|
 Eyðibýlið Þeistareykir tilheyrir Aðaldalshreppi í Suður-Þingeyjarsýslu. Það
er u.þ.b. 10 km suðaustan Sæluhúsmúla á Reykjaheiði. Þangað liggur ruddur vegur
og þaðan er akfært suður á Hólssandsveg. Það er grösugt í kringum
bæjarrústirnar, þótt þær séu í 344 m hæð yfir sjó. Nærri 19 km leið var til
kirkju að Grenjaðarstað fyrir ábúendur þar til bærinn fór endanlega í eyði 1874.
Nú stendur þar ágætur skáli leitarmanna. Þarna er öflugt háhitasvæði, sem
fyrirhugað er að virkja í framtíðinni. Framkvæmdir við borun
hófust sumarið 2002. Þar var talsvert unnið af brennisteini,
sem var hreinsaður á Húsavík og fluttur til Kaupmannahafnar.
Sagnir segja frá heimsókn 12 hvítabjarna, sem drápu allt
heimafólkið. Bóndasonurinn var að heiman, þegar þessi
atburður varð. Hann kom að brotnum bænum og fann bara
handlegg og brjóst af móður sinni. Hann elti bjarndýrin uppi og
drap þau öll. Einnig er talað um draug, mórauðan, afturgenginn hund,
sem var hin mesta ófreskja.
Þeistareykjabunga
(564m) lætur tiltölulega lítið yfir sér, enda hallalítil. Gígur hennar er 500 - 600
m langur og 50 - 60 m breiður, dýpstur 40 m. Mikil hraun runnu þaðan og frá
Stóra-Víti norður um Kelduhverfi. Stóra- og Litla-Víti eru sunnan
Þeistareykjabungu.
Sumarið 2002 voru hafnar tilraunaboranir á
háhitasvæðinu í Þeistareykjum og árið 2005 var
samþykkt að stefna að nýtingu háhitasvæðanna þar og í
Öxarfirði til raforkuframleiðslu, e.t.v. í þeim tilgangi að
laða að stóriðju.
Stóra-Víti (551m) er dyngja sunnan Þeistareykjabungu
með 1°-2° halla. Þvermál kringlótts gígsins er
800-1000 m og dýpi u.þ.b. 100 m. Hann er hrikalegur og
víða með hamraveggjum. Rétt fyrir sunnan hann er
Litla-Víti, 100-150 m í þvermál með 30-40 m, þverhnípta
gíghamra. Hryggir úr stórgrýti eru á börmum beggja
gíganna, svo þeir eru áberandi úr fjarlægð. Stóra-Víti
hefur skapað stóra hraunfláka í átt að Kelduhverfi og til
austurs að Jökulsá á Fjöllum. Ásbyrgi er sorfið í
jaðra þeirra. Gosin eru rakin til Búðaskeiðs fyrir
10-11 þúsund árum.
Bæklingar um gönguleiðir í Kelduhverfi, þjóðgarðinum og á
Melrakkasléttu fást í aðalmiðstöð þjóðgarðsins í Ásbyrgi. |
