|
Kverkfjöll
eru tiltölulega lítt rannsökuð en vafalaust meðal helztu megineldstöðva
landsins. Fyrstu athuganir
þar gerði W. L. Watts árið 1875 og síðan landmælingamaðurinn
danski, J. P. Koch árið 1912. Síðan
gerðist lítið á því sviði fram yfir 1930, þegar ýmsir þjóðkunnir
ferðalangar og vísindamenn komu til skjalanna.
Árið 1970 gerði Guttormur Sigurbjarnarson frumkort af jarðmyndunum
í Krepputungu. Bæði
loftmyndir og innrauðar myndir hafa gefið hugmyndir um skipan eldstöðvarinnar
síðan. Hlaup í Jökulsá
á Fjöllum voru jarðvísindamönnum ráðgáta þar til í janúar
2002, þegar í ljós kom, að lónið austan skála Jöklarannsóknarfélagsins
hafði tæmzt. Áður var ekki ljóst, hvort þau kæmu undand Dyngju- eða
Kverkjökli. Lón í
vestanverðum fjöllunum eru afleiðing mikillar jarðhitavirkni háhitasvæða.
Kverkfjöll
heita eftir Kverkinni milli Eystri- og Vestari-Kverkjfalla.
Hin eystri rísa upp í 1920 m hæð yfir sjó en hin vestari í
rúmlega 1860 m, þar sem Jöklarar eiga skála.
Sprunguþyrpingar þessarar eldstöðvar teygjast a.m.k. 50 km
til norðausturs á 10-15 km breiðu belti og gizkað er á, að suðurhluti
þeirra liggi í átt að Grímsvötnum vegna þess, hve kvikan, sem
kemur til yfirborðsins í báðum eldstöðvunum er lík.
Landslagið
í Krepputungu er að mestu gróðurvana og hreint ótrúlegt yfirlitum.
Þar skiptast á móbergsfjöll, eyðisandar og misgömul hraun,
sum frá nútíma. Eini gróðurreiturinn
er Hvannalindir, þar sem vatn er nægilegt.
Lindahraun, 20-25 km², er í suðurjaðri þeirra, þar sem
Fjalla-Eyvindur gerði sér bústað.
Jarðvísindamenn álíta, að Kverkfjallakerfið sé austasta
eldstöðvakerfi landsins, þótt Öræfajökull sé austar.
Vatnajökull hylur mikið land, sem er órannsakað og kynni að
vera eldvirkt að hluta. Jökulsá
á Breiðamerkursandi hefur hlaupið í aldaraðir á sögulegum tíma
og árið 1927 var talað um ösku og brennisteinsfnyk á Sandinum.
Meira |