Kárahnjúkar eru móbergsfjöll austan Jökulsár á Dal á móti
Hafrahvamma-gljúfrum og Glámshvömmum. Ytri hnjúkurinn er hærri, 835
m.y.s. Megingljúfur Hafrahvamma er 5 km langt, en milli
Desjaár og Tröllagils eru u.þ.b. 10 km. Dýpsti hlutinn, milli
Glámshvamma og Hafrahvamma, er u.þ.b 200 m djúpur og er kallaður
Dimmugljúfur.Þar er gljúfrið mjög
hrikalegt og þröngt, vafalaust eitthvert hið stórbrotnasta á landinu.
Virkjanafram-kvæmdir stóðu enn þá yfir á
árið 2010, en virkjunin var ræst árið 2009.
Um þessar slóðir liggur jeppaslóð frá Brú á Jökuldal,
sem aka má áfram inn á Brúaröræfi og út á Kverkfjallaslóðina
nærri eystri brúnni inn í Kverkfjallarana eða talsvert norðar við
Arnardal. Einnig liggur jeppavegur upp úr Hrafnkelsdal að
Snæfelli og inn á Vesturöræfi.
Tveir vegir með bundnu slitlagi, færir öllum bílum, liggja
upp úr Fljótsdal að stíflunum, þannig að hægt er að aka
hringleið. Vatnssöfnun í Hálslón hófst 28. sept. 2006
og brúin yfir gljúfrið er þegar komin í kaf. Ný leið
opnast ekki fyrr en sumarið 2007, þegar vegur verður
tilbúinn á stíflumannvirkjunum.
Alls urðu rúmlega 1700 vinnuslys við virkjunarframkvæmdir
frá árinu 2002 til 2009. Á annað hundrað voru enn þá
óvinnufærir árið 2010. Flestir hinna slösuðu, 86%,
störfuðu hjá verktakafyrirtækinu Impregilo. Tæplega
20% hinna slösuðu voru meðal yngstu starfmannanna.
Flestir, 37%, voru á aldrinum 30 til 39 ára, 27% á aldrinum
40 til 49 ára. Tíu urðu fyrir óbætanlegu líkamstjóni,
122 beinbrotnuðu, 49 urðu fyrir eitrun og 35
brenndust, en 4 létu lífið.
Fyllingarefni í Kárahnjúkastíflu verður alls 8,5
milljónir rúmmetra. Hæð Desjarárstíflu verður allt að 60 metrar.
Jarðgöng vegna virkjunarinnar verða alls um 72 kílómetrar!
Uppsett afl
Kárahnjúkavirkjunar
690 megavött
Tryggð
orkuvinnslugeta
4.600 gígavattsstundir á ári
Hverflar
Francis, lóðréttur ás
Fjöldi
6
Hönnunarrennsli
24 rúmmetrar á sekúndu hver
Stærð
115 megavött hver
Hálslón
Flatarmál lóns þegar það er fullt
57 ferkílómetrar
Lengd lóns þegar það er fullt
25 kílómetrar
Miðlunarrými
2.100 gígalítrar
Vatnsborðshæð þegar lón er fullt
625 metrar yfir sjávarmáli
Lágmarkshæð vatnsborðs við rekstur
575 metrar yfir sjávarmáli
Vatnasvið
1.806 ferkílómetrar
Áætlað meðalrennsli í Hálslón
107 rúmmetrar á sekúndu
Kárahnjúkastífla
Mesta hæð stíflu
198 metrar
Lengd stíflu
700 metrar
Fyllingarefni í stíflu
8,4 milljón rúmmetrar
Desjarárstífla
Mesta stífluhæð
68 metrar
Lengd stíflu
1.100 metrar
Fyllingarefni í stíflu
2,9 milljón rúmmetrar
Sauðárdalsstífla
Mesta stífluhæð
29 metrar
Lengd stíflu
1.100 metrar
Fyllingarefni í stíflu
1,6 milljón rúmmetrar
Ufsarlón
Flatarmál lóns þegar það er fullt
1 ferkílómetri
Vatnsborðshæð þegar lónið er fullt
625 metrar yfir sjávarmáli
Vatnasvið
430 ferkílómetrar
Áætlað meðalrennsli í Ufsarlón
31 rúmmetri á sekúndu
Ufsarstífla
Mesta stífluhæð
37 metrar
Lengd stíflu
600 metrar
Fyllingarefni í stíflu
0,5 milljón rúmmetrar
Kelduárlón
Flatarmál lóns þegar það er fullt
7,5 ferkílómetrar
Vatnsborðshæð þegar lónið er fullt
669 metrar yfir sjávarmáli
Miðlunarrými
60 gígalítrar
Kelduárstífla
Mesta stífluhæð
26 metrar
Lengd stíflu
1.700 metrar
Fyllingarefni í stíflu
0,7 milljón rúmmetrar
Jarðgöng
Alls um 72 kílómetrar
Aðrennslisgöng frá Hálslóni
(þvermál: 7,2-7,6 metrar)
39,7 kílómetrar
Aðrennslisgöng frá Ufsarlóni
(þvermál: 6,5 metrar)
13,3 kílómetrar
Þrenn aðgöng vegna aðrennslisganga
(þvermál: 7,2-7,6 m)
6,9 kílómetrar
Tvenn hjáveitugöng og aðkoma við
Kárahnjúkastíflu
2,4 kílómetrar
Bergþéttingargöng undir
Kárahnjúkastíflu
500 metrar
Sveiflugöng (þvermál: 4,5 metrar)
1,7 kílómetrar
Tvenn göng í Hraunaveitu (þvermál:
4,5 metrar)
3,7 kílómetrar
Tvenn fallgöng að stöðvarhúsi
(þvermál: 4,0 metrar)
800 metrar
Aðkomugöng að stöðvarhúsi (þvermál:
7,5 metrar)
1,0 kílómetri
Frárennslisgöng (þvermál 9,0 metrar)
1,3 kílómetrar
Strengjagöng (þvermál 4,0 metrar)
1,0 kílómetri
Frárennslisskurður
í Fljótsdal
Lengd
2,1 km
Grafið rúmmál
700.000 rúmmetrar
Heildarfallhæð frá Hálslóni í
stöðvarhús í Fljótsdal
599 metrar
Hönnunarrennsli (mesta mögulega
rennsli)
144 rúmmetrar á sekúndu
Meðalrennsli
110 rúmmetrar á sekúndu
Meira en hálf öld er liðin frá því að hugmyndir um virkjun Bessastaðaár og
Jökulsár í Fljótsdal skutu upp kollinum. Hér er stiklað á stóru frá
upphafinu 1946 og nefndir nokkrir af helstu áföngum allt fram á þennan dag
þegar nýir og nýir kaflar eru skrifaðir eftir því sem framkvæmdum við
Kárahnjúkavirkjun vindur fram.
1946 kemur fram
hugmynd um Gilsárvatnavirkjun Bessastaðaáar í skýrslu Sigurðar
Thoroddsen og Höskuldar Baldvinssonar. Er hún síðar kölluð
Bessastaðaárvirkjun.
1954 setur
Sigurður Thoroddsen fram tillögu um Múlavirkjun í Jökulsá í Fljótsdal,
með stíflu við Eyjabakkafoss og Eyjabakkalóni þar fyrir ofan. Virkja
skyldi ána hjá Arnaldsstöðum.
1969 kemur
tillaga frá Orkustofnun um Hólsvirkjun/Fljótsdalsvirkjun, þ.e. að veita
Jökulsá úr Eyjabakkalóni í Gilsárvatnalón og virkja með Bessastaðaá og
fleiri ám hjá Hóli við Valþjófsstað. Um sama leyti kynntar hugmyndir um
Austurlandsvirkjun; samveitu allra jökulánna á NA-hálendinu og virkjun í
Fljótsdal.
1974 eru sett
lög um Bessastaðaárvirkjun þar sem RARIK var heimilað að reisa og reka
virkjun með allt að 32 MW afli og gera nauðsynlegar ráðstafanir á
vatnasvæði virkjunarinnar.
1975 hefjast umhverfisrannsóknir
vegna Bessastaðaár- og Fljótsdalsvirkjana. Vegur lagður upp á
Fljótsdalsheiði frá Bessastöðum inn á Grenisöldu og reistar vinnubúðir
þar.
1979 ákveður
iðnaðarráðherra að ráðist skuli í framkvæmd Bessastaðaárvirkjunar en
Bragi Sigurjónsson eftirmaður hans í ráðherrastól afturkallar þá
ákvörðun mánuði síðar.
1980 er lokið
lagningu Kröflulínu og raforkukerfi Austurlands samtengt raforkukerfi
landsins. Bessastaðaárvirkjun ekki talin hagkvæmur virjunarkostur eftir
það en aukin áhersla lögð á Fljótsdalsvirkjun.
1981 samþykkir
Alþingi lög þar sem Landsvirkjun er heimilað að reisa og reka virkjun
Jökulsár í Fljótsdal ásamt Blönduvirkjun og fleiri virkjunum sunnan- og
norðanlands.
1982 samþykkir
Alþingi ályktun þar sem kveðið er á um að Blönduvirkjun skuli ganga
fyrir Fljótsdalsvirkjun en hún komi næst á eftir Blöndu í
virkjanaröðinni. Iðnaðarráðherra veitir leyfi sama ár fyrir virkjun
Blöndu og hefjast framkvæmdir strax.
1990 fellir
Alþingi úr gildi ályktun um virkjanaröð frá 1982 og samþykkir að
nýtingarmöguleikar orkunnar ráði virkjunarröð. Þó gert ráð fyrir því í
bráðabirgðaákvæði að Fljótsdalsvirkjun verði næst á dagskrá, náist
samningar um álver á Keilisnesi.
1991 gefur
iðnaðarráðherra Landsvirkjun leyfi til að hefja framkvæmdir við allt að
210 MW Fljótsdalsvirkjun með tilheyrandi orkuveitum. Landsvirkjun skal
ábyrgjast úrlausn vandamála sem upp kunna að koma vegna athugasemda við
virkjunaráformin. Undirbúningsframkvæmdir hefjast strax sama ár og m.a.
sprengd 100 metra löng jarðgöng í Teigsfjall. Framkvæmdum hætt eftir að
samningar við Atlantsálshópinn fara út um þúfur.
1999 er
Hallormsstaðaryfirlýsingin svokallaða undirrituð, um vilja íslenskra
stjórnvalda, Norsk Hydro og Landsvirkjunar til að kanna hagkvæmni þess
að reisa álver í Reyðarfirði sem knúið yrði orku frá Fljótsdalsvirkjun.
Harkalega tekist á um virkjunaráform. Annars vegar háværar kröfur um að
virkjunin fari í mat á umhverfisáhrifum, samkvæmt lögum frá 1994 en
hinsvegar bent á að í bráðabirgðaákvæðum laga um mat á umhverfisáhrifum
er skýrt tekið fram að undanþegnar væru framkvæmdir sem fengið hefðu
leyfi fyrir setningu laganna, þ.á.m. Fljótsdalsvirkjun. Landsvirkjun
gerir úttekt á umhverfisáhrifum Fljótsdalsvirkjunar og birtir skýrslu um
málið haustið 1999. Í framhaldi af því staðfestir Alþingi
virkjunarleyfið fyrir jól 1999.
2000
2000 tekur málið nýja stefnu
þegar íslenskir og norskir fjárfestar sem hyggjast reisa álverksmiðjuna
í Reyðarfirði óska eftir endurskoðun á fyrri áformum, af
hagkvæmniástæðum. Vilja þeir byggja stærra álver og til að mæta
orkuþörfinni er Kárahnjúkavirkjun, með veitu úr Jökulsá í Fljótsdal,
komin á dagskrá.
Júní 2000: Landsvirkjun birtir
tillögu að mati á umhverfisáhrifum Kárahnjúkavirkjunar. Hún er kynnt á
fréttamannafundi og á sérstakri heimasíðu, karahnjukar.is. Hönnun,
verkfræðistofa, ráðin til að fara með verkefnisstjórn mats á
umhverfisáhrifum.
Ágúst 2000: Skipulagsstofnun
fellst á tillögu að mati á umhverfisáhrifum með tilteknum athugasemdum.
2001
Maí 2001: Skýrsla um mat á
umhverfisáhrifum Kárahnjúkavirkjunar afhent Skipulagsstofnun ásamt
fylgigögnum (43 sérfræðiskýrslum og 26 viðaukaskýrslum). Niðurstöður
matsins kynntar á fjölda funda með fulltrúum stofnana, samtaka,
stjórnvalda og í Opnu húsi fyrir almenning í Reykjavík og á Austurlandi,
auk þess sem fjallað er um málið á heimasíðu verkefnisins.
