|
Þórólfsfell (574m) er austan byggðar í Fljótshlíð.
Landnámabók segir
frá landnámi Þórólfs Askssonar vestan Fljóts milli tveggja Deildaráa og
að systursonur hans, Þorgeir gollnir, hafi búið þar síðan. Hans sonur
var Njáll á Bergþórshvoli, sem hafði þar einnig bú (Njálssaga).
Mögugilshellir er í Þórólfsfelli en er nú fullur af auri og grjóti úr
gilinu. Meðfram fellinu er vegur, sem liggur inn á Miðveg (Fjallabak
syðra). Efsti varnargarðurinn meðfram Markarfljóti var byggður út frá
Þórólfsfelli til að bægja því frá farvegi Þverár.
Mögugilshellir er í vestanverðum rótum fjallsins, skammt innan
Fljótsdals. Fíngerð, blágrá glerungshúð er inni í honum og loftið
var alsett dropasteinum, þannig að margir gerðu sér ferð til að skoða
hann. Gólfið er snarbratt niður, svo ekki var auðvelt að fara þar
um. Nú er hann fullur af möl (árframburður). Hann er merktur
með málmskildi.
20.03.10. Jafndægur að vori. Rétt fyrir
miðnættið hófst sprungugos (suðvestur-norðaustur) á Fimmvörðuhálsinum
norðanverðum, skammt vestan gönguleiðarinnar. Sprungan var u.þ.b.
hálfs kílómetra löng og náði ekki undir jökul. Því var ekki óttast
um flóð í kjölfarið. Íbúar svæðisins undir Eyjafjöllum og í
Fljótshlíð voru fluttir brott í öryggisskyni. Þeir fengu þó að
fara heim til að sinna skepnum 21.03.10. Vegum var lokað um
svæðin. Almannavarnarnefndir sátu á rökstólum um framhald aðgerða.
Hinn 22. marz rann hraun yfir gönguleiðina og niður í Hrunagil, þannig
að goslengd ræður því, hvenær hún verður nothæf á ný. Hraunfossinn
niður í Hrunagilið er rúmlega 200 metra hár og út úr því rennur hraunið
í átt að Krossáraurum. Mjög slæmt veður var á Suðurlandi 22. og
aðfararnótt hins 23. marz, þannig að náttúruvísindamenn komust ekki
alveg að gosstöðvunum. Hinn 23. marz var rætt um aðgengi
ferðamanna að gosinu. Hinn 26. marz fór hraun að flæða niður í
Hvannárgil, þar sem nýr hraunfoss
myndaðist, og hélt áfram að renna niður í Hvannárgil í átt að Krossáraurum
í báðum tilfellum.
31.03.10. Um kl. 18:50 opnaðist gossprunga með nv-sa
stefnu
norðvestan nýja gígsins, nær Hvannárgili, vestan Heljarkambs.
Þaðan rann meira hraun niður í gilið. Virknin í fyrsta gígnum
hafði dregizt saman í tvo stróka í stað 12-15, sem fækkaði smám saman í
fimm og síðan færri. Björgunarsveitir og lögregla á staðnum rýmdu
svæðið við eldstöðvarnar, lét ferja göngufólk úr Þórsmörk og Goðalandi
niður á Morinsheiði og skipaði síðan brottflutning þaðan. Leiðum
inn í Þórsmörk var svo lokað. Daginn eftir var ferðabanni aflétt,
en hættusvæði var innan fimm kílómetra radíuss frá gosstöðvunum og fólki
var ekki hleypt nær þeim en í eins kílómetra fjarlægð.
07.04.10. Gos hætti á upprunalegu sprungunni og var komið
niður í einn gíg (strók) í hinni yngri. Ekki var talið að
hraunrennsli hefði minnkað niður í Hvannárgil, en ekkert hraun rann
lengur niður í Hrunagil.
12.-13. apríl 2010. Engin merki um bráðna kviku í
eldstöðinni, sem myndaðist 31. marz. Annaðhvort er nú goshlé eða
goslok.
14. apríl 2010. Skömmu eftir miðnætti hófst gos í aðalgíg
(dyngju) Eyjafjalla og flóð hófst, aðallega til norðurs út í
Markarfljót, en einnig til suðurs, niður að Þorvaldseyri.
Þjóðvegur 1 var rofinn við nýju Markarfljótsbrúna og landbrot og vegaskemmdir eru
fyrirséðar vegna flóðsins í suðurátt undir Eyjafjöllum. Í
vestanáttinni varð mikið öskufall í Skaftártungu, Meðallandi, Landbroti
og lengra austur á bóginn. Flugstoðir gerðu áætlun um hindranir í
millilandaflugi til Norður-Evrópu (Skandínavíu) vegna
öskudreifingarinnar. |