|
 Skarð
er bær og kirkjustaður á Skarðsströnd í Dalasýslu. Bærinn stendur á undir lágu felli á hjalla og neðan hans
er sléttlendi niður að sjó. Í
jarðamatinu frá 1861 var Skarð talin þriðja hæsta jörð landsins
og var meðal helztu höfuðbóla landsins um langan aldur.
Jörðinni fylgir fjöldi eyja og hólma með ýmsum hlunnindum
en til þess að nýta þau þurfti margar hendur.
Einnig fylgdu hjáleigur og nokkur ítök.
Engin
önnur jörð á landinu hefur verið í eigu sömu ættar lengur en
Skarð. Landnáma segir frá
landnámi Geirmundar heljarskinns, sem gerði sér bæ og kallaði
Geirmundarstaði undir Skarði,
en síðan fér fáum sögum af staðnum fyrr en í kringum aldamótin
1200. Þá bjó þar Húnbogi
Þorgilsson, bróðir Ara fróða (1067-1148).
Afkomendur Húnboga hafa síðan setið óslitið á Skarði nema
í 20 ár í lok 18. aldar.
Björn Þorleifsson
(1408-67), hirðstjóri, bjó þar.
Englendingar drápu hann á Rifi og ekkja hans, Ólöf ríka
Loftsdóttir, dró að sér mannsöfnuð til að hefna bónda sins.
Sagt er, að hún hafi komið mörgum Englendingum fyrir
kattarnef. Suma tók hún höndum
og flutti þá heim til þrælkunarvinnu og hafði jafnmarga til að gæta
þeirra. Enn þá sjást
merki um mikla steinstétt, sem hún lét þá leggja að Skarðskirkju. Hún er sögð hafa geymt smjör sitt í Smjördallshólum og
gengið út í Paradís og Draumakletta til að gleyma áhyggjum sínum.
Þorleifur (-1486), sonur þeirra hjóna, varð hirðstjóri og
Einari (-1494), bróður hans junkæri, stóð embættið til boða
1491, en hann dó áður en af yrði.
Torfi
Bjarnason (1838-1915), skólastjóri og skólastofnandi í Ólafsdal, fæddist
á Skarði.
Neðan
Skarðs er Skarðsstöð, einhver bezta höfn í sýslunni. Þar var byggð hafskipabryggja og stunduð verzlun um tíma.
Skammt þaðan voru unnin brúnkol á stríðsárunum fyrri.
Skarðsbók,
ríkulegasta og fallegasta skinnhandrit Íslendinga, inniheldur Jónsbók,
sem var lögbók landsmanna um aldir frá því hún var lögtekin 1281
er rituð í hana. Skarðsbók
II inniheldur postulasögur og var í eigu Skarðsbænda, þar til hún
var seld til Englands. Íslendingar
keyptu hana aftur á uppboði árið 1965. |
