Gásir var fyrrum fjölsóttasti verzlunarstaður Norðurlands, sunnan Hörgárósa og norðan samnefnds bæjar (nú Gæsir), sem var fyrst getið í heimildum á 13. og 14. öld.  Þarna var einnig mikilvæg miðstöð samgangna, því Gásir voru mikilvægasti siglingastaður norðanlands.  Lengi var ljóst, að þarna lægju merkar fornminjar í jörðu, því úrlínu húsarústa leyna sér ekki.  Leitt er líkum að því, að höfnin hafi fyllzt af framburði Hörgár og því hafi staðurinn eyðzt.  Kirkjan á staðnum fauk 1390 en rústir hennar og kirkjugarðsins eru greinilegar.  Sumarið 2004 uppgötvuðust rústir allstórrar kirkju.  Sagn- og fornleifafræðingar álíta, að kirkjur hafi ekki verið algengar í kaup- eða verzlunarstöðum fyrrum.

Árið 2001 var gerð forkönnun á svæðinu og fornleifauppgröftur hófst 2002 og fer fram að Gásum í júlí og ágúst 2003.  Áætlað er, að rannsóknum á svæðinu verði haldið áfram til og með 2006.  Samtímis þeim gefst gestum og gangandi kostur á leiðsögn um svæðið 6 daga vikunnar á íslenzku, ensku og þýzku.  Þátttökugjald á mann er kr. 300.-. (2011) Nánari upplýsingar má finna á vefsetrinu www.gasir.is og hjá neðangreindri

Kristín Sóley Björnsdóttir, verkefnisstjóri,
Ferðamálasetur Íslands
Háskólinn á Akureyri v/Norðurslóð
600 Akureyri
Netfang: ksb@unak.is
Sími: +00354 463 0577