|
Þeir, sem koma til Reykjavíkur, taka strax eftir því, að þar sést enginn reykur
og loftmengun er tiltölulega lítil. Það passar ekki alveg við nafn borgarinnar. Við
eigum heita vatninu að þakka, hve mengunarlítil höfuðborgin okkar er. Svona hefur
þetta ekki alltaf verið, því að á fjórða áratug 20. aldar lá oft svo mikil
stybba yfir bænum á kyrrum og köldum vetrardögum, að varla sást milli húsa. Árið
1928 var fyrsta holan boruð við Þvottalaugarnar, sem höfðu verið notaðar um
áratugi til þvotta. Við borunina jókst vatnsstreymið til yfirborðsins, 14 l/sek af
87°C heitu vatni. Vatnið var leitt um þriggja km leið að Sundhöllinni,
Austurbæjarskólanum, Landsspítala og 60 húsa í nágrenninu.
Árið 1933 voru boraðar
fyrstu holurnar við Reyki í Mosfellssveit, 18 km frá Reykjavík. Vatnsöflunin jókst
stöðugt og árið 1939 var lögð lögn frá Reykjum og hitaveituframkvæmdi hófust
fyrir alvöru í borginni. Framkvæmdum var að mestu lokið árið 1943 og
vatnsframboðið var u.þ.b. 200 l/sek. af 80°C heitu vatni. Borgin stækkaði stöðugt
og þörf var meira vatns, þannig að borað var áfram, fyrst að Reykjum, svo að
Reykjahlíð á árunum 1933 til 1955 þar til heildarfjöldi borholna var orðinn 72.
Borgin og ríkið keyptu fyrsta stóra borinn árið 1958. Á fimmta tug holna voru
boraðar eftir 1958, þar af rúmlega 20 í Reykjavík. Hin dýpsta, sem er ekki lengur í
notkun, er 3085 m djúp. Hitaveita Reykjavíkur fær orku sína frá fjórum svæðum,
Nesjavöllum, Mosfellssveit, Laugavegssvæðinu og
Elliðaársvæðinu.
Kerfi
Hitaveitunnar er gert til að mæta hámarksálagi við -10°C. Verði álagið meira er
notað af birgðum í tönkum borgarinnar (68.000 tonn) og vatn er hitað með olíu.
Tvívetnisgildi vatnsins úr borholum gefur til kynna hvar vatnið hefur fallið sem
úrkoma, því það fer eftir hæð yfir sjó. Í ljós hefur komið að vatnið kemur
frá suðurbrún Langjökuls, en vatnið í Mosfellssveit kemur af heiðum ofan í
nágrenninu. Þrívetni gefur aldur vatnsins til kynna að einhverju leyti, því það
var ekki til í andrúmsloftinu fyrir 1952, þegar fyrsta vetnissprengjan var
sprengd.
Það er ekkert þrívetni í vatninu í Reykjavík en það finnst aftur á móti í
vatninu úr Mosfellssveit. Dælur eru í borholunum á 110-170 m dýpi, aðaldælur til
höfuðborgarsvæðis og hverfadælur. Talsverð orka er eftir í vatninu, þegar það
rennur frá húsum, en það á að vera 25-30°C heitt. Þetta afrennsli er nýtt til
upphitunar gróðurhúsa, garðhýsa, heitra potta, bílastæða, gangstétta og gatna,
svo eitthvað sé nefnt. |