Júní 2001: Kynningu lýkur á mati
á umhverfisáhrifum. Skipulagsstofnun berast yfir 300 athugasemdir í
bréfum, tölvupósti og símskeytum, auk þess sem von er á álitsgerðum sem
Skipulagsstofnun óskaði sérstaklega eftir frá stofnunum og
sveitarfélögum.
Ágúst
2001: Skipulagsstofnun leggst gegn Kárahnjúkavirkjun vegna
,,umtalsverðra umhverfisáhrifa og ófullnægjandi upplýsinga um einstaka
þætti framkvæmdarinnar og umhverfisáhrif hennar.” Landsvirkjun birtir
yfirlýsingu samdægurs þar sem segir m.a. að ,,standi þessi úrskurður
óbreyttur verður ekki séð að vatnsorka í jökulánum á Austurlandi verði
nýtt.”
Ágúst 2001: Meirihluti landsmanna
er hlynntur Kárahnjúkavirkjun ef marka má niðurstöður nýrra
skoðanakannana Gallup, DV og PricewaterhouseCoopers. Athygli vekur að
niðurstöðurnar eru nánast samhljóða. DV-könnunin er gerð fyrir úrskurð
Skipulagsstofnunar en hinar tvær eftir úrskurð með tilheyrandi opinberum
umræðum.
1. september 2001:
Skipulagsstofnun fellst á að reist verði álver við Reyðarfjörð
en setur jafnframt skilyrði sem eigendur Reyðaráls telja ekki vandkvæði
að uppfylla.
4. september 2001: Landsvirkjun
afhendir umhverfisráðherra stjórnsýslukæru vegna úrskurðar
Skipulagsstofnunar um mat á umhverfisáhrifum Kárahnjúkavirkjunar.
Forstjóri Landsvirkjunar segir að í kærunni sé ,,sýnt fram á að ráðherra
hafi öll efni til að taka afstöðu og breyta
úrskurði Skipulagsstofnunar.”
12. september 2001: Aðilar
NORAL-yfirlýsingarinnar (ríkisstjórnin, Landsvirkjun, Norsk Hydro,
Reyðarál og Hæfi) lýsa yfir að endanlegri ákvörðun um hvort reist verði
álver og tengd raforkumannvirki á Austurlandi sé frestað frá 1. febrúar
2002 til 1. september 2002. Þörf sé á rýmri tíma til að vinna að
umhverfismálum virkjunarinnar og fjármögnun álversins.
20. desember 2001: Siv
Friðleifsdóttir, umhverfisráðherra, fellst á Kárahnjúkavirkjun og
fellir úr gildi úrskurð Skipulagsstofnunar frá 1. ágúst 2001 þar sem
lagst var gegn framkvæmdinni. Ráðherra segur jafnframt skilyrði í 20
liðum þar sem þyngst vegur að fallið skuli frá nokkrum smærri veitum
og yfirfallsvatn úr Hálslóni skuli renna niður í Hafrahvammagljúfur en
ekki um Desjarárdal.
2002
22. mars 2002: Valgerður
Sverrisdóttir, iðnaðarráðherra, birtir yfirlýsingu á Alþingi um að Norsk
Hydro treysti sér ekki til að standa við það ákvæði
NORAL-yfirlýsingarinnar að endanleg ákvörðun um álver og virkjun á
Austurlandi verði tekin fyrir 1. september 2002. Hydro kveðst þurfa
lengri tíma til að meta fjárfestingarstefnu sína til lengri tíma í ljósi
nýlegra kaupa fyrirtækisins á þýska fyrirtækinu WAW.
3. apríl 2002: Iðnaðarráðherra
skipar þriggja manna nefnd til að kanna hug annarra álfyrirtækja en
Norsk Hydro til fjárfestingar í álveri við Reyðarfjörð. Finnur
Ingólfsson, Seðlabankastjóri, er formaður nefndarinnar og með
honum starfa Friðrik Sophusson, forstjóri Landsvirkjunar og Kristján
Skarphéðinsson, deildarstjóri í iðnaðarráðuneytinu. Bæði Finnur og
Friðrik eru fyrrverandi iðnaðarráðherrar!
8. apríl 2002: Alþingi samþykkir
frumvarp ríkisstjórnarinnar um heimild til handa Landsvirkjun um að
reisa og reka vatnsaflsvirkjun í Fljótsdal með allt að 750 MW afli og
virkja til þess Jökulsá á Brú og Jökulsá í Fljótsdal. Lögin
voru samþykkt með 44 atkvæðum gegn 9, tveir þingmenn sátu hjá en átta
voru fjarstaddir atkvæðagreiðslu.
19. apríl 2002: Fulltrúar
bandaríska álfyrirtækisins Alcoa og Fjárfestingarstofunnar-orkusviðs
samþykkja viðræðuáætlun um möguleika á að reisa álver í Reyðarfirði.
23. maí 2002: Fulltrúar Alcoa og
Fjárfestingarstofunnar-orkusviðs undirrita samkomulag um framhald
viðræðna um byggingu álvers í Reyðarfirði. Gert er ráð fyrir
320.000 tonna álveri sem reist verði í einum áfanga. Ákveðið verði með
framhald viðræðna fyrir 18. júlí n.k.
12. júlí 2002: Stjórn Alcoa
samþykkir að fela stjórnendum fyrirtækisin að halda áfram
viðræðum um byggingu nýs álvers á Íslandi sem fengi orku frá
Kárahnjúkavirkjun.
19. júlí 2002: Valgerður
Sverrisdóttir, iðnaðarráðherra, G. John Pizzey, aðstoðarforstjóri Alcoa
Inc. og Friðrik Sophusson, forstjóri Landsvirkjunar undirrita
viljayfirlýsingu um framhald viðræðna um ,,mat og hugsanlega framkvæmd á
stóriðjuverkefni sem tekur til byggingar álvers á Austurlandi.”
Jafnframt er formlega slitið viðræðum við Norsk Hydro. Viljayfirlýsingin
kveður meðal annars á um eftirfarandi:
Áætluð
framleiðslugeta nýs álvers verður u.þ.b. 295.000 tonn af áli á ári.
Undirbúningur
virkjunarframkvæmda hefst þegar í stað og Alcoa ber hluta þeirrar
fjárhagsáhættu sem Landsvirkjun tekur vegna þessa.
Landsvirkjun
ræðst í að reisa Kárahnjúkavirkjun með uppsettu afli allt að 630 MW
samkvæmt heimild Alþingis frá 16. apríl 2002. Miðað er við að tryggja
álverinu rafmagn snemma á árinu 2007 eða fyrr.
2. september 2002:
Iðnaðarráðherra veitir Landsvirkjun heimild til byggingar allt að 750 MW
virkjun við Kárahnjúka ásamt aðalorkuveitum á grundvelli laga nr.
38/2002 um virkjun Jökulsár á Brú og Jökulsár í Fljótsdal og stækkun
Kröfluvirkjunar – og laga nr. 42/1983 um Landsvirkjun. Leyfið var veitt
á þeirri forsendu m.a. að Landsvirkju beri að taka tillit til skilyrða
umhverfisráðherra í úrskurði frá 20. desember 2001.
5. október 2002: Fyrsta
steypuvinnan við Kárahnjúkavirkjun. Starfsmenn Malarvinnslunnar hf. á
Egilsstöðum renna steypu í mót millistöpuls undir nýja brú á Jökulsá á
Dal (Jöklu) innan við væntanlegt stæði Kárahnjúkastíflu.
5. desember 2002: Fjölmenn
vígsluathöfn Kárahnjúkavegar og nýrrar brúar yfir Jöklu í
félagsheimilinu Végarði í Fljótsdal.
6. desember 2002: Ítalska
verktakafyrirtækið Impregilo með lægstu tilboð í Kárahnúkastíflu og
aðrennslisgöng Kárahnjúkavirkjunar, tvo stærstu þætti framkvæmdanna.
Ítalirnir eru vel undir kostnaðaráætlun í báðum tilvikum.
13. desember 2002:
Samninganefndir Landsvirkjunar og bandaríska álfyrirtækisins Alcoa ljúka
gerð raforkusamnings vegna fyrirhugaðs álvers við Reyðarfjörð. Fyrirvari
um samþykki stjórna fyrirtækjanna.
2003
10. janúar 2003: Stjórnir Alcoa
og Landsvirkjunar samþykkja raforkusamning vegna álvers við Reyðarfjörð.
2. febrúar 2003: Oddvitar
Norður-Héraðs og Fljótsdalshrepps afhenda Landsvirkjun formlegt
framkvæmdaleyfi vegna Kárahnjúkavirkjunar.
7. febrúar 2003: Stjórn
Landsvirkjunar samþykkir samninga við Impregilo og felur forstjóra
fyrirtækisins að gefa út veitingabréf fyrir ítalska verktakann vegna
Kárahnjúkastíflu og aðrennslisganga Kárahnjúkavirkjunar.
15. mars 2003: Stóriðjusamningar
í íþróttahúsinu á Reyðarfirði að viðstöddum um þúsund manns. Fulltrúar
íslenska ríkisins, Alcoa, Landsvirkjunar og Fjarðabyggðar undirrita 14
samninga á íslensku og ensku, alls 42 skjöl. Þjóðhátíðarstemmning á
Austfjörðum og flugeldum skotið á loft um kvöldið.
18. mars 2003: Landsvirkjun og
Impregilo undirrita formlega samninga um Kárahnjúkastíflu og
aðrennslisgöng virkjunarinnar. Samningar hljóða upp á um 38 milljarða
króna auk virðisaukaskatts.
21. maí 2003: Héraðsdómur
Reykjavíkur sýknar íslenska ríkið og Landsvirkjun af kröfum Atla
Gíslasonar, Guðmundar Páls Ólafssonar, Náttúruverndarsamtaka Íslands og
Ólafs S. Andréssonar um að úrskurður umhverfisráðherra frá 20. desember
2001 skuli dæmdur ómerkur. Ógildingarkröfunni hafnað með afgerandi
hætti.
5. júní 2003: Fosskraft, félag í
eigu fjögurra íslenskra og erlendra verktakafyrirtækja, á lægsta tilboð
í gerð jarðganga og stöðvarhússhvelfingar í Fljótsdal.
27. júní 2003: Landsvirkjun opnar
sýningu um Kárahnjúkavirkjun fyrir almenning í Végarði í Fljótsdal og
tekur þar með í notkun nýja gestastofu fyrirtækisins í félagsheimili
Fljótsdælinga.
9. september 2003: Landsvirkjun
og Fosskraft undirrita samninga um göng og stöðvarhússhvelfingu í
Fljótsdal. Samningsupphæð um 8,3 milljarðar króna.
6. október 2003: Landsvirkjun og
Va Tech Escher Wyss frá Þýskalandi undirrita samninga um framleiðslu og
uppsetningu véla- og rafbúnaðar Kárahnjúkavirkjunar. Samningsupphæð 7,5
milljarðar króna að meðtöldum virðisaukaskatti.
7. október 2003:
Heilbrigðisstofnun Austurlands, Impregilo og Landsvirkjun undirrita
samning um heilbrigðisþjónustu á virkjunarsvæðinu.
14. nóvember 2003: Biskupinn yfir
Íslandi og prestar lúterskra og katólskra kynna sér framkvæmdir á
Kárahnjúkasvæðinu og blessa mötuneyti Landsvirkjunar, Impregilo og
Fosskrafts.
21. nóvember 2003: Landsvirkjun
og þýska fyrirtækið DSB Stahlbau GmbH undirrita samning um stálfóðrun
fallganga Kárahnjúkavirkjunar. Samningsupphæð hátt í 2,3 milljarðar
króna auk virðisaukaskatts.
6. desember 2003: Starfsmenn
Impregilo við Kárahnjúka minnast að katólskum sið dags heilagrar
Barböru, verndardýrlings manna er fást við jarðvinnu, sprengiefni og
málmbræðslu.
16. desember 2003: Sjónvarpið
sýnir heimildarmynd um Kárahnjúkavirkjun, fyrsta hluta þáttaraðar sem
Saga Film framleiðir fyrir Landsvirkjun á framkvæmdatíma virkjunarinnar.
18. desember 2003:
Hafrahvammagljúfur stíflað Jökulsá á Dal veitt um 835 metra löng
hjáveitugöng fram hjá stæði Kárahnjúkastíflu. Vatnið mun renna þar til
stíflan verður fullbyggð haustið 2006.
