|
Sigríður
Tómasdóttir fæddist í Brattholti 1874 og bjó þar til
dauðadags. Bærinn var í alfaraleið þeirra, sem komu til að skoða
Gullfoss, þannig að stundum var gestkvæmt. Systrunum í
Brattholti þótti vænt um fossinn og voru oft leiðsögumenn gestanna.
Þær gerðu fyrsta göngustíginn við fossinn. Sigríði gafst ekki
kostur á skólagöngu, en hún var vel að sér, lesin og listræn og
talsver kvað að hannyrðum hennar og teikningum.
Um aldamótin 1900 vaknaði áhugi erlendra auðmanna á virkjun vatnsfalla
á Íslandi. Breti nokkur fékk áhuga á Gullfossi og bauð Tómasi,
föður Sigríðar, 50.000.- kr. fyrir hann, en hann svaraði: „Ég sel ekki
vin minn”. Síðar komst fossinn í hendur manna, sem vildu virkja
hann. Þá hófst barátta Sigríðar fyrir friðun fossins.
Andstæðingar hennar voru margir valdamestu og ríkustu menn landsins,
en hún lét ekki bugast og lagði á sig mörg og löng ferðalög til að
reyna að sannfæra valdhafana í Reykjavík. Þegar svo var komið,
að málið virtist tapap, hótaði Sigríður að steypa sér í fossinn.
Úr því varð ekki, því henni tókst með aðstoð lögfræðings síns, Sveins
Björnssonar, að fá samningnum rift, þegar leigugjald barst ekki, og
Gullfoss komst í eigu ríkisins.
Sigríður lézt árið 1957 og var grafin í Haukadal. Hún verður
ætíð í heiðri höfð sem bjargvættur Gullfoss. Minnismerki hennar
við fossinn er verk Ríkharðs Jónssonar. |