|
Leirá
í Leirár- og Melasveit var löngum kirkjustaður og höfðingjasetur.
Þar sat Árni Oddsson (1592-1665) lögmaður eftir
1630 og við embættinu tók Bauka-Jón 1666 og hafði mikið umleikis að
Leirá til 1684. Hann varð að sverja af sér galdra á héraðsþingi og
átti ólögleg viðskipti með tóbak við frænda sinn Torfa Hákonarson, sem
var á hollenzkri duggu, og var dæmdur frá embætti 1672. Jón fór
til Danmerkur í kjölfar þessara atburða og fékk bréf til Brynjólfs
biskups um að Jón skyldi vígður varabiskup að Hólum, sem biskup gerði
sér þvert um geð 1874. Jón tók við Hólastól 1684 við lítinn fögnuð
klerka, sem fundu honum flest til foráttu, hæfileikaskort, galdra, smygl
og tóbaksokur. Hann var stöðugt í útistöðum við landseta vegna
kúgunar og ofbeldis og stóð lengi í margs konar vafasömum viðskiptum þar
til hann geispaði golunni 1690.
Sonarsonur Bauka-Jóns, Magnús Gíslason, keypti Leirá 1745.
Ólafur Stephensen og sonur hans Magnús bjuggu á Leirá til 1803.
Magnús lét flytja prentsmiðjuna frá Hrappsey til Leirárgarða. Hún
var kennd við Landsuppfræðingafélagið og var í gangi á árunum 1795-1816.
Þar var prentaður fjöldi rita en þekktust var Leirgerður, messusöngs- og
sálmabók. Magnús reyndi að yrkja sálma en þótti geta margt annað
betur. Prentsmiðjan var flutt að Beitistöðum, þegar Leirá skemmdi
hús í flóði. Jón Thoroddsen (1818-1868) sat að Leirá sem
sýslumaður Borgfirðinga. Hann er kunnur fyrir bækurnar Piltur og
stúlka, Maður og kona og tvær ljóðabækur. |