19. desember 2003: Suðurverk hf.
í Hafnarfirði á lægsta tilboð í hliðarstíflur Kárahnúkavirkjunar:
Desjarárstíflu og Sauðárdalsstíflu.
20. desember 2003: Fyrsta
risaborvél af þremur komin í Glúmstaðadal eftir sjóferð frá Cleveland í
Bandaríkjunum til Reyðarfjarðar og þaðan áfram á dráttarvögnum í níu
klukkustundir á áfangastað við aðgöng þrjú. Borvélin er alls um 130
tonn, stærsta stykki tækisins vegur um 70 tonn. Þetta eru mestu
þungaflutningar um þjóðveg hér á landi sem sögur fara af.
2004
23. janúar 2004: Hæstiréttur
hafnar með afgerandi hætti kröfu um að úrskurður umhverfisráðherra, frá
20. desember 2001, verði ógiltur. Hæstiréttur staðfestir þar með dóm
Héraðsdóms Reykjavíkur frá 21. maí 2003.
24. febrúar 2004: Landsvirkjun og
Suðurverk undirrita samning um Sauðárdalsstíflu og Desjarárdalsstíflu.
Samningsupphæð ríflega 2,4 milljarðar króna að meðtöldum
virðisaukaskatti.
27. febrúar 2004: Oddviti
Fljótsdalshrepps tekur við lyklum að nýju og gjörbreyttu félagsheimili,
Végarði,eftir viðbyggingu og víðtækar endurbætur í vetur. Þarna verður
aðsetur sveitarstjórnar og miðstöð Landsvirkjunar vegna sýningarhalds og
upplýsingamiðlunar um Kárahnúkavirkjun.
3. mars 2004: Lokið við að setja
samanf yrstu risaborvélina af þremur sem nota á við að bora
aðrennslisgöng Kárahnjúkavirkjunar. Vélin flutt að munna aðganga 3.
2. apríl 2004: Friðrik Sophusson,
forstjóri Landsvirkjunar, segir á samráðsfundi fyrirtækisins að
raforkuframleiðsla í Kárahnjúkavirkjun hefjist um mitt ár 2007 og þá
aukist orkuvinnsla Landsvirkjunar um 60%. Heildarfjárfesting í nýjum
stóriðjuverkefnum hér á landi, sem komin eru í framkvæmd eða eru í
undirbúningi, verður á bilinu 250-300 milljarðar króna.
2. apríl 2004:
Virkjunarandstæðingar reyndu ,,með áróðursbrögðum” að koma í veg fyrir
þátttöku erlendra banka í stóru sambankaláni Landsvirkjunar vegna
Kárahnjúkavirkjunar, segir forstjóri Landsvirkjunar. Umrætt lán er upp á
400 milljónir Bandaríkjadala, stærsta sambankalán sem tekið hefur verið
af íslenskum aðila á alþjóðlegum bankamarkaði. Þrír stærstu íslensku
bankarnir eru nú í fyrsta skipti meðal þeirra 19 banka sem tóku þátt í
láninu.
24. apríl 2004: Fyrsta
risaborvélin gangsett í aðgöngum 3 í Glúmstaðadal. Hún tekur 1,8 metra í
hverri færu (stroke). Borinn er
skorðaður með tjökkum út í gangaveggina og látinn bora eina færu, hann
síðan fluttur fram, skorðaður á nýjan lek og næsta færa tekin. Þannig
koll af kolli. Alls verða þrír sams konar risaborar notaðir til að
heilbora um 50 kílómetra af aðrennslisgöngum Kárahnjúkavirkjuna, yfir 7
metra í þvermál.
24. apríl 2004: Um 130 manns eru
viðstaddir opnun sýningar um Kárahnjúkavirkjun í nýrri gestastofu
Landsvirkjunar í Végarði í Fljótsdal. Fljótsdælingar fjölmenna í Végarð
og þarna eru líka gestir af Héraði, neðan af fjörðum og að sunnan, þar á
meðal Valgerður Sverrisdóttir, iðnaðar- og viðskiptaráðherra.
3. maí 2004: Varnarstíflan í
Hafrahvammagljúfri tilbúin. Í hana hafa farið yfir 56 þúsund rúmmetrar
af fyllingarefni og hún er um 50 metra há. Hæsta stífla landsins til
þessa.
3. maí 2004: Portúgalir eru nú
fjölmennastir útlendinga í hópi alls 1.250 starfsmanna á
virkjunarsvæðinu á Austurlandi. Impregilo og undirverktakar
fyrirtækisins hafa alls um 1.100 manns á launaskrá um þessar mundir við
stíflugerð og borun aðrennslisganga. Hjá Fosskrafti og undirverktökum í
Fljótsdal eru um 100 manns við gangagerð og hjá framkvæmdaeftirliti
Landsvirkjunar á svæðinu starfa alls um 50 manns. Portúalir eru
langfjölmennasti hópur útlendinga, hátt í 400 manns. Þá eru á svæðinu um
100 Ítalir, 60 Kínverjar og um 30 Slóvakar.
9. júlí 2004: Landsvirkjun og
Arnarfell ehf. á Akureyri undirrita samning um framkvæmdir við
Ufsarveitu: 3,4 km löng jarðgöng, inntak í göng úr Ufsarlóni í Jökulsá í
Fljótsdal og 13 km langan veg með bundnu slitlagi frá Laugafelli að
Kelduá. Arnarfell átti lægsta tilboðið í verkið og samningurinn um
Ufsarveitu mun vera stærsta jarðgangaverkefni sem alíslenskt fyrirtæki
tekst á hendur.
26. júlí 2004: Önnur risaborvélin
af þremur við Kárahnjúka er komin á blað. Byrjað er að bora með henni í
aðgöngum 2 og nú er unnið allan sólarhringinn á tvískiptum vöktum.
5.–12. ágúst 2004: Flóð í Jöklu
setja tímabundið strik í reikninginn við framkvæmdirnar og brú yfir
gljúfrið er lokuð um hríð. Varnarstíflan í gljúfrinu var hækkuð um 17
metra í öryggisskyni og gegndi hlutverki sínu fullkomlega. Í ljós kemur
að hjáveitugöngin í stæði Kárahnjúkastíflu flytja 10-15% minna vatn en
gert var ráð fyrir. Aldrei var hætta á að í stífluna kæmi skarð eða að
hún gæfi eftir undan þrýstingi flóðvatnsins.
15. september 2004: Bor í
Valþjófsstaðarfjalli er komin upp á yfirborðið í frárennslisgöngum
Kárahnjúkavirkjunar og lýkur þar með við að bora lóðrétt fallgöng, 420
metra löng og yfir 4 metrar í þvermál. Tvenn slík göng verða hluti
mannvirkja Kárahnjúkavirkjunar.
28. september 2004:
Kárahnjúkastífla fyllir Hafrahvammagljúfur nægilega mikið til í dag til
að starfsmenn Impregilo geti ekið bíl eftir henni af öðrum
gljúfurbarminum yfir á hinn. Hæð stíflunnar er orðin um 80 metrar frá
gljúfurbotni en hún verður nær 200 metra há fullbyggð.
1. október 2004: Allar þrír
risaborvélar eru í fyrsta sinn samtímis í gangi í aðrennslisgöngum
Kárahnjúkavirkjunar eftir að þriðja og síðasta vélin var sett saman og
gangsett.
10. október 2004: Slippstöðin
ehf. á Akureyri hefur samið við þýska fyrirtækið DSB Stahlbau GmbH um að
að stálfóðra fallgöng Kárahnjúkavirkjunar í Valþjófsstaðarfjalli í
Fljótsdal og setja niður tilheyrandi búnað í stöðvarhúsi virkjunarinnar.
Í þetta fara um 4.400 tonn af stáli. Tvenn lóðrétt 420 metra löng göng
hafa verið boruð úr inntakshelli í fjallinu niður að stöðvarhúshellinum
og niður þau mun vatn falla úr aðrennslisgöngunum áleiðis inn á hverfla
til framleiðslu rafmagns.
25. nóvember 2004: Hnoðsteypa (RCC-steypa)
notuð í fyrsta sinn á Íslandi við Kárahnjúkastíflu. Hnoðsteypa var
upprunalega notuð við stíflugerð í Ameríku og kallast þar í landi RCC (Roller
Compacted Concrete): sementsblönduð möl sem lögð er út með
jarðvinnutækjum og síðan þjöppuð í lögum með valtara. Hlutfall sements í
hnoðsteypu er 130 kíló í hverjum rúmmetra af möl en í venjulegri steypu
eru að minnsta kosti 350 kíló af sementi í rúmmetra af möl.
1. desember 2004: Lokið við að
grafa jarðgöng, hella og skúta í Valþjófsstaðarfjall Fljótsdal, mörgum
vikum á undan áætlun. Það hefur tekið verktakann, Fosskraft, aðeins 13,5
mánuði að grafa þrenn göng inn í fjallið, tvo gríðarstóra hella fyrir
stöðvarhús og spenna og tilheyrandi ganganet. Byrjað var að sprengja
fyrir aðrennslisgöngunum 22. október 2003.
6. desember 2004: Fuglum stafar
hvorki hætta af virkjunarframkvæmdum við Kárahnjúka né Norðlingaöldu.
Þetta er niðurstaða fastanefndar Bernarsamningsins um vernd villtra
dýra, plantna og vistgerða í Evrópu. Nefndin hélt árlegan fund sinn í
Strasbourg núna um mánaðarmótin nóvember/desember.
2005
10. febrúar 2005: Ítalska
verktakafyrirtækið Impregilo keypti vörur og þjónustu af íslenskum
fyrirtækjum fyrir rúmlega 8,3 milljarða króna frá upphafi framkvæmda við
Kárahnjúka til ársloka 2004. Impregilo samdi í febrúar 2003 við
Landsvirkjun um gerð Kárahnjúkastíflu og aðrennslisganga
Kárahnjúkavirkjunar.
23. mars 2005: Landsvirkjun
ákveður að taka tilboði Fosskrafts sf. í hlaðhús Kárahnjúkavirkjunar,
þjónustubyggingar sem rísa mun í Fljótsdal. Fosskraft átti lægsta tilboð
í verkið. Fyrirtækið er í eigu fjögurra fyrirtækja: E.Phil & Sön í
Danmörku, Hochtief í Þýskalandi, Íslenskra aðalverktaka hf. og Ístaks
hf.
8. apríl 2005: Sameiginlegt
verkefni Landsvirkjunar og Alcoa um sjálfbæra þróun á Austurlandi er
komið í gang og á sér ekki hliðstæðu í veröldinni. Ragnheiður
Ólafsdóttir, umhverfisstjóri Landsvirkjunar, gerði grein fyrir því á
ársfundi fyrirtækisins í dag. Dæmi má nefna um það sem fylgst verður með
í verkefninu: Hver verða áhrif framkvæmdanna á heiðargæsina? Breytist
kyn- og aldurssamsetning fólks á Austurlandi? Breytast tekjur
Austfirðinga samanborið við landsmeðaltalið?
Apríl 2005:Tunnelling and Trenchless Construction,
stærsta fagtímarit á sviði gangagerðar í heiminum, útnefnir
verktakafyrirtækið Impregilo verktaka ársins 2005 í aprílhefti sínu.
Tímaritið, sem státar af lesendum í yfir 120 löndum, veitir Impregilo
þessa viðurkenningu fyrir Kárahnjúkavirkjun. Dómnefndin segir þetta vera
eitt flóknasta verkefni sem lagt hafi verið í auk þess að vera unnið á
afskekktu svæði þar sem allra veðra sé von.
19. maí 2005: Lokið við að steypa
svokallaðan távegg Kárahnjúkastíflu, mannvirki sem á sér enga hliðstæðu
hérlendis en verður ekki sýnilegt nema í skamman tíma í viðbót eða þar
til það hverfur inn í stífluna. Táveggurinn gegnir því hlutverki að
þétta botn gljúfursins og að vera traust undirstaða kápu sem steypt
verður vatnsmegin á stífluna. Yfir 50.000 rúmmetrar af steypu fóru í
távegginn, álíka mikið og þarf í 400 einbýlishús.
Maí 2005: Landsvirkjun semur við
Fornleifastofnun Íslands um rannsókn á rústum á Hálsi sunnan Kárahnjúka.
Mögulegt er talið að rústirnar séu af Reykjaseli, sem kemur við sögu í
Hrafnkelssögu Freysgoða.
