|
 Næststærsta
eyjan á Kollafirði heitir Engey.
Nafn hennar er líklegast dregið af engjum á eynni og þá er
þess getið í Sturlungu, að Sturla Sighvatsson hafi látið flytja
skreið og mjöð úr eynni.
Það bendir til sjósóknar þaðan og kornræktar.
Njálssaga getur Engeyjar líka í tengslum við bræðurna Glúm
og Þórarin á Varmalæk, sem áttu Engey og Laugarnes.
Kirkja
var first vígð í Engey 1379 og síðasta kirkjan var lögð niður
1765. Síðustu
bæjarhúsin í Engey voru orðin hrörleg og óprýði við aðsiglinguna
að Reykjavík.
Þau
voru snyrt og máluð í kringum 1963 og síðan brennd til grunna árið
1966.
Arnes
Pálsson, útileguþjófur, sem var fyrrum í félagsskap með
Fjalla-Eyvindi og Höllu um tíma, lézt í Engey 1805 sem niðursetningur.
Sérstakt bátalag, Engeyjarlagið, sem var algengt við Faxaflóa
eftir 1880, var kennt við eyjuna.
Skip með þessu lagi voru talin stöðugri og betri siglarar en
önnur.
Meðal
merkra manna af hinni svokölluðu Engeyjarætt
voru séra Bjarni Pálsson, dómkirkjuprestur og vígslubiskup og Bjarni
Benediktsson, forsætisráðherra.
Grímur Thomsen, skáld, átti eyjuna um tíma á en síðan
komst hún undir ríkissjóð.
Hún
varð hluti af Reykjavík 1978.
Vitinn
á norðurenda hennar var reistur 1902 og endurbyggður 1937.
Sexæringurinn var smíðaður
í Engey árið 1912 af Bjarna Brynjólfssyni skipasmið og bónda. Var
það jafnframt síðasti árabáturinn sem þar var smíðaður.
Upphaflega var hann notaður til fiskveiða en seinna líklega til
flutninga af ýmsu tagi. Báturinn, sem hefur ekkert eiginlegt nafn, var
keyptur til Þjóðminjasafns Íslands 1940. Báturinn er með
Engeyjarlagi, að mestu úr furu nema kjölurinn, sem er úr eik, súðbyrtur,
tvímastra, með fjórum þóftum, bugspjóti og stýri. Mesta lengd bátsins
er 8,57 m, breidd 2,22 m, dýpt 72 sm. Það jafnast á við meðalstóran
sexæring um aldamótin 1900. Formastur er 4,72 m hátt, afturmastur
4,30 m. Á báðum möstrum eru sprytsegl, auk þess tvö forsegl, klýfir
og fokka. Sprytsegl urðu algeng um miðja 19. öld á Íslandi, en fram
að þeim tíma var fremur lítið um seglanotkun á opnum bátum. Upp
úr 1860 varð mikil breyting á lagi báta við Faxaflóa. Var það
kennt við Engey en þar bjuggu höfundar þess og upphafsmenn. Ruddi
Engeyjarlagið sér svo fljótt til rúms að heita mátti að nálega
allir bátar við Faxaflóa væru smíðaðir með þessu lagi næstu áratugina
á eftir. Mikill fjöldi báta var smíðaður í Engey fram yfir aldamótin
1900 og fóru þeir víða. Einnig urðu margir til að læra skipasmíði
í eynni. (Uppl. Þjóðminjasafns). |
