|
Nú
á dögum er Gufunesið hluti af Grafarvogshverfi.
Norðaustan og norðan þess er Eiðsvík og Geldinganes og að
sunnan er Grafarvogur. Ein
útgáfa Landnámu segir frá Katli gufu Örlygssyni, sem átti þar
vetursetu og önnur frá Gufu Ketilssyni.
Getgátur eru einnig uppi um aðra ástæðu nafngiftar nessins,
þ.á.m. uppgufun úr leirunum í sólskini um fjöru.
Þarna var líklega snemma sjálfstæð jörð og um 1150 var þar
kominn kirkja (Maríukirkja). Hús bæjarins, kirkjan og kirkjugarðurinn
voru á hól vestan núverandi
skrifstofubyggingar áburðarverksmiðju. Í kringum 1217 komu upp deilur um erfðamál eftir Jórunni
auðgu, sem Snorri Sturluson átti hlut að.
Þá
var ræktað korn á Gufunesi eins og örnefnið Akurinn ofan Fjósakletta
gefur til kynna. Einnig er
líklegt, að jörðin hafi átt hlut í laxveiðum í Elliðaánum
1235. Viðeyjarklaustur eignaðis jörðina í kringum 1313 og hún
er skráð sem slík 1395. Samtímis
því var stunduð verzlun á Gufunesi.
Við siðaskiptin 1248 varð jörðin eign konungs.
Skömmu eftir að Skúli fógeti Magnússon fluttist til Viðeyjar
lét hann flytja þaðan spítala, eða dvalarstað eldri borgara, til
Gufuness (1752). Hann var
lagður niður 1795. Jörðin
var seld skömmu fyrir aldamótin 1800 og Bjarni Thorarensen skáld bjó
þar 1816-33, þegar hann var dómari í landsyfirrétti.
Kirkjan
var lögð af 1886 og beinin úr kirkjugarðinum voru flutt í nýjan
reit sunnar í túninu 1978, þegar hafizt var handa við byggingu áburðarverksmiðjunnar.
Kirkjunni barst altari, frá Úlfarsfelli eftir að hún var lögð
af. Það var lengi nýtt
sem búrskápur þar til Hálfdán Helgason flutti það að Mosfelli,
þar sem það var notað við hjónavígslur.
Loks komst það í eigu Reykjalundar, þar sem það var gert
upp og notað við messur. Bæjarsjóður
Reykjavíkur keypti Gufunes, Knútskot og Geldinganes 1924 og Landsíminn
lét reisa þar fjarskiptastöð 1935 vegna talsambands við útlönd. |