31. maí 2005: Fyrsti snigillinn
hífður á sinn stað í stöðvarhúsinu í Fljótsdal, 29 tonna stykki sem
framleitt er á Ítalíu. Snigillinn er hluti af hverfli einnar af sex
vélum sem framleiða munu rafmagn Kárahnjúkavirkjunar.
23. júní 2005: Starfsmenn
Impregilo byrja að steypa klæðningu á vatnshlið Kárahnjúkastíflu og nota
til þess rafknúið skriðmót.
Júlí 2005: Verktakafyrirtækið
Arnarfell semur við björgunarsveitina Hérað um viðbúnað á vinnusvæði
sínu eystra þar til framkvæmdum lýkur og gefur um leið sveitinni
fullbúinn björgunarbíl í viðurkenningarskyni fyrir ómetanlegt starf
hennar.
Júlí 2005: Síðari hálfleikur
hafinn við að flytja fyllingarefni í Kárahnjúkastíflu. Alls eru nú
komnar 4,5 milljónir rúmmetra efnis í stífluna af af um 8,5 milljónum
rúmmetra að verki loknu.
29. ágúst 2005: Rústir þriggja
húsa á Hálsi við Kárahnjúka eru meira en þúsund ára gamlar. Þetta er
staðfest með niðurstöðum rannsókna á öskulögum. Garðar Guðmundsson,
fornleifafræðingur hjá Fornleifastofnun, segir það vera mjög merkilegt
að svo gömul hús skuli finnast langt inni á hálendinu, í tæplega 600
metra hæð yfir sjávarmáli. Páll Pálsson, bóndi á Aðalbóli, fann
rústirnar á árinu 2004 og ákvað Landsvirkjun í framhaldi af því að láta
rannsaka þær.
2. september 2005: Alls hafa
liðlega tíu þúsund gestir komið í Végarð í Fljótsdal í ár til að skoða
sýningu Landsvirkjunar um Kárahnjúkavirkjun. Talan miðast við lok
ágústmánaðar og er ívið hærri en á sama tíma í fyrra. Gestir í Végarði
voru rétt um 10.000 talsins til loka ágúst 2004 en um 10.200 á sama tíma
árið 2005. Sérstaka athygli vekur mikið hve útlendum gestum hefur
fjölgað.
September 2005: Þýska fyrirtækið
DSD Stahlbau GmbH segir upp samningi við Slippstöðina á Akureyri vegna
vinnu við Kárahnjúkavirkjun. Þetta gerist í framhaldi af því að
Slippstöðin, undirverktaki DSD, fékk heimild til greiðslustöðvunar.
Verkefnið varðar stálfóðringu tvennra lóðréttra aðrennslisganga í
Valþjófsstaðarfjalli í Fljótsdal (fallganga) og áfram að túrbínum
Kárahnjúkavirkjunar. Þýska fyrirtækið stefnir nú að því að taka sjálft
við verkinu.
Október 2005: Starfsmönnum
Impregilo tekst að losa bor 2 og koma honum í gegnum miklar og erfiðar
misgengissprungur á 170 metra dýpi í grennd við Þrælaháls. Borinn hefur
að mestu verið fastur þarna í hálft ár eða frá því í maí 2005.
Október 2005: Framkvæmdir hefjast
við að steypa yfirfallsskurð Hálslóns. Tjaldað er yfir vinnusvæðið í
yfirfallinu og heitu lofti dælt þar inn til að halda hita á starfsmönnum
og sjálfri steypunni.
17. október 2005: Halldór
Ásgrímsson forsætisráðherra fer um virkjunarsvæðið og kynnir sér gang
mála. Morgunblaðið hefur m.a. eftir honum: „Þarna hafa menn staðið
frammi fyrir mjög flóknum verkefnum en ég sé ekki betur en menn séu að
leysa þetta allt saman. Þrátt fyrir ákveðnar tafir eru menn enn
bjartsýnir á að standast þær tímaáætlanir sem settar voru í upphafi.“
14. nóvember 2005: Tímamót í
virkjunarframkvæmdunum þegar fyrsta einingin í stálfóðringu lóðréttra
fallganga Kárahnjúkavirkjunar, liðlega 45 tonn að þyngd, er látin síga
þar um 400 metra ásamt 6 tonna stýrivirki – alls yfir 50 tonn. Þetta er
þyngsta stykki sem hefur verið híft eða látið síga úr svo mikilli hæð á
Íslandi til þessa.
18. nóvember 2005: Georg Þór
Pálsson rafmagnstæknifræðingur ráðinn stöðvarstjóri Kárahnjúkavirkjunar.
Hann vinnur nú sem aðstoðarstöðvarstjóri á Þjórsársvæði en hefur verið
hjá Landsvirkjun undanfarin fjögur ár. Á árunum 1994-1997 vann hann
einnig hjá Landsvirkjun í Blöndustöð.
19. desember 2005: Allir þrír
risaborarnir snúast nú samtímis í aðrennslisgöngum Kárahnjúkavirkjunar
eftir að bor 3 var ræstur þar á nýjan leik í dag. Þeir hafa ekki verið í
gangi allir í einu frá því í byrjun maí 2005. Bor 2 lenti í afar erfiðu
misgengi í vor og var stopp mánuðum saman. Bor 3 var stöðvaður á leið
sinni í átt að Hálslóni í júlí og ákveðið að snúa honum við til að bora
í hina áttina, til móts við bor 2. Draga þurfti bor 3 alla leið út undir
bert loft, taka hann í sundur og setja saman aftur. Þessar tilfæringar
tóku langan tíma en nú er sem sagt borað á öllum vígstöðvum samtímis.
2006
1. janúar 2006: Landsvirkjun
tilkynnir um að samið hafi verið við verktakafyrirtækið Arnarfell um að
gera ný aðkomugöng í stóru aðrennslisgöngin, nálægt Hálslóni, til að
unnt sé að hraða framkvæmdum og tryggja að staðið verði við tímaáætlun
Kárahnjúkavirkjunar. Munni nýju ganganna verður skammt neðan við
Desjarárstíflu. Hin nýju aðgöng 4
verða um 400 metra löng og býsna brött.
Janúar 2006: Landsvirkjun semur
við Héraðsverk ehf. á Egilsstöðum um að grafa frárennslisskurð
Kárahnjúkavirkjunar í Fljótsdal á grundvelli lægsta tilboðs í verkið.
Skurðurinn verður 2,1 km langur og 9 metra breiður í botninn, frá munna
frárennslisganga virkjunarinnar út í Jökulsá í Fljótsdal.
26. janúar 2006: Þrír af hverjum
fjórum Austfirðinga (76,5%) hafa jákvæð viðhorf til Landsvirkjunar en
10,5% hafa neikvæð viðhorf gagnvart fyrirtækinu. Þetta kemur fram í
nýrri viðhorfskönnun IMG Gallups sem er liður í svokölluðu
sjálfbærniverkefni Alcoa Fjarðaáls og Landsvirkjunar, samstarfi sem
miðar að því að fylgjast með áhrifum framkvæmda við stóriðju og virkjun
á Austurlandi á efnahagslíf, umhverfi og samfélag í fjórðungnum.
21. febrúar 2006:
Verktakafyrirtækið Fosskraft skilar af sér mikilvægum verkhluta í
stöðvarhúsinu í Fljótsdal: uppsteyptu húsi umhverfis vélar 1, 2 og 3.
Ljúka á við að steypa í kringum hinar þrjár vélarnar í ágúst 2006.
21. febrúar 2006: Góðum áfanga
fagnað þegar Impregilo ,,slær í gegn“ í svokölluðum sveiflugöngum í
Fljótsdal. Göng eru 1,7 km löng, mikið hallandi og boruð/sprengd
skáhallt niður á við. Impregilo hefur sem undirverktaka fyrirtæki frá
Slóvakíu, Váhostav að nafni.
27. mars 2006: Starfsmaður
verktakafyrirtækisins Arnarfells lést af völdum grjóthruns eftir
sprengingu í bergi í aðgöngum 4 í Desjarárdal.
2. apríl 2006: Starfsmaður
verktakafyrirtækisins Suðurverks lést þegar vinnuvél valt við
Desjarárstíflu.
10. apríl 2006: Landsvirkjun
beinir því til allra verktaka á virkjunarsvæðinu við Kárahnjúka að fara
yfir öryggismál sín með það að markmiði að koma í veg fyrir fleiri
alvarleg slys og fækka óhöppum svo sem verða má. Þetta kemur fram í
bréfi sem Landsvirkjun sendi verktakafyrirtækjum á virkjunarsvæðinu og
framkvæmdaeftirliti fyrirtækisins. Þar er sagt að það sé með öllu
óviðunandi að fólk láti lífið við virkjunarframkvæmdirnar. Þess vegna
verði allir sem hlut eiga að máli að taka öryggismálin alvarlega og
kappkosta að gera ráðstafanir til að koma í veg fyrir fleiri slys og
óhöpp. Jafnframt er tekið fram að ekki sé verið að saka verktaka um
lausatök í öryggismálum heldur sé markmiðið að koma því á framfæri að
alltaf megi gera betur varðandi öryggi og vinnuvernd, í samstarfi
verktakafyrirtækja, framkvæmdaeftirlits og opinberra stofnana á þessu
sviði.
Apríl 2006: Landsvirkjun semur
við verktakafyrirtækið Arnarfell um framkvæmdir við lokaáfanga
Kárahnjúkavirkjunar: gerð Ufsarstíflu og Hraunaveitu. Verkið er í þremur
þáttum og Arnarfell átti lægsta tilboð í þá alla.
11. maí 2006: Ólafur Ragnar
Grímsson leggur hornstein að stöðvarhúsi Kárahnjúkavirkjunar í Fljótsdal
og Gunnþórunn Ingólfsdóttir, oddviti Fljótsdælinga, tilkynnir að
stöðvarhúsið hafi fengið heitið Fljótsdalsstöð. Þetta gerðist við
hátíðlega athöfn að viðstöddum á fjórða hundrað gesta.
Í blýhólknum,
sem forsetinn múraði í hornsteininn er meðal annars að finna skjöl,
með sjónarmiðum andstæðinga Kárahnjúkavirkjunar annars vegar og
Landsvirkjunar hins vegar, varðandi undirbúning og ákvörðun um
virkjunina.
Sex
grunnskólanemar aðstoðuðu forsetann við að leggja hornsteininn. Þeir
voru á aldrinum níu til fjórtán ára og höfðu skilað framúrskarandi
úrlausnum í samkeppni Landsvirkjunar um orkumál í grunnskólum.
Ávörp fluttu
Jóhannes Geir Sigurgeirsson, stjórnarformaður Landsvirkjunar, Friðrik
Sophusson, forstjóri Landsvirkjunar, og Valgerður Sverrisdóttir,
iðnaðar- og viðskiptaráðherra. Athöfninni lauk með blessunarorðum séra
Láru Oddsdóttur á Valþjófsstað. Kór Landsvirkjunar söng og með honum
Björg Þórhallsdóttir.
6. júní 2006: Hálslón
Kárahnjúkavirkjunar fyllist af auri á margfalt lengri tíma en gert var
ráð fyrir í mati á umhverfisáhrifum Kárahnjúkavirkjunar. Þetta er álit
þriggja fræðimanna við verkfræðideild Háskóla Íslands, kynnt á ráðstefnu
um áhrif loftlagsbreytinga á endurnýjanlega orkugjafa á Norðurlöndum.
Fræðimennirnir umræddu, Birgir Jónsson, Jónas Elíasson og Sigurður
Magnússon, telja að Hálslón fyllist af auri á nokkur þúsund árum en ekki
á 400-500 árum eins og talað er um í skýrslu um mat á umhverfisáhrifum
virkjunarinnar.
7. júní 2006: Landeigendur á
áhrifasvæði Kárahnjúkavirkjunar leggja fram kröfur sínar varðandi
vatnsréttindi. Landsvirkjun gefur af því tilefni út yfirlýsingu þar sem
meðal annars kemur fram að hæsta krafa um greiðslur fyrir vatnsréttindi,
fyrir hönd 50 jarða við Jökulsá á Dal, sé upp á tæplega 96 milljarða
króna og svari til alls stofnkostnaðar Kárahnjúkavirkjunar. Slík
kröfugerð komi á óvart og virðist til þess eins fallin að vekja upp
væntingar sem flestum megi vera ljóst að geti ekki staðist.
12. júní 2006: Eldur kviknar í
miðjum fallgöngum 2 í Fljótsdal, í um 220 metra hæð. Engan sakaði og
tjón reyndist mun minna en óttast var í fyrstu. Líklegt að kviknað hafi
í út frá rafmagni.
