|
Stagley
er syðst Vestureyja, talsvert sunnan miðs fjarðar.
Bjarneyjar eru 4-5 km norðar, Grassker svipaða vegalengd til suðurs
og Elliðaey 8-10 km austar.
Hún virðist óaðlaðandi af sjó, flöt og brimasöm, en hún
er stærri en sýnist og á sína byggðarsögu.
Í Sturlungu segir frá því, að Sturla Sighvatsson í Sauðafelli
hafi þar naut í haga.
Líklega er hún kominn í byggð í kringum 1570, þegar Reykhólakirkja átti
hana.
Um miðja 20. öldina keypti Flateyjarhreppur hana af eigendum
Reykhóla. Árið 1681 eru taldir og nafngreindir tveir bændur í
eyjunni og í manntalinu frá 1703 er þar húsamaður að auki og alls
14 íbúar.
Fram að næstu aldamótum á eftir eru þar ýmist einn eða
tveir bændur og 1801 bjuggu þar tvenn hjón (Brandur Þorleifsson og
Ólafur Höskuldsson) og börn þeirra, alls 13 manns.
Þetta fólk flutti brott skömmu síðar og síðan hefur ekki
verið búið í eyjunni.
Eyjan
liggur ein og sér, þannig að íbúar hennar nutu engra hlunninda á
öðrum eyjum og hólmum og byggðu afkomu sína að mestu á sjávarfangi
og eitthvað á fugli og dúntekju.
Merki um búsetuna eru glögg á vestanverðri eyjunni, þar sem
bæjarhúsin stóðu og túngarður var reistur um hana þvera til að aðskilja
beitiland frá túni.
Eyjan bar ekki stóran bústofn, enda er ekki getið um aðrar
skepnur í Jarðabókinni 1701 en þrjár kýr og eitt ungneyti.
Lendingar voru erfiðar, brim olli oft landlegu og oft olli ládeyða
einangrun.
Vatn var af skornum skammti og íbúar hreppsins voru á móti búsetu
í eyjunni, því þá grunaði, að bændur þar dræpu hundruð æðarfugla
sér til lífsviðurværis.
Gróðri hefur farið mikið fram eftir að eyjan fór í eyði
og fugli hefur fjölgað en talið er, að æðarfuglinn sé horfinn þaðan.
Á Stagley gekk sauðfé úti um árabil eftir að Flateyjarhreppur eignaðist hana og varð mjög
vænt. |