öll
á hraunsvæðum með miklum uppsprettum, þannig að frárennsli þeirra er mun meira en
sjáanlegt írennsli. Á botni þeirra eru þykk lög af kísilgúr og þau eru öll
notuð sem miðlunarlón fyrir virkjanir. Þau eru öll sigdældarvötn og Elliðavatn
stækkaði verulega við gerð stíflunnar árin 1924-1925. Hæðarmunur í dalnum er 105
m frá sjó og upp í Breiðholtshvarf. Gróður í dalnum er víða mikill, bæði
náttúrulegur og ræktaður, a.m.k. 160 tegundir blómplantna. Skógrækt hófst líklega
í dalnum upp úr 1920 með gróðursetningu reynitrjáa. Þegar hús og sumarbústaðir
fóru að rísa í dalnum, kom til garðrækt. Orkuveita Reykjavíkur (Rafmagnsveita)
hóf skógrækt
í Árhólmanum upp úr 1950. Helztu varpfuglar í dalnum eru álftir, grágæsir,
stokkendur, rauðhöfðaendur, urtendur, straumendur, duggendur, æðarfugl, toppönd,
grafönd, hrossagaukar, skógarþrestir, starrar, auðnutittlingar, þúfutittlingar,
steindeplar, maríuerlur, hrafnar, himbrimar, o.fl. Alls má telja 59 fuglategundir, en 31
þeirra eru fastir varpfuglar og 18 tegundir eru árvissir gestir.
Elliðaárnar hafa
löngum verið meðal beztu laxveiðiáa landsins en þar eru einnig urriði, bleikja,
hornsíli og áll. Rústir þófaramyllu og litunarhúsi Innréttinganna má finna á
takmörkuðu svæði í Árhólmanum undan bæjarhólnum að Ártúni. Elliðaárvirkjun
var tekin í notkun árið 1921. Rafmagnsveita Reykjavíkur hóf söfnun muna, sem
tengjast sögu hennar, árið 1971. Skráning munanna hófst 1988 og þar með skipuleg
söfnun.
Rafveitusafnið var formlega stofnað árið 1990 og það er skemmtilegt að
heimsækja það í dalnum. Orkuveita Reykjavíkur
(Hitaveita) á átta borholur í dalnum. Á árum
síðari heimsstyrjaldarinnar voru fjórir kampar í landi Ártúns, Camp Alabaster (Camp
Pershing; nr. 46), Camp Battle (nr. 47), Camp Hickham (nr. 48), Camp Fenton Street (nr.
49) og Camp Ártún á Ártúnshöfða. Víðivellir, athafnasvæði hestamanna, er
aðallega á tveimur aðskildum svæðum ofarlega í dalnum og þriðja og elzta svæðið
er við enda Bústaðavegar. Árbæjarsafnið, sem var opnað árið 1957, er hluti af
Elliðaárdalnum. Hundaeigendum er leyft að viðra hunda sína og sleppa þeim lausum á
Geirsnefi við Elliðaárvog. |