14. júní 2006: Fyrsti rafall
Kárahnjúkavirkjunar kominn inn á gólf í í Fljótsdalsstöð. Hann er um 110
tonn að þyngd, framleiddur hjá VA Tech í Austurríki.
26. júní 2006: Impregilo afhendir
öðrum ítölskum verktaka, Calzoni, lokumannvirkin við Hálslón. Calzoni
setur upp lokubúnað og ristar í inntaki aðrennslisganganna.
12. júlí 2006: Efsta gólf í
kringum vél 6 í stöðvarhúsi Kárahnjúkavirkjunar steypt í dag og því er
nú lokið steypuvinnu þar og í spennasalnum við hliðina.
13. júlí 2006: Fjórir listamenn
hljóta viðurkenningu fyrir tillögur að útilistaverkum tengdum
Kárahnjúkavirkjun, annars vegar við Kárahnjúka og hins vegar við
stöðvarhúsið í Fljótsdal: Jónína Guðnadóttir, Helgi Kristinsson, Ólafur
Þórðarson og Vignir Jóhannsson.
15. júlí 2006: Starfsmenn
verktakafyrirtækisins Arnarfells sprengja burt síðasta berghaftið næst
inntaki Hálslóns í aðrennslisgöngum Kárahnjúkavirkjunar. Í janúar 2006
var Arnarfelli falið að búa til ný aðkomugöng í Desjarárdal, aðgöng 4,
til að flýta fyrir því að bora og sprengja á hefðbundinn hátt þann
kafla sem bor 3 skildi eftir þegar ákveðið var að snúa honum við.
Arnarfell hefur nú sem sagt opnað göngin í átt til Hálslóns og leggur
síðan til atlögu við kaflann sem eftir er hinum megin aðganga 4.
17. ágúst 2006: Fyrsti spennir
Kárahnjúkavirkjunar fluttur frá Reyðarfirði inn í Fljótsdal. Hann vegur
120 tonn og er þyngsti hluturinn sem fluttur hefur verið inn á
virkjunarsvæðið eystra frá því framkvæmdir hófust. Heildarþyngd
flutningabíls, vagns og spennis er 195 tonn. Ítrustu varúðar gætt þegar
ekið var yfir Grímsá og fylgst með því í mælitækjum hvaða áhrif
flutningslestin hefði á brúna. Þessi brú yfir er 70 metra löng í
tveimur 35 metra höfum. Mesta sveigja í miðju brúarhafinu mældist
tæplega 7 sentimetrar þegar ekið var með spenninn, nákvæmlega í samræmi
við niðurstöður í burðarþolsreiknilíkani Vegagerðarinnar – sem var
forsenda þess að hún gaf flutningsleyfið. Brúin stóðst því álagið og vel
það.
21. ágúst 2006: Lokið við að
stálfóðra tvenn fallgöng Kárahnjúkavirkjunar frá botni til topps þar sem
þau tengjast aðrennslisgöngunum, 420 metrum ofan við stöðvarhúsið í
Valþjófsstaðarfjalli í Fljótsdal. Þessi verkþáttur hefur gengið afar vel
undanfarnar vikur og mánuði.
1. september 2006: Góðum áfanga
náð í gangagerð Kárahnjúkavirkjunar þegar starfsmenn Arnarfells „slógu
í gegn“ í aðrennslisgöngunum. Upphaflega var gert ráð fyrir að bor 3
tæki allan þennan áfanga ganganna í átt til Hálslóns en ákveðið var að
stöðva borinn á þeirri leið á árinu 2005, snúa við göngunum og bora í
hina áttina. Í staðinn skyldi opna þennan hluta aðrennslisganganna með
því að bora og sprengja á hefðbundinn hátt.
4. september 2006: Geir H.
Haarde, forsætisráðherra, fer um framkvæmdasvæðið við Kárahnjúka og
kynnir sér stöðu mála ásamt eiginkonu sinni, Ingu Jónu Þórðardóttur,
Bolla Þór Bollasyni, ráðuneytisstjóri í forsætisráðuneytinu og Arnbjörgu
Sveinsdóttur, þingflokksformanni Sjálfstæðisflokksins. Leiðsögumaður
hópsins var Guðmundur Pétursson, yfirverkefnisstjóri Kárahnjúkavirkjunar
á vegum Landsvirkjunar.
9. september 2006: Risabor 1
„slær í gegn“ í aðrennslisgöngunum, fimmtán kílómetrum og tveimur árum
eftir að hann fór að snúast. Fjölmargir gestir biðu handan 2,5 metra
þykks berghafts sem eftir var og fögnuðu ákaft þegar borinn braust í
gegn. Atburður af þessu tagi hefur aldrei fyrr átt sér stað á Íslandi.
23. september 2006: Brúin yfir
Jöklu, innan við Kárahnjúkastiflu, fjarlægð. Áin var brúuð þarna við
upphaf framkvæmda en nú styttist í að byrjað verði að safna vatni í
Hálslón og þar með lýkur brúin hlutverki sínu.
25. september 2006:
Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra greinir frá því að hafið sé
formlegt samstarf hennar og almannavarnanefndar Fljótsdalshéraðs og
Borgarfjarðar eystri um gerð viðbragðsáætlunar vegna hugsanlegs rofs
stífla Kárahnjúkavirkjunar.
28. september 2006: Hálslón er
byrjað að myndast. Á tíunda tímanum í morgun gaf Agnar Olsen,
framkvæmdastjóri verkfræði- og framkvæmdasviðs Landsvirkjunar, fyrirmæli
um það í talstöð á austurbakka Hafrahvammagljúfra að Impregilomenn á
vesturbakkanum byrjuðu að láta lokur síga niður fyrir munna
hjáveituganganna. Lokurnar eru tvær og um hálftíma síðar voru þær komnar
niður í framtíðarskorður sínar. Beljandi fljótið hafði þá á skömmum tíma
breyst í stöðuvatn og vatnsborð þess tók að rísa hratt enda gljúfrin
þröng á þessum slóðum.
Fréttasjónvarpið NFS á vegum 365 miðla sendi beint frá Kárahnjúkum um
gervihnött þegar byrjað var að safna vatni í Hálslón. Þetta er í
fyrsta sinn sem íslensk stjórnvarpsstöð notar slíkt gervihnattasamband
til að koma fréttnæmum atburði á framfæri beint í æð áhorfenda og
áheyrenda af vettvangi hérlendis. Tölvunotendur gáfu einnig fylgst
með útsendingunni á fréttavefnum visir.is og ekki fór á milli mála að
mikill áhugi var fyrir því sem var að gerast eystra því heimasíðan
kiknaði undir álaginu um hríð á tíunda tímanum í morgun. Ásóknin var
meiri en hægt var að ráða við og mun meiri en menn hafa séð áður þar á
bæ.
30. september 2006: Bor 2
stöðvaður í aðrennslisgöngunum og þar með hefur hann lokið hlutverki
sínu í þeim þætti virkjunarframkvæmdanna. Bor 3 heldur áfram og lýkur
því sem eftir er í heilboruðu göngunum milli Hálslóns og Fljótsdals.
31. október 2006: Bor 1 hefur
verið tekinn í sundur inni í aðrennslisgöngunum og verður nú dreginn út
undir bert loft þar sem hann verður búinn undir flutning úr landi. Hann
hóf för sína inni í aðgöngum 1 á Teigsbjargi í Fljótsdal í september
2004 og lauk við að bora sína 15 km í september 2006.
5. nóvember 2006: Starfsmenn á
framkvæmdasvæði Kárahnjúkavirkjunar eru yfirleitt ánægðir með marga
mikilvæga þætti vinnumhverfis síns, meðal annars öryggismál, samskipti á
vinnustað og samskipti við yfirmenn. Þetta kemur fram í niðurstöðum
umfangsmikillar viðhorfskönnunar Tryggva Hallgrímssonar, nema í
Háskólanum í Tromsö, frá síðastliðnu sumri. Starfsmennirnir hafa flestir
unnið að svipuðum framkvæmdum áður og vilja helst halda áfram í vinnu af
þessu tagi í framtíðinni. Laun eru helsta ástæða þess að erlendir
starfsmenn komu hingað til lands, hvort heldur á í hlut ófaglært eða
sérfræðimenntað fólk.
25. nóvember 2006: Starfsmaður
króatísks verktakafyrirtækis á vegum Landsnets lést í vinnuslysi á
Fljótsdalsheiði þar sem verið var að leggja byggðalínuna að norðan á
nýjum stað áleiðis að tengivirki í Fljótsdal. Sama dag slasaðist
kínverskur starfsmaður Impregilo alvarlega á Kárahnjúkastíflu og var
fluttur á sjúkrahús í Reykjavík.
5. desember 2006: Bor 3 „sló í
gegn“ í aðrennslisgöngunum. Ætlunin var að láta þetta gerast í gær (4.
desember) en þá brunnu tveir rafmótorar borsins yfir og það tók
tæknimenn alla nóttina að gera tækin klár í síðasta áfangann. Með
gegnumbrotinu í dag opnast frárennslisgöng Kárahnjúkavirkjunar um 40
kílómetra leið úr Hálslóni niður á Teigsbjarg, ofan við stöðvarhúsið í
Valþjófsstaðarfjalli í Fljótsdal. Gegnumbrotið er tvímælalaust merkasti
áfangi virkjunarframkvæmdanna frá því þær hófust og kemur þar tvennt
til. Annars vegar fylgir því óhjákvæmileg óvissa að heilbora tugi
kílómetra af jarðgöngum. Hins vegar er borun aðrennslisganganna stærsti
einstaki verksamningur framkvæmdanna við Kárahnjúkavirkjun.
8. desember 2006: Botnlokur
Hálslóns opnaðar í fyrsta sinn frá því byrjað var að safna vatni í lónið
28. september. Þetta er gert í prófunarskyni og búnaðurinn reyndist í
alla staði eins og ráð var fyrir gert. Fyrst voru lokurnar opnaðar 5%,
síðan 20% og loks til hálfs. Að lokum voru þær dregnar alveg frá í um
hálfa klukkustund og rennslið var þá um 260 rúmmetrar á sekúndu um
hjáveitugöngin undir Kárahnjúkastíflu og út í Hafrahvammagljúfur neðan
stíflunnar.
15. desember 2006: Stjórn
Landsvirkjunar lýsir áhyggjum sínum af tíðum slysum við Kárahnjúkastíflu
og í aðrennslisgöngunum og felur forstjóra fyrirtækisins að beina því
til verktaka og eftirlitsaðila að tryggja að farið sé í einu og öllu
eftir þeim reglum og kröfum sem gerðar eru til öryggis á vinnustað.
18. desember 2006: Gestir í
kynningarmiðstöð Landsvirkjunar í Végarði í Fljótsdal voru yfir 16.000
talsins sumarið 2006 og fjölgaði um hátt í 35% frá sama tímabili árið
2005.
15. desember 2006: Orkusvið
Landsvirkjunar fær afhent fyrsta fullbúa mannvirki Kárahnjúkavirkjunar,
hlaðhúsið í Fljótsdal. Þar er aðalstjórnstöð Fljótsdalsstöðvar og
eftirlit með stíflumannvirkjum og stöðvarhúsinu í fjallinu.
2007
10. janúar 2007: Siverth K.
Heilman, atvinnumálaráðherra í grænlensku heimastjórninni, kynnir sér
framkvæmdir við Kárahnjúka ásamt fríðu föruneyti. Alls eru 19 manns í
þessum gestahópi frá Grænlandi, þar á meðal bæjarstjórar í Maniitsoq og
Sisimut og fulltrúar bæjaryfirvalda í höfuðstaðnum Nuuk.
11. janúar 2007: Lokið er að bera
slitsterka málningu á innanvert stálið í öðrum fallgöngum
Kárahnjúkavirkjunar. Göngin sem slík eru þar með tilbúin til notkunar og
í framhaldinu verður einingum í efri beygju ganganna komið á sinn stað
og þær steyptar niður. Stálið í göngunum er fyrst grunnmáluð og síðan er
borin á það epoxí-málning sem gert er ráð fyrir að endist sem tæringar-
og slitvörn í að minnsta kosti tvo áratugi eftir að virkjunin verður
tekin í gagnið.
