|
Kaldbakur
er hátt og tignarlegt fjall við austanverðan Eyjafjörð, eitt hinna mörgu
tilkomumiklu fjalla á skaganum milli Eyjafjarðar og Skjálfandaflóa. Sum
þeirra eru um og yfir 1000 m há, brött og hömrum girt. Á milli þeirra
eru iðjagrænir og grózkumiklir dalir, sem voru byggðir á fyrri öldum en
eru allir komnir í
eyði. Úti fyrir mynnum dalanna eru víkur fyrir opnu hafi, Keflavík
vestast og síðan Þorgeirsfjörður og Hvalvatnsfjörður. Með undirlendinu,
sem fylgir þeim, kallast þeir í einu lagi Fjörður.
Um 27 km langur jeppavegur liggur frá
Höfðahverfi út að sjó í Hvalvatnsfirði. Fyrst um Leirdalsheiði, yfir
Hávörður og þaðan út dalinn, grösugan og talsvert breiðan. Gilsá kemur
úr Trölladal og Austurá úr Lambárstykkjum og sameinast í Fjarðará sem
rennur um dalinn út í Hvalvatn úti undir sjávarkambinum. Ósinn er
yfirleitt ekki væður en góð göngubrú er á ánni á móts við Tindriðastaði.
Þorgeirshöfði er vestan Hvalvatnsfjarðar og skilur hann frá
Þorgeirsfirði. Fjallið Lútur er sunnan hans og lágt og breitt skarð á
milli, þar sem leiðin á milli fjarðanna lá. Landnámsjörðin
Þönglabakki er vestan höfðans við Þorgeirsfjörð, þar sem nú er
skipbrotsmannaskýli. Síðasti presturinn þar flutti brott árið 1904 og
kirkjugarðurinn og bæjarrústirnar segja meira en orð fá lýst.
Árið 1703 var búið á fimm bæjum og sóknarbörn voru 38. Á síðustu árum
19. aldar bjuggu u.þ.b 100 manns á 10 bæjum Í Fjörðum og í Keflavík.
Á fyrri hluta 20. aldar fækkaði fólkinu jafnt og þétt, þar til enginn
var eftir árið 1944. Hafnleysan og erfiðar samgöngur áttu drýgstan þátt
í þessari þróun. Botnsá, sem rennur í Þorgeirsfjörð er allvatnsmikil en
yfir hana liggur göngubrú fyrir þá, sem leggja land undir fót á þessum
slóðum. Háaþóra, Lágaþóra og Hraunfjall eru vestan Þorgeirsfjarðar.
Leiðin til Keflavíkur liggur fyrst um
Botnsfjall og Blæjukamb Vestan kambsins er Blæjudalur og þaðan brött
brekka upp á Hnjáfjall, Gatan fer þar hæst upp í um 400 metra. Á
vesturbrún Hnjáfjalls er Messuklettur og þaðan sést vel yfir Keflavík og
Keflavíkurdal sem er breiður og grösugur. Leiðin hlykkjast niður að
gömlu bæjarrústunum. Fyrrum var jafnan einn bær í byggð í
Keflavík. Síðast var búið þar 1906. Mjög er brimasamt í hafátt og þá
ólendandi. Slysavarnarfélagskonur á Akureyri reistu björgunarskýli á
sjávarbakkanum á gamla bæjarstæðinu 1951.
Gjögurtá er vestan Keflavíkur og á honum stendur vitinn, sem sjófarendur
á leið inn Eyjafjörð þekkja glöggt. Gamla gönguleiðin frá Keflavík til
Látra liggur um Uxaskarð, sem getur verið erfitt yfirferðar í þoku.
Látraströndin er líka í eyði og á sér sína sögu.
Bjarnarfjall (838m) er nyrzta fjallið austan
Hvalvatnsfjarðar. Ofan hengifluga í sjó fram eru snarbrattar
skriður, sem voru stundum farnar yfir í Flateyjardal. Sunnan
fjallsins er Kaðaldalur með gömlu gönguleiðinni Jökulbrekkum til
Flateyjardals.
Mynd: Björn Ingólfsson |