|
Þriðja
varðskipið, sem bar nafnið Þór, kom til landsins árið 1951. Það
var smíðað í Álaborg í Danmörku sama ár, en yfirbyggingu var
breytt nokkuð 1972.
Skipið sem var flaggskip Landhelgisgæslunnar í áratug er 693
brúttótonn og gengur 18 sjómílur. Þór var við landhelgisgæzlu,
björgunarstörf, fiskirannsóknir og fleiri störf á vegum Gæzlunnar.
Hann tók þátt í öllum þorskastríðum Íslendinga og Breta.
Breytingar
voru gerðar á skipinu í Álaborg árið 1972, m.a. var skipt um vélar
og yfirbyggingunni breytt. Árið 1982 var Þór lagt vegna vélarbilunar
og síðan seldur Slysavarnarfélagi Íslands sem þjálfunar- og skólaskip
árið 1985. Sama ár var Slysavarnarskóli sjómanna stofnaður til að
sinna öryggisfræðslu og var varðskipið í lykilhlutverki í því starfi
frá upphafi.
Skipið
fékk nýtt nafn, Sæbjörg, og þjónaði sem þjálfunar- og skólaskip
til ársins 1998. Markmið Slysavarnaskólans er að efla öryggisfræðslu
sjómanna og helztu verkefni hans eru námskeið fyrir sjómenn á far-
og fiskiskipum, smábátasjómenn, hafnarstarfsmenn og ýmis önnur sérhæfð
námskeið. Í september 1998 keypti síðan Arnar Sigurðsson skipið,
eftir að Slysavarnarfélagið eignaðist nýtt skólaskip. Það var
ferjan Akraborg, sem fékk nafnið Sæbjörg eins og forveri hennar.
Stofndagur
Landhelgisgæslu Íslands er miðaður við 1. júlí 1926, en þá tók
íslenzka ríkið við rekstri
Þórs. Fljótlega markaði ríkisstjórnin þá stefnu að gæta
ætti landhelginnar með þremur skipum og bættust þá varðskipin
Óðinn og Ægir við skipakostinn.
Í
heimsstyrjöldinni síðari var lítil þörf á gæzlu og því voru
varðskipin leigð til fiskveiða- og fiskflutninga, farþegaflutninga
og annarra starfa.
Eftir stríð jukust veiðar erlendra fiskiskipa aftur og var
þá bætt við skipakost gæzlunnar, sem auk landhelgisvörslu sinnti
eyðingu tundurdufla.
Fyrstu árin heyrði Landhelgisgæslan undir dómsmálaráðuneytið en
frá 1930-52 var hún rekin af Skipaútgerð ríkisins. Þá var hún
gerð að sjálfstæðri ríkisstofnun.
Árið 1955 eignaðist gæslan sína fyrstu flugvél og 1965 var
fyrsta þyrlan tekin í notkun.
Starfsemi
Landhelgisgæzlunnar hefur alla tíð verið mjög margbreytileg. Hún tók
við rekstri vitaskipsins Árvakurs, stundaði fiskirannsóknir og jarðfræðirannsóknir
í tengslum við Surtseyjargos.
Síðan
landhelgin var færð út í 200 mílur hefur starfsemin þróast og
breyst.
Starfsmönnum ber lögum samkvæmt að halda uppi löggæslu og
koma nauðstöddum til aðstoðar. Þótt erlend fiskiskip virði
yfirleitt landhelgina þarf stöðugt að hafa eftirlit með þeim, auk
þess sem varzla gagnvart íslenskum skipum verður sífellt flóknari
vegna friðunar einstakra veiðisvæða.
Jafnframt
þessu hefur Landhelgisgæslan eftirlit með búnaði fiskiskipa.
Áhöfnum skipa er bjargað úr sjávarháska, veikir sjómenn sóttir
og sjúkraflug er farið vegna óhappa sem eiga sér stað á landi.
Landhelgisgæslan á orðið góðan flugflota sem er búinn ágætum
lækningabúnaði.
Þór liggur gylltur og ónotaður við Ægisgarð í
Reykjavíkur höfn (2006). |