22. janúar 2007: Vatnsveita
Kárahnjúkavirkjunar í Fljótsdal hefur verið tekin í notkun. Á níunda
áratug síðustu aldar voru sprengd rannsóknargöng inn í fjall í
Fljótsdal, skammt innan við þar sem nú hafa risið hlaðhús
Kárahnjúkavirkjunar og tengivirkishús Landsnets. Þessum göngum er nú
fundið óvænt hlutverk því í munna þeirra hefur verið komið fyrir 400
rúmmetra vatnsgeymi nýrrar veitu. Vatnið er aðallega ætlað til kælingar
véla virkjunarinnar inni í fjallinu en að sjálfsögðu einnig sem
drykkjarvatn til notkunar í Fljótsdalsstöð.
26. janúar 2007: Byrjað að steypa
undirstöður lokumannvirkja í aðrennslisgöngum Kárahnjúkavirkjunar á þeim
stað þar sem væntanleg göng Jökulsárveitu úr Ufsarlóni tengjast
aðalgöngunum úr Hálslóni niður í Fljótsdal. Steypunni er rennt í trekt á
yfirborðinu og áfram um borholu niður í göngin. Þannig flýta menn
verulega fyrir sér, enda mun tímafrekara að flytja steypuna með bílum og
á járnbrautarvögnum inn í göngin.
Febrúar 2007: Landsvirkjun hefur
ráðið átta menn til starfa í Fljótsdalsstöð Kárahnjúkavirkjunar af alls
ellefu sem þar munu vakta orkuframleiðsluna í framtíðinni. Georg Þór
Pálsson var ráðinn stöðvarstjóri síðla árs 2005 og nú hafa verið ráðnir
sex stöðvarverðir og viðhaldsstjóri að auki.
24. febrúar 2007: Ný fræðslumynd
um virkjunarframkvæmdirnar við Kárahnjúka frumsýnd í dag á bandarísku
sjónvarpsstöðinni National Geographic.
Myndin er í einni vinsælustu þáttaröð stöðvarinnar,
Megastructure, þar sem
kastljósum er beint að risamannvirkjum af ýmsu tagi. Starfsmenn National
Geographic kasta ekki höndum til verksins þegar þeir framleiða
fræðsluefni, eins og þeir vita sem fylgst hafa með útsendingum
stöðvarinnar. Kárahnjúkamyndin sór sig í ætt við annað slíkt efni í
Megastructure. Hún er vönduð, skemmtileg og meira að segja spennandi og
dramatísk á köflum líka, enda ber hún heitið Rock Eaters of Iceland eða
,,bergætur á Íslandi"! Þar er vísað til risaboranna þriggja sem bryðja í
sig bergið þegar þeir búa til aðrennslisgöng virkjunarinnar.
26. febrúar 2007:
Verktakafyrirtækið Impregilo er að bæta við um 100 starfsmönnum til að
sinna margvíslegum verkum í aðrennslisgöngunum og tryggja að unnt verði
að standa við þá tímaáætlun að hleypa vatni á göngin fyrir lok maí.
Alls verða um 650 manns við frágang af ýmsu tagi í endilöngum göngunum,
frá Hálslóni niður í Fljótsdal.
19. mars 2007: Verkefnisstjórn
Kárahnjúkavirkjunar kemur saman í 100. sinn frá því framkvæmdir hófust.
Allir þræðir liggja inn í þennan hóp og þar er fylgst grannt með gangi
einstakra þátta og verksins í heild. Verkefnisstjórnin kom fyrst
saman 21. febrúar 2003. Hún hittist að jafnaði aðra hverja viku og oftar
ef þurfa þykir.
27. mars 2007: Vél 1 í
Fljótsdalsstöð tengd raforkukerfinu í fyrsta sinn. Þar með hefur fyrsti
hluti Kárahnjúkavirkjunar í raun verið tekinn í gagnið til varanlegrar
raforkuframleiðslu. Vatn er ekki farið að renna í gegnum stöðvarhúsið,
til að knýja þar vélar, heldur var orka af byggðalínunni notuð í því
skyni. Í fyrstu fær álverið við Reyðarfjörð raforku af landskerfinu
(byggðalínunni) til starfsemi sinnar. Með því að tengja einn rafala
Fljótsdalsstöðvar við landskerfið (vél 1) er unnt að flytja um 100 MW
til Reyðarfjarðar. Það dugar álverinu til að byrja með eða þar til
vatnsaflið fer að knýja vélar stöðvarinnar.
29. mars 2007: Bor 2 byrjaði í
dag að bora aðrennslisgöng Jökulsárveitu, síðasta áfanga verksins sem
risaborunum þremur er ætlað að takast á við í Kárahnjúkavirkjun. Þessi
bor vann í aðrennslisgöngunum milli Hálslóns og Fljótsdals frá 2004 til
2006 þegar hann var stöðvaður, dreginn til baka og tekinn í sundur.
Borinn var síðan settur saman að nýju með tilheyrandi viðhaldi og nú er
hann sem sagt kominn á skrið á nýjan leik til að bora ný göng úr
væntanlegu Ufsarlóni. Honum er ætlað nú að bora 8,7 km á um 15 mánuðum
en Arnarfell borar og sprengir á móti honum einn kílómetra
aðrennslisganganna samkvæmt samningi þar að lútandi frá því í mars 2007.
20. apríl 2007: Um 40 starfsmenn
við aðgöng 2 í aðrennslisgöngunum voru óvinnufærir í dag vegna magaveiki
sem grunur leikur á að rekja megi til þess að hreinlæti hafi verið
ábótavant. Fulltrúi heilbrigðisyfirvalda fór á vettvang og lagði fyrir
verktakann, Impregilo, að bæta úr þegar í stað. Heilbrigðiseftirlit
Austurlands setur í kjölfarið fram kröfur og tillögur um breytta meðferð
matvæla og um hreinlætismál yfirleitt.
24. apríl 2007: Vinnueftirlit
ríkisins stöðvar vinnu á um 12 kílómetra kafla í aðrennslisgöngunum, á
milli aðganga 2 og 3, vegna loftmengunar. Verktakafyrirtækinu Impregilo
gert að skila áætlun um úrbætur. Mengunin á að líkindum rætur að rekja
til útblásturs dísilvéla sem notaðar eru þar sem unnið er að því að
þétta og steypufóðra göngin á kafla undir svokölluðum Þrælahálsi.
30. apríl 2007: Fulltrúar
landlæknisembættisins, Heilbrigðisstofnunar Austurlands, Impregilo,
Landsvirkjunar, framkvæmdaeftirlitsins og heilsugæslunnar við Kárahnjúka
hittast á framkvæmdasvæðinu og ræða atburði síðustu viku: loftmengun og
magaveikindi. Vinna er hafin að nýju á hluta þess svæðis sem lokað var
og áfram unnið að því að bæta loftræstingu í aðrennslisgöngunum.
Impregilo birtir yfirlýsingu og mótmælir harðlega ásökunum yfirlæknis
heilsugæslunnar við Kárahnjúka, sem sagt hafði í Útvarpsfréttum að alls
hefðu 180 manns veikst vegna loftmengunar og matareitrunar í
aðrennslisgöngunum.
15. maí 2007: Þéttingu bergs til
beggja enda Kárahnjúkastíflu, og undir stíflunni, er nú lokið. Þar með
er stórum og mikilvægum áfanga náð í virkjunarframkvæmdunum.
,,Þéttingartjald“ var myndað niður á 100 metra dýpi með því að bora
fjölda hola í bergið undir sjálfri stíflunni og til beggja enda
stíflunnar. Sementsblöndu var síðan dælt í þessar holur undir þrýstingi
til að þétta sprungur og koma í veg fyrir vatnsleka.
6. júní 2007: Ákveðið að vinna að
hluta upp tafir í frágangi í frárennslisgöngunum með því að forgangsraða
þar verkum. Frágangi verður fyrst lokið í neðsta hluta ganganna (norðan
aðganga 2 og Axarár). Grunnvatn verður síðan látið safnast þar fyrir þar
til það fyllir þennan hluta ganganna og þrýstipípurnar sömuleiðis. Með
þessu móti verður unnt að keyrsluprófa vélasamstæður í stöðvarhúsinu
fyrr en ella og á sama tíma verður unnt að halda áfram frágangsvinnu í
efri hluta aðrennslisganganna.
9. júní 2007: Efnt til
svokallaðrar rýmingaræfingar á Jökuldal í því skyni að láta reyna á nýja
viðbragðsáætlun almannavarnakerfisins á áhrifasvæði Hálslóns. Í
viðbragðsáætluninni er fjallað um hvernig bregðast skuli við ef vart
yrði leka í stíflum Hálslóns og hætta yrði talin á að stífla þar rofnaði
með tilheyrandi flóðahættu.
13. júní 2007: Ákveðið er að
„tappa af Hálslóni“ í sumar með því að opna botnrásarlokur
Kárahnjúkastíflu af og til næstu vikur og mánuði. Þegar opnað er að
fullu renna út í Hafrahvammagljúfur um 300 rúmmetrar á sekúndu.
20. júní 2007: Vatnið í Hálslóni
er komið að Desjarárstíflu. Vinnuvegur Suðurverks vestan stíflunnar fór
undir vatn í gær (19. júní).
22. júní 2007: Matthías
Halldórsson landlæknir kemst að þeirri niðurstöðu, í greinargerð sinni
,,um veikindi starfsmanna við Kárahnjúkavirkjun í apríl 2007 og viðbrögð
heilbrigðisstarfsmanna við þeim“, að á annan tug manna hafi ,,líklega
eða örugglega" veikst af völdum mengaðs lofts í jarðgöngum
virkjunarinanr í apríl. Í fjölmiðlum mátti hins vegar skilja,
vegna ummæla yfirlæknis á virkjunarsvæðinu, að um væri að ræða allt að
180 manns. Landlæknir segir að ummæli yfirlæknisins hafi verið
,,óheppileg og orðum aukin" en mikilvægt sé að það yfirskyggi ekki
aðalatriði málsins, sem sé að verkamönnum sé boðin starfsaðstaða sem
stofni ekki heilsu þeirra í hættu í bráð og lengd. Ráðstafanir hafi
verið gerðar til að draga úr mengun lofts í göngunum og grannt hafi
verið fylgst með loftgæðum eftir að þetta mál kom upp . Síðasta mánuðinn
(þ.e. í maí 2007) hafi engar tilkynningar borist um loftmengun ,,sem
bendir til þess að úrbætur hafi borið tilætlaðan árangur.“
22. júní 2007: Steindór Jónsson
veitingamaður hefur opnað þjónustumiðstöð fyrir ferðamenn skammt frá
Desjarárstíflu. Spölkorn þar frá hefur verið útbúinn útsýnisstaður þar
sem sést vel til Kárahnjúkastíflu, Desjarárstíflu og yfir neðsta hluta
Hálslóns.
23. júní 2007: Bor 2 setti í dag
heimsmet í borun jarðganga: 106,12 metra á einum sólarhring. Engin önnur
dæmi eru um slíkan árangur í heiminum. Þessi sami bor átti
Íslandsmetið í borun sem þarna féll, það var 92 metrar á sólarhring frá
því í júní 2006.
25. júní 2007: Starfsmaður
Stálsmiðjunnar ehf., undirverktaka fyrirtækisins VA-Tech, lést af völdum
áverka sem hann fékk við fjögurra metra fall niður á steingólf í
Fljótsdalsstöð, stöðvarhúsi Kárahnjúkavirkjunar í Fljótsdal.
30. júní 2007: Starfsmenn
verktakafyrirtækisins Arnarfells „slá í gegn“ í þeim hluta
aðrennslisganga úr Ufsarlóni sem þeir hafa unnið við að grafa frá því í
nóvember 2004. Þessi áfangi jarðganga er alls 3,5 km.
6. júlí 2007: Verktakafyrirtækið
Fosskraft hefur skilað af sér síðasta verkáfanga vegna stöðvarhúss
Kárahnjúkavirkjunar í Fljótsdal. Svokallað viðtökuvottorð var gefið út í
dag en samkvæmt verksamningi hefði slíkt átt að gerast í síðasta lagi
31. október 2007. Landsvirkjun hefur þar með tekið við öllu því sem
Fosskraft framkvæmdi vegna Fljótsdalsstöðvar. Alls voru skráðir 33
skiladagar einstakra þátta í verkinu og Fosskraft skilaði hverjum
einasta þeirra á réttum tíma eða áður en skilafrestur rann út.
8. júlí 2007: Hálslón umlykur nú
Sandfell og þar með er fellið orðið eyland í lóninu: Sandey.
16. júlí 2007: Vatnið í Hálslóni
er komið að Sauðárdalsstíflu og þar með nær lónið nú að öllum þremur
stíflunum sem mynda það.
