Surtsey Vestmannaeyjar,

Meira um Ķsland

Surtseyjarfélagiš


SURTSEY
.

.

Feršaįętlanir
Rśtur-Ferjur-Flug

 

Gosiš, sem skapaši Surtsey og fleiri eyjar, er mešal lengstu sögulegu gosa hérlendis. Žess varš fyrst vart snemma morguns 14. nóvember 1963 u.ž.b. 18 km sušvestan Heimaeyjar. Žaš hefur lķklega hafizt nokkru fyrr į hafsbotni, į 130 metra dżpi.  Mikiš var um sprengigos vegna kęlingar sjįvar og 15. nóvember fór eyjan aš myndast. Geysimikiš magn gosefna barst til yfirboršsins og eyjan var oršin 174 m hį ķ lok janśar 1964. Surtur yngri fór aš myndast ķ byrjun febrśar sama įr og žar lauk gosi ķ lok aprķl.

Nešansjįvarhryggur, sem var kallašur Surtla myndašist į tķmabilinu 28.desember 1963 til 6. janśar 1964. Hraun fór aš flęša śr vestari gķg Surtseyjar 4. aprķl 1964. Žaš rann ašallega til sušurs og austurs og upp hlóšst allt aš 100 m žykkur hraunskjöldur viš gķginn. Žessu hraungosi lauk 17. maķ 1965. Žį var eyjan oršin 2,4 km².

Vart varš goss 0,6 km austnoršaustan Surtseyjar ķ lok maķ og 28. maķ fór aš örla fyrir Syrtlingi. Sprengigos héldu žar įfram til upphafs október sama įr. Žessi eyja var horfin 24. oktober 1965. Jólnir myndašist 0,9 km sušvestan Surtseyjar į jólunum 1965. Sķšasta goshrinan varš žar 10. įgśst 1966 og eyjan var horfin ķ lok oktober sama įr. Hraungos hófst aš nżju ķ Surtsey 19. įgśst 1966. Žį gusu nżir gķgar ķ eystri gjóskugķgunum, Surti gamla. Hrauniš flęddi til sušausturs og austurs fram ķ jśnķbyrjun 1967, žegar Surtseyjareldum lauk.

Ķ desember 1966 og fram ķ janśar 1967 gaus samtķmis į fimm stöšum ķ eystri gjóskugķgunum, en žar var lķtiš hraunrennsli. Gosiš hafši tekiš rśmlega žrjś og hįlft įr, žegar žvķ lauk og Surtsey var oršin 2,7 km². Heildarrśmmįl gosefna varš 1,1 km³, 60-70% gjóska og 30-40% hraun. Vestmannaeyjar, nema noršurhluti Heimaeyjar, eru myndašar į svipašan hįtt. Sjįvar- og vindrof hafa minnkaš Surtsey verulega, lķklega nišur fyrir 1 km².

Eyjan var lżst sérstakt verndarsvęši til žess aš vķsindamenn gętu fylgst meš allri žróun žar, ž.m.t. landnįmi gróšurs og annars lķfs. Leyfi til landgöngu ķ Surtsey eru ekki aušfengin, en hęgt er aš komast ķ bįtum frį Heimaey til aš sigla umhverfis eyjuna. Įriš 2003 var eyjan talin 1,4 ferkķlómetrar og eftir u.ž.b. 150 įr veršur lķtiš annaš eftir en klettadrangur eša drangar meš fuglabjörgum.


TIL BAKA          Nat.is - pósthólf 8593, 108 Reykjavik- sķmi: 898-0355 - nat@nat.is- um okkur - heimildir          HEIM