|
Arnarfell
var hjáleiga frá Þingvöllum, sem
hafði afnot af fellinu og spildu norðan þess við vatnið og var
góð veiðijörð. Enn þá sést móa fyrir grjótgarði, sem var
hlaðinn til að girða fellið af. Líklega hefur Fornasel verið sel
frá Þingvallabænum. Hjáleigan var ekki stöðugt í ábúð. Árið
1934 fékk Matthías Einarsson, læknir, erfðafestuábúð þar og
flutti til sín hreindýr frá Austurlandi en þau drápust öll.
Böðvarshóll
er hóll austan Gjábakkastígs upp
hraunið frá Vellankötlu. Þar er sagður hafa staðið
samnefndur bær og undir hólnum sunnanverðum er fjárhústótt.
Sé gengið þaðan beint upp brekkuna, er komið að gamla
Þingvallahellinum eystri, þegar Nesjaey ber í Skeggja í Henglinum. Arnarfellsbóndinn hafði
fé sitt í þessum helli, sem er víður, lágur og blautur.
Grímsstaðir.
Suður af Svartagili, miðleiðis
að Brúsastöðum, eru rústir eyðibýlis. Talið er, að Grímur hinn
litli, sem fóstaði Hörð Grímkelsson, hetjuna úr Harðar sögu og
Hólmverja.
Á Hrafnabjörgum.
Norðvestan Hrafnabjarga er
sagður hafa verið hálf- eða þriðjungskirkjustaður, sem er
ólíklegur kirkjustaður vegna vatnsleysis á þessum slóðum.
Hrauntún
var sunnan Sleðaáss. Halldór
Jónsson reisti þar bú 1830 á rústum kots, sem talið er hafa farið
í eyði í fyrri plágunni. Þarna bjuggu þrjár kynslóðir til 1934.
Óglöggt sést til rústa Litla-Hrauntúns austur af Víðivöllum og
Stóragili í Ármannsfelli.
Skógarkot.
Greinilegar rústir þessa býlis
sjást undir Sjónarhóli austan Þingvallabæjarins. Stígur liggur
þangað úr Vallakrók hjá Furulundi og gamli vegurinn yfir hraunið
lá sunnan túns Skógarkots. Vatn þraut oft í brunninum í túninu.
Þarna var búið til 1936.
Hallshellir, 60 m langur og 20 m breiður með
tveimur afhellum, var nefndur eftir enska rithöfundinum Hall Caine, sem kannaði
hann ásamt Birni M. Ólsen og Jóni Stefánssyni. Hellirinn fannst 1903 og í
honum eru þrír hlaðnir grjótgarðar.
Vatnskot
stóð utan við Vellankötlu á
vatnsbakkanum í landþrengslum. Ábúendur lifðu aðallega af veiði
í vatninu. Símon D. Pétursson, smiður, og Jónína Sveinsdóttir
settust þar að 1912 og bjuggu lengst allra í þjóðgarðinu, til
1966.
Þórhallastaðir.
Rústir þessa bæjar eru undir Ölkofrahóli, suðaustan Skógarkots. Þar er brunnur
og smátún. Ölkofradalur er djúp hraunkvos vestan hólsins. Þar er vatnsstæði, sem
þornar í þurrkum. Ölkofri, sem seldi þingheimi bjór á sínum tíma og brenndi
Goðaskóg, bjó þar. Talið er, að stóraplága hafi lagt Þórhallastaði í eyði og
Skógarkot hafi byggzt eftir hana. |