27. júlí 2007: Lokið við gerð
bráðabirgðastíflu ofan við stæði væntanlegrar Ufsarstíflu og nú
rennur allt vatn Jökulsár í Fljótsdal um skurð og botnrás - fram hjá
stíflustæðinu.
28. júlí 2007: Merkum áfanga
virkjunarframkvæmdanna er náð nú þegar byrjað er að safna jarðvatni
(grunnvatni) í neðri hluta aðrennslisganganna. Þar með hafa göngin verið
tekin í notkun að hluta. Með þessu verklagi vinnast að nokkru leyti upp
tafir í frágangsvinnu í frárennslisgöngunum.
14. ágúst 2007: Byrjað að prófa
vélar 2 og 3 í Fljótsdalsstöð og notað til þess jarðvatn sem lekur inn í
aðrennslisgöng Kárahnjúkavirkjunar.
Vika 33 í ágúst 2007: Bor 2 setur
nýtt vikumet í afköstum í virkjunarframkvæmdunum þegar hann skilar
tæplega 364 metrum í aðrennslisgöngum Jökulsárveitu. Fyrra vikumetið
átti bor 3 frá því í júní 2004. Robbins, fyrirtækið sem framleiðir
borana, staðfestir að heimsmet í afköstum bors af þessari stærð sé 372
metrar á einni viku, sett í fráveitukerfi Chicago í Bandaríkjunum. Bor 2
vantaði því einungis 9 metra upp á að slá það.
22. ágúst 2007: Sérstök matsnefnd
úrskurðar að vatnsréttareigendur í við Jökulsá á Dal, Jökulsá í
Fljótsdal og Kelduá skuli fá alls 1,6 milljarða króna fyrir
vatnsréttindi vegna Kárahnjúkavirkjunar. Vatnsréttareigendur við Jökulsá
á Dal fái 1.223 milljónir króna, vatnsréttareigendur við Jökulsá á
Fljótsdal fái 301 milljón króna og vatnsréttareigendur við Kelduá 111
milljónir króna eða alls ríflega 1.6 milljarða króna. Þórður Bogason,
lögmaður Landsvirkjunar, segir að bæturnar séu vissulega hærri en það
sem Landsvirkjun taldi viðeigandi en að sama skapi staðfesting á að
kröfur vatnsréttareigenda hafi ekki verið raunhæfar.
23. ágúst 2007: Bor 2 setur nýtt
heimsmet í aðrennslisgöngum Jökulsárveitu: 115,6 metra á einum
sólarhring. Sami bor hefur áður sett heimsmet í afköstum á einum
sólarhring: 106,1 metra. Það gerðist 23. júní 2007, einnig í í
Jökulsárveitu.
28. ágúst 2007: Vél 2 í
Fljótsdalsstöð tengd við raforkukerfið í fyrsta sinn og látin ganga á 22
megavöttum í um 10 mínútur. Þar með lýkur prófunarferli sem staðið hefur
yfir í þrjár vikur og vélin er útskrifuð með ágætiseinkunn.
30. ágúst 2007: Vél 3 prófuð og
tengd raforkukerfinu í fyrsta sinn og látin ganga á rúmlega 22
megavöttum í 45 mínútur.
17. september 2007: Vatnsleki í
gegnum stíflur Hálslóns er miklu minni en hönnuðir þeirra gerðu ráð
fyrir. Þetta kom fram á alþjóðlegri tækniráðstefnu um Kárahnjúkavirkjun
í Reykjavík. Sérfræðingar töldu að leki úr lóninu öllu gæti orðið allt
að 5.500 lítrar á sekúndu en er í reynd einungis brot af því. Til dæmis
var búist við að allt að 300 sekúndulítrar rynnu í gegnum Desjarárstíflu
en reyndin er einungis um 50 lítrar á sekúndu. Undan Kárahnjúkastíflu
renna núna um 170 sekúndulítrar og undan Sauðárdalsstíflu um 80
sekúndulítrar.
28. september 2007: Eitt ár liðið
frá því Hálslón tók að myndast. Vatnsborðið komið í 622,61 metra hæð
yfir sjávarmáli og vantar því 2,39 metra upp á að lónið fyllist. Sumarið
2007 hefur verið hægt verulega á fyllingu Hálslóns með því að opna
botnrás Kárahnjúkastíflu og ,,tappa af" lóninu út í gljúfrið neðan
stíflu.
29. september 2007: Impregilo
lýkur við að steypa yfirfallsrennu Hálslóns fram á gljúfurbarm neðan
Kárahnjúkastíflu. Þar með eru yfirfallsmannvirkin tilbúin að taka við
vatni þegar lónið fyllist.
4. október 2007: Botnrás
Kárahnjúkastíflu lokað til fulls. Hún hefur verið opin meira og minna
allt sumarið 2007 til að hægja á fyllingu Hálslóns.
5. október 2007: Aðrennslisgöng
Kárahnjúkavirkjunar tilbúin til notkunar, alls um 40 kílómetrar frá
Hálslóni niður að stöðvarhúsinu í Fljótsdal. Aðeins er nú eftir að
steypa „tappa“ í tvenn aðkomugöng á leiðinni til að unnt sé að hleypa
vatni á göngin. Fulltrúar Landsvirkjunar, verktakafyrirtækisins
Impregilo, framkvæmdaeftirlitsins (VIVJ) og hönnuðanna (KEJV) gerðu
úttekt á göngunum í tveimur áföngum, 30. september og 5. október. Áður
höfðu þeir tekið út göngin til beggja enda, þ.e. kaflann næst Hálslóni
annars vegar og hins vegar kaflann frá aðgöngum 2 niður að stöðvarhúsinu
– sem hefur reyndar verið fullur af vatni um nokkurra vikna skeið.
15.-17. október 2007: Kastljósum
beint Kárahnjúkavirkjun á alþjóðlegri ráðstefnu um vatnsaflsvirkjanir í
Granada á Spáni og ítarlega fjallað um virkjunina í sérútgáfu bresks
fagrits, The International Journal of
hydropower & dams, í tilefni ráðstefnunnar. Tilheyrandi veggblað
fylgdi þessu tölublaði til lesenda í 183 löndum.
17. október 2007: Merkur áfangi í
virkjunarframkvæmdunum þegar vatni úr Hálslóni er hleypt á
aðrennslisgöng Kárahnjúkavirkjunar. Jóhann Kröyer, verkefnisstjóri
Landsvirkjunar við gangagerðina, ræsti um hádegisbil búnað sem lyfti
aðallokunum í inntakinu við Hálslón og vatn byrjaði að streyma úr lóninu
inn í göngin.
18. október 2007: Vatn byrjar að
skvettast yfir yfirfall Hálslóns og 19. október er rennsli á yfirfalli
orðið stöðugt. Hálslón er því orðið fullt en byrjað var að safna vatni í
það rúmu ári áður eða 28. september 2006.
6. nóvember 2007: Vél 2 í
Fljótsdalsstöð stóðst í morgun nauðsynlega lokaprófraun til að
sérfræðingar framleiðandans, Va-Tech, gætu útskrifað hana og
Landsvirkjun tekið við henni. Svokölluð frásláttarprófun með fullu afli
tókst eins vel og hugsast getur og þar með er fyrsta vél
Kárahnjúkavirkjunar komin í rekstur.
22. nóvember 2007: Kárahnjúkafoss
er horfinn og farinn í frí - þar til Hálslón yfirfyllist að nýju, á
næsta ári að því er ætla má. Vatn byrjaði að renna á yfirfalli
Kárahnjúkastíflu fimmtudaginn 18. október og í dag hætti rennslið.
23. nóvember 2007: Fjórar vélar
komnar í rekstur í Fljótsdalsstöð og gætu annað fullri orkuþörf
álversins ef á þyrfti að halda.
29. nóvember 2007:
Arnarfellsmenn ljúka jarðvinnu hvelfingunni sem þeir hafa gert í
Jökulsárgöngum til undirbúnings því að taka bor 2 í sundur á fyrri
helmingi ársins 2008.
30. nóvember 2007:
Kárahnjúkavirkjun formlega gangsett við athöfn í Fljótsdalsstöð og á
Hóteli Reykjavík Nordica. Boðsgestir að sunnan komust ekki austur á land
vegna illviðris og því var brugðið á það ráð að boða þá til samkomu í
Reykjavík og tengja landshlutana saman með fjarfundabúnaði. Ráðherrarnir
Árni M. Mathiesen og Össur Skarphéðinsson ræstu virkjunina syðra með því
að senda tilheyrandi fyrirmæli austur í máli og mynd. Árni
Benediktsson, verkefnisstjóri véla og rafbúnaðar og Georg Þór Pálsson
stöðvarstjóri tóku við skilaboðunum eystra og settu í gang. Fimm vélar
af sex eru komnar í rekstur þegar hér er komið sögu í
virkjunarframkvæmdunum. Össur Skarphéðinsson iðnaðarráðherra lýsti
þeirri skoðun sinni við gangsetningarathöfnina að um leið og
Kárahnjúkavirkjun væri tekin í notkun væri „settur lokapunktur í
hörðustu deilum á Íslandi um langt árabil“. Páll Magnússon,
stjórnarformaður Landsvirkjunar, sagði við sama tækifæri að hvert og
eitt verkefni, sem Landsvirkjun hefði ráðist í, allt frá virkjun Þjórsár
við Búrfell, hefði haft mikil áhrif á atvinnu- og efnahag þjóðarinnar:
„Kárahnjúkavirkjun er þar engin undantekning. Verkefnið hefur þegar haft
afgerandi áhrif á atvinnu- og byggðaþróun í landinu. Þannig er
Landsvirkjun áhrifavaldur í samfélaginu í dag rétt eins og fyrir rúmum
fjörutíu árum við stofnun fyrirtækisins".
18. desember 2007:
Hátíðarsamkoma á vegum Arnarfells í hvelfingu í Jökulsárgöngum að
viðstöddum á þriðja hundrað starfsmanna og gesta. Kristján Jóhannsson
söng, léttsveit Viggós Brynjólfssonar, áttræðs ýtustjóra hjá
Arnarfelli, lék og sömuleiðis hljómsveit pólskra verkamanna og
rokkhljómsveitin Dúkkulísurnar. Séra Lára G. Oddsdóttir á Valþjófsstað
las jólaguðspjallið og bað viðstadda um að minnast þeirra sem látist
hafa af slysförum við virkjunarframkvæmdirnar með einnar mínútu þögn.
Samkomunni lauk með því að allir viðstaddir sungu jólasálminn Heims um
ból, hver á sínu móðurmáli að sjálfsögðu.
2008
24. janúar 2008: Landsvirkjun ákveður að taka yfir samninga
verktakafyrirtækisins Arnarsfells vegna framkvæmda við Jökulsár- og
Hraunaveitur Kárahnjúkavirkjunar austan Snæfells vegna erfiðrar
fjárhagsstöðu Arnarfells. Upphafleg samningsupphæð var alls um 6
milljarðar króna auk virðisaukaskatts og verktakinn hefur lokið við um
tvo þriðju hluta verksins.
7. febrúar 2008: Hraunaveita ehf.,
nýtt dótturfélag Landsvirkjunar, tekur til starfa á framkvæmdasvæði
Jökulsárveitu austan Snæfells eftir að hafa yfirtekið alla fjóra
verksamninga Arnarfells ehf. þar. Langflestir starfsmenn Arnarfells
við virkjunarframkvæmdirnar hafa ráðið sig til starfa hjá Hraunaveitum
ehf. Nýja félagið hefur nú þegar gert ráðningarsamning við um 40
Íslendinga sem áður unnu hjá Arnarfelli og mun semja við að minnsta
kosti 10 Íslendinga til viðbótar úr starfsmannahópi Arnarfells. Þá er
von á allt að 50 Pólverjum til starfa á svæðinu.
10.
febrúar 2008: Snjókoma og fannfergi á virkjunarsvæðinu er meiri
fyrstu vikur ársins en dæmi eru um frá þvi framkvæmdir hófust. Vaktir
á risabornum í Jökulsárgöngum voru til dæmis felldar niður í tvígang í
þessari viku vegna þess að starfsmenn komust ekki úr vinnubúðunum til
starfa sinna.
21. janúar 2008:
Kárahnjúkavirkjun er arðsamari en reiknað var með í mati þar að
lútandi árið 2002 og 2006 samkvæmt nýju arðsemismati Landsvirkjunar.
Capasent yfirfór matið og telur það vera vel grundað og skilmerkilegt.
