|
Brúarjökull er víðáttumestur
skriðjökla Vatnajökuls, u.þ.b. 40 km loftlína yfir hann þveran en jaðarinn
er 55-60 km langur. Hann skríður norður úr honum niður á Brúaröræfi og nær
á milli Kverkfjalla í vestri og Þjófahnjúka suður af Snæfelli. Austan
þeirra er Eyjabakkajökull og Eyjabakkar, sem fyrirhugað er að sökkva vegna
Fljótsdalsvirkjunar. Helzu árnar, sem falla undan Brúarjökli eru Jökulsá á
Brú og Kreppa auk ótal annarra kvísla og lækja. Yfirleitt er jökullinn
fremur auðveldur yfirferðar, lágur og bunguvaxinn.
Eðli hans er svipað og annarra slíkra
og stundum hleypur hann fram með miklum látum. Heimildir geta um hlaup í
Jöklu, sem hækkaði verulega, og framhlaupi jökulsins var kennt um. Þegar
leið fram á 18. öldina, hopaði hann verulega en hljóp fram 1810. Þá hopaði hann aftur og ruddist síðan fram svo
kílómetrum skipti árið 1890. Þá skóf hann upp jarðveg og rúllaði honum
upp á undan sér, svo að eftir standa miklir hraukar yfir
Kringilsárrana þveran
og lengra austur. Þessir hraukar eru kallaðir Töðuhraukar.
Jökullinn rýrnaði
aftur, allt að 10 km frá hraukunum, en í október 1963 komst verulegt skrið á hann aftur og
brestirnir heyrðust á efstu bæjum í Jökuldal í Fljótsdal og á
Möðrudal. Þessum náttúruhamförum lauk ekki fyrr en árið eftir en
ekki skreið jökullinn jafnlangt fram og 1890. Ökuleiðin um
Brúaröræfi liggur talsvert norðan jökuljaðarins en hægt er að aka
af þeirri leið suður Kringilsárrana, þar sem hreindýratarfar hópast
gjarnan saman, og einnig suður í Grágæsadal, rétt austan Krepputungu. |