|
 Langanes er stór skagi austan Þistilfjarðar,
allbreiður vestast en mjókkar út í örmjóan, 50-70 m
háan bjargtanga austast,
þar sem heitir Fontur. Norðan í bjarginu,
skammt frá vitanum, er Engelskagjá. Meðal margra
skipskaða var strand ensks skips fryrir langa löngu.
Áhöfn þess klöngraðist upp eftir þessari rauf, en urðu úti á
leið til bæja af vosbúð nema skipstjórinn. Síðasta
skipstrand varð árið 1907.
Lág fjöll og fell liggja norður eftir
Langanesi, 200-400 m há. Gunnólfsvíkurfjall við Gunnólfsvík er
hæst á þessu svæði, 719 m. Nálægt miðju nesinu er Eiðisskarð,
sem sker fallgarðinn.
Vestan fjallanna eru mýrar, holt og
melar. Þótt gróður sé með hálfgerðum heimsskautablæ, er
nokkuð grösugt víða og gott til beitar. Veður verða oft
válynd á Langanesi, en þar er fremum snjólétt. Á Langanesi
hefur alltaf verið strjálbýlt og nú eru allar jarðir komnar
í eyði. Þéttbýli fór að myndast að Skálum á síðari hluta 19.
aldar og með aukinni útgerð fjölgaði íbúum í 117 árið 1924.
Þarna varð löggiltur verzlunarstaður þegar árið 1895, þegar
Þorsteinn Jónsson hóf þar verzlun og útgerð, sem færðist
stöðugt í aukana.
Talið er, að milli 50 og 60 áraskip hafi verið gerð út,
þegar mest var. Flestar minjar þessara verstöðva eru horfnar, nema
húsgrunnar og gamall grafreitur. Skálabjarg er 103 m hátt
fuglabjarg sunnan Skála. Að Eiði undir Heiðarfjalli var gerður
hólmi í vatninu fyrir æðarfuglinn. Þar var fyrst verkaður
súrþari til fóðurs.
Bandaríkjaher rak
ratsjárstöð uppi á
Heiðarfjalli (Kálfshvammshyrna 266m) 1954-68 og rústir hennar minna okkur á
kaldastríðskaflann í sögu okkar. Önnur ratsjárstöð á
vegum NATO var reist þarna uppi og hóf rekstur 1989.
Heiðarhöfn er grunnt og gott skipalægi
innarlega á norðanverðu Langanesi. Þangað komu
hollenzkir kaupmenn á skipum sínum. Hrognkelsaveiði
úti fyrir. Jeppaslóð út á Font um Skoruvíkurbjarg, u.þ.b. 30
km leið.
Fuglaskoðarar
ættu ekki að láta hjá líða að heimsækja fuglabjörgin á Langanesi.
Auk lunda, langvíu, álku, teistu, fýls og ritu er þar einhver bezti
staður á landinu til að skoða súlubyggð. Undir Skoruvíkurbjargi
er stakur klettastapi, sem heitir Stórikarl og er eina súlubyggðin á
þessum slóðum. Þar verður enginn fyrir vonbrigðum við
skoðun þessa tignarlega fugls. Við Ytra-Lón er stórt kríuvarp og
fuglinn er mjög árásargjarn á varptímanum.
Skoruvík er utan við bjargið og er yzti bær á
Langanesi (í eyði). Þar var eitthvert mesta kríuvarp á
landinu og reki mikill. Vegur, 4-5 km langur, var
gerður frá Skoruvík austur yfir nesið að Skálum. Hann
liggur um Vatnadal (þrjú vötn). Trékross var við
veginn og á honum stóð: „Hér hvíla 11 enskir menn”.
Þarna voru hinir ensku sjómenn, sem náðu ekki til bæja eftir
skipstrand, grafnir. Frá Þórshöfn eru 38 km að
Skoruvík og þaðan er sæmilegur jeppavegur, 10-12 km, út á
Font.
Bæklingar um gönguleiðir í Kelduhverfi,
þjóðgarðinum og á Melrakkasléttu fást í aðalmiðstöð
þjóðgarðsins í Ásbyrgi.
Mynd; Heiðarhöfn. |