Capasentbætir viðað forsendur nýja matsins séu ,,í nokkrum tilvikum
óþarflega varfærnar", einkum varðandi tekjur af raforkusölu. Arðsemi
virkjunarinnar reynist vera meiri en áætlað var áður, aðallega vegna
þess aðháttálverð skilar meiri tekjum en gert hafði verið ráð fyrir.
Arðsemi eigin
fjár reiknast nú 13,4% en var 11,9% í upphaflegu arðsemismati.
Jákvætt núvirði
framkvæmdarinnar, umfram arðsemiskröfur eigenda, er 15,5
milljarðar króna eða 8,9 milljörðum króna umfram upphaflega
áætlun.
Hagnaður af
Kárahnjúkavirkjun, fyrir skatta, er áætlaður 4,2 milljarðar króna
að jafnaði á ári, á verðlagi ársins 2008.
25. febrúar 2008: Starfsmenn
Fljótsdalsstöðvarhafa fengið formlegastaðfest að vinnustaður þeirra og
starfsemisé meðISO-9001 og ISO-14001 gæða- og
umhverfisvottun. Ytri úttekt fór fram í desember 2007 á vegum Vottunar
hf. og Rafskoðunar ehf. Í kjölfarið var vottun Fljótsdalsstöðvar
staðfest.
Mars 2008: Tímaritið
National Geographic helgar
Íslandi 28 blaðsíður í nýtkomnu marshefti sínu. Meginþemað í
umfjölluninni er landið, fólkið og gagnstæð viðhorf til orkufreks
iðnaðar með álver við Reyðarfjörð og Kárahnjúkavirkjun sem
útgangspunkt.
5. mars 2008: Tölfræðileg gögn
gefa ekki tilefni til að rekja megi jarðhræringar við Upptyppinga til
fyllingar Hálslóns, segja tveir vísindamenn sem könnuðu fylgni
vatnssöfnunar í Hálslón og skjálftavirkni við Upptyppinga.
Sérfræðinganefnd um stíflur Kárahnjúkavirkjunar hafði áður komist að
þeirri niðurstöðu að tengsl lóns og jarðhræringa væru hvorki líkleg né
studd eðlisfræðilegum rökum. Landsvirkjun fékk dr. Birgi Örn Arnarson
verkfræðing, og dr. Hrafnkel Kárason, verkfræðing og jarðeðlisfræðing,
til að greina hvort tölfræðileg fylgni væri milli fyllingar Hálslóns
og jarðskjálfta við Upptyppinga árið 2007.
7. apríl 2008: Friðrik
Sophusson, forstjóri Landsvirkjunar og Loftur Árnason,
framkvæmdastjóri Ístaks hf., undirrita samning um að verkþátt KAR-29
við Kárahnjúkavirkjun sem varðar margvíslegan frágang á
Kárahnjúkastíflu og í grennd við hana, meðal annars í gljúfrinu neðan
við stífluna og í hlíð Fremri-Kárahnjúks. Gert er ráð fyrir að
framkvæmdir við þessi frágangsverk standi yfir sumarið 2008 og sumarið
2009.
9. apríl 2008: Risabor 2 ,,sló í
gegn" í Jökulsárgöngum í dag. Þar með lauk borunum jarðganga vegna
Kárahnjúkavirkjunar og jafnframt lauk merkilegum kafla íslenskrar
framkvæmdasögu sem hófst í desember 2003 með flutningi fyrstu borvélar
þessarar tegundar af þremur til landsins. Fjöldi fólks var í göngunum
og fylgdist með viðburðinum. Göngin sem opnuðust eru hluti af síðari
áfanga framkvæmda við Kárahnjúkavirkjun og tengja Jökulsárveitu hennar
við aðrennslisgöngin milli Hálslón og Fljótsdals.
9. apríl 2008: Síðasta
berghaftið sprengt í Kelduárgöngum austan Snæfells. Göngin eru um 1,8
km að lengd, á milli væntanlegra Ufsar- og Kelduárlóna. Þessi
mannvirki eru öll hluti af Jökulsár- og Hraunaveitum
Káraahnúkavirkjunar.
2. maí 2008: Ístak hf. á lægra
tilboð af tveimur sem berast Landsvirkjun í verkþátt KAR-25 við
Kárahnjúkavirkjun, sem er að ljúka framkvæmdum við Hraunaveitu. Þessi
verk höfðu áður verið boðin út og samið við verktakafyrirtækið
Arnarfell um að annast þau. Á áliðnu ári 2007 mögnuðust
rekstrarerfiðleikarArnarfells og 24. janúar 2008 lýsti Landsvirkjun
því yfir að hún tæki yfir alla verksamninga við verktakann vegna
Jökulsár- ogHraunaveitna. Í kjölfarið stofnaði Landsvirkjun
dótturfélag, Hraunaveitu ehf., til halda framkvæmdum áfram tímabundið
á eigin vegum.Verkefnið KAR-25 er sögulegt að því leyti að það er
síðasti stóri verkþáttur Kárahnjúkavirkjunar sem boðinn er út.
28. maí 2008:
Verktakafyrirtækið Ístak tekur við framkvæmdum við Jökulsár- og
Hraunaveitur Kárahnjúkavirkjunar í samræmi við samning þess við
Landsvirkjun á grundvelli tilboðs Ístaks frá 2. maí 2008.
25. júní 2008: Djasshátíð
Egilsstaða á Austurlandi hefst með því að úrvalslið listamanna
frumflytur dans- og tónverkið Drauma í aðkomugöngum Fljótsdalsstöðvar
að viðstöddum um 300 gestum. Einar Bragi samdi tónlistina og Irma
Gunnarsdóttir dansinn í Draumum. Flutningur verksins tók um
stundarfjórðung en alls stóð samkoman yfir í um eina klukkustund
300-400 metra inni í göngunum sem liggja frá hlaðhúsi inn í stöðvarhús
Kárahnjúkavirkjunar., Fljótsdalsstöð.
15. ágúst 2008:
Hálslón fylltist og vatn fer að sullast yfir á yfirfalli þess. Þremur
dögum síðar steypist myndarlegur foss niður í Hafrahvammagljúfur neðan
Kárahnjúkastíflu.
Ágúst 2008:
Ítalski verktakinn Impregilo færir Fljótsdælingum að skilnaði
járnbrautarlest sem notuð var við gerð aðrennslisganga
Kárahnjúkarvirkjunar til minningar um hlutdeild fyrirtækisins í
verkefninu. Lestinni er komið fyrir við upplýsingamiðstöðina í Végarði.
Þetta er 27 tonna dráttarvagn og flutningavatn upp á 4 tonn ásamt 12
metra löngum brautarteinum.
9. september 2008:
Fulltrúar verkkaupa, verktaka, hönnuða og framkvæmdaeftirlits lýkur við
úttekt á lokakafla Jökulsárganga formlega uppáskrifað að göngin öll séu
frágengin og tilbúin til notkunar.Jökulsárgöng eru alls 13,3 km frá inntaki
Ufsarlóns að stóru frárennslisgöngunum sem liggja úr Hálslóni að
stöðvarhúsinu í Fljótsdal.
11.september 2008: Lokum rennt fyrir
botnrás í lokuhúsi við Ufsarstíflu Jökulsárveitu. Þar með er Jökulsá í
Fljótsdal stífluð og vatn fer að myndast í Ufsarlón,
lítið inntakslón sem verður einn ferkílómetri
að flatarmáli þegar það fyllist.
11.september 2008:
Listaverkið
Eilífðardraumurinn eftir Ólaf Þórðarson afhjúpað úti á stríðu
straumvatni sem stöðugt flæðir úr Fljótsdalsstöð áleiðis til sjávar.
Þetta er vinningstillaga í samkeppni á vegum Landsvirkjunar um
útilistaverk, hátt í sjö tonna og 12 metra langt líkneski af báti úr
einangrunarefninu
pólýúreþani.Listamaðurinn
segir að fleyið sigli endalaust á móti straumi í frárennslisvatninu í
Fljótsdal og sé á sífelldri hreyfingu án þess að hreyfast úr stað.
20. september 2008:
Kelduá stífluð til bráðabirgða og vatninu veitt inn í Kelduárgöng
áleiðis til Ufsarlóns.Þar með þornar farvegur Kelduár á stíflusvæðinu og
unnt verður að fylla í skarð Kelduárstíflu.
22. september 2008:
Starfsmenn verktakafyrirtækisins Ístaks sprengjasíðasta
haftið í Grjótárgöngum. Þar með lýkur jarðgangagerð vegna
Kárahnjúkavirkjunar eftir að boraðir hafa verið og sprengdir alls
73 kílómetrar af jarðgöngum
af ýmsu tagi!Grjótárgöng eru 1.665 metra löng, hluti af Hraunaveitu
Kárahnjúkavirkjunar. Vatn mun renna um þau úr Grjótárlóni í Kelduárlón,
síðan áfram um Kelduárgöng í Ufsarlón og áfram niður í Fljótsdalsstöð um
aðrennslisgangakerfið.
Október 2008:Þrjú verkefni varðandi Kárahnjúkavirkjun og
áhrif hennar rædd á fundi á Egilsstöðum: rannsóknir á lífríki
Lagarfljóts, fossar á áhrifasvæði virkjunarinnar og örnefni í stæði
Hálslóns. Sameiginlegt öllum verkefnunum er að Helgi Hallgrímsson
náttúrufræðingur á þar einhvern hlut að máli. Þarna var fjallað um
nýútkomna skýrslu um fossa á áhrifasvæði Kárahnjúkavirkjunar, sömuleiðis
um örnefnaskrá fyrir svæðið sem fór undir Hálslón og tilheyrandi
örnefnakort og um lífríkisrannsóknir í Lagarfljóti sem miðuðu að því að
afla upplýsinga um botnþörunga fyrir Kárahnjúkavirkjun og eftir að
virkjunin var tekið í gagnið.
Október 2008:Yfirfallsfossinn
við Kárahnjúkastíflu skal heita
Hverfandi.
Starfsmenn Landsvirkjunar efndu til samkeppni um heiti á fyrirbærið.
Alls bárust 49 tillögur og tveir höfundar reyndust hafa fengið þá
hugmynd sem fyrir valinu varð, Pétur Bjarni Gíslason í Kröflu og
Sigurður Páll Ásólfsson í Búrfelli. Nafnið vísar að sjálfsögðu til þess
eðlis fossins að koma og fara, allt eftir því hvort Hálslón er fullt eða
ekki.
6.október 2008: Síðasta vatnsbunan
rennur á yfirfalli Hálslóns í ár. Lónið hefur verið yfirfullt frá því
15. ágúst.
16. október 2008:
Jökulsárveita tekin formlega í gagnið. Vatn úr Jökulsá í Fljótsdal og
Kelduá rennur þá í fyrsta sinn gegnum vélar Fljótsdalsstöðvar. Þar með
var Jökulsár- og Ufsarveita Kárahnjúkavirkjunar tekin í rekstur, sem
telst til eins af stærstu áföngum virkjunarframkvæmdanna.
Desember 2008:Grjótár-
og Kelduárlón Hraunaveitna myndast hægt og sígandi.Þá eru öll
veitumannvirki Jökulsár- og Hraunaveitu komin í gagnið og um leið öll
veitumannvirki Kárahnjúkavirkjunar, þar sem fyrst skal nefna til sögu
sex stíflur og 54 kílómetrar af sprengdum og heilboruðum
aðrennslisgöngum. Til viðbótar koma aðgöng og vinnugöng eða alls um 72
kílómetrar sem voru grafnir og boraðir vegna virkjunarinnar.
Desember 2008:
Ístak hf. hefur lokið störfum á virkjunarsvæðinu austan Snæfells og
farið með mannskap sinn af vettvangi. Starfsmenn fyrirtækisins eru hins
vegar alveg fram undir jól að flytja til grjót á botni
Hafrahvammagljúfurs neðan Kárahnjúkastíflu, efni sem hrundi eða var
sprengt niður eftir að sprunga fór að gliðna í haust á austurbakka
gljúfursins og bergfylla losnaði. Alls er gert ráð fyrir að flytja
ríflega 100.000 rúmmetra efnis og gert ráð fyrir að ljúka verkinu í
janúar 2009.
Jól 2008:
Engir starfsmenn eru í vinnubúðum á virkjunarsvæðinu um jól, í fyrsta
sinn frá því framkvæmdir hófust við Kárahnjúkavirkjun. Einungis fjórir
starfsmenn eru eftir á svæðinu á vegum Landsvirkjunar og sinna þar
gæslustörfum og skilum á verkbúi. Þeir hafa aðsetur í byggð á
Austurlandi en ekki til fjalla.