|
Leifar
braggahverfisins í löndum Mið- og Litla-Sands, sem reis í síðari
heimsstyrjöldinni (Bretar og Bandaríkjamenn), og mannvirki, sem risu
síðar, aðallega í tengslum við Hvalstöðina, fékk nafnið Sandaþorp í
munni manna. Ofan þess eru olíutankar, sem íslenzk fyrirtæki nýttu sér
að lokinni styrjöldinni. Vestan byggðarinnar eru eldsneytistankar
Atlantshafsbandalagsins fyrir kafbáta og sérstök bryggja fyrir þá. Á
flatlendinu austan þorpsins er talið, að Hvalstrendingar og Botnverjar
hafi keppt í knattleik, sem leiddi til dauða 6 Hvalstrendinga
(Harðarsaga).
Jarðirnar Mið- og Litli-Sandur voru teknar eignarnámi í
upphafi stríðsins og ábúendum vísað brott. Meðal
þeirra var gömul ekkja, sem fór mjög nauðug og lagði svo á,
að enginn mætti búa þarna lengur en 10 ár. Í landi
Litla-Sands er einnig álagabrekka, sem mátti ekki slá eða
hreyfa við og varð báðum stórveldunum ofurefli (Jörð í
álögum). Í Jörð í álögum segir einnig frá draug úr Harðarsögu, sem
stríddi þeim. Til skamms tíma var þarna veitinga- og benzínsala,
sem var lokað. Slíka þjónustu er enn þá að hafa í Ferstiklu á
Hvalfjarðarströnd, þar sem áhugaverðar myndir frá stríðsárunum hanga á
veggjum.
Opinberlega var hvalveiðum í vísindaskyni hætt árið 1989, þannig að
braggahverfið hefur ekki verið nýtt fyrir starfsfólk Hvalstöðvarinnar
síðan. Engu að síður hefur húsnæðinu verið haldið við á meðan beðið
hefur verið eftir leyfi stjórnvalda til hvalveiða á ný (leyfi til veiða
38 hrefna var gefið út 1. október 2003). Alls staðar á landinu hefur
minjum frá síðari heimsstyrjöldinni verið eytt eða þær grotnað niður,
þannig að hvergi er að finna jafnmiklar og heillegar minjar og þær, sem
standa enn þá í Sandaþorpi. |