|
Hvalnes í Lóni er austasti bær í
Austur-Skaftafellssýslu og stendur undir Eystrahorni, sem er
hrikalegt og snarbratt fjall að mestu úr gabbró og granófýr.
Skriðurnar við rætur þess eru gróðurlausar. Björn Kristjánsson
fann þar gull, silfur, kvikasilfur og fleiri málma. Fyrrum hét
fjallið Hvalneshorn og þá hét Vestrahorn Eystrahorn. Á þessum
tíma var Horn á Hornströndum kallað Vestrahorn.
Það var skammt
á góð fiskimið frá Hvalneskrók og þangað sóttu Norðlendingar
sjóinn á 15. öld. Þeir ferðuðust um hálendið og Víðidal.
Hvalneskrókurinn var löggilt siglingahöfn 1912 og vitinn þar
var byggður 1954. Tyrkir tóku land á Hvalnesi 1627 og rændu
og rupluðu en fundu ekkert fólk, því það var allt í seli.
Þjóðvegur #1 liggur um Hvalnesskriður og Þvottárskriður síðan 1981 rétt hjá Hvalneskrók
en áður lá hann um hrikalegan fjallveg, Lónsheiði, þar sem slys voru
tíð.
Margir leggja smálykkju á leið sína að
vitanum eða aka að bílastæði við rifið undan Hvalsnesi.
Tímanum er vel varið á góðum degi við skemmtigöngu í
fjörunni og uppi við vitann í þessu einstaka umhverfi.
Vestrahorn (454m) er yzt á nesinu milli Skarðsfjarðar
og Papafjarðar. Það er girt hrikalegum hömrum og
mikilúðugt. Skarðsfjarðarmegin var bærinn Horn, sem er
gapandi tóft, og Papafjarðarmegin eru rústir
verzlunarstaðarins Papóss. Safnhúsið á Höfn er eina
húsið þaðan, sem var varðveitt.
Vestrahorn er eitt fárra fjalla hérlendis, sem er næstum
eingöngu úr gabbrói. Fær, en svolítið ógreiðfær
gönguleið liggur fyrir fjallið og margir njóta hennar á
góðum degi. Brunnhorn er upptyppingur austan
aðalfjallsins. Bæði Eystrahorn og Vestrahorn eru úr
djúpbergi, gabbrói og granófýr, sem þrengdi sér í fljótandi
formi upp í blágrýtislögin djúpt í jarðskorpunni.
Fyrrum álitu margir, að þessar bergtegundir, sem eru
sjaldgæfar á Íslandi, væru elztu hlutar landsins. Svo
er þó ekki, því að blágrýtislögin á Austfjörðum og
Vestfjörðum eru elzt. Þá er einkum átt við Gerpi á
Austfjörðum og Straumnes við Ísafjarðardjúp. |