|
Reynistaður
er bær og kirkjustaður u.þ.b. 10 km sunnqn Sauðárkróks utan Langsholts
við Staðará (Sæmundará). Þar hét áður Staður á Reynisnesi.
Þar var og er stórbýli og fyrrum jarlssetur (Gissur Þorvaldsson).
Eftir lát Kolbeins unga varð Brandur Kolbeinsson (1211-1246) goði.
Þórður kakali lét drepa hann eftir bardagann í Haugsnesi og var þá
lokið veldi Ásbirninga.
Nunnuklaustrið var stofnað að Reynistað árið 1295 og það stóð til
1552. Það var vellauðugt og átti m.a. 50 jarðir. Eftir
siðaskiptin sátu þar tíðum sýslumenn og umboðsmenn klausturjarða.
Eggert Gunnlaugsson Briem (1811-1894) var síðasti sýslumaðurinn, sem
sat þar.
Alþingismaðurinn Jón Sigurðsson (1888-1972) fæddist og bjó þar lengi.
Kunn er sagan um
Reynistaðarbræður.
Kirkjan að Reynistað er timburhús. Þar er predikunarstóllinn
fyrir framan altarið, líkt og í öðrum fimm kirkjum hérlendis.
Hún er útkirkja frá Glaumbæ síðan 1960 en sókninni var þjónað frá
Sauðárkróki áður. Nú er hún sjálfstætt prestakall,
Reynistaðarklausturþing.
Bæjardyraportið er
með stafverksgrind af þeirri gerð sem víða tíðkaðist hér á landi á 18.
öld þegar áhrifa bindingsverks var tekið að gæta. Öll smíði ber þess
vitni að vel hafi verið til hússins vandað í sinni tíð og eru margir
viðanna prýddir strikum.
Gömlu bæjarhúsin á Reynistað voru tekin niður skömmu eftir 1935 en
þessu húsi var leyft að standa áfram. Um 1960 var það flutt til og
byggð utan um það steinsteypt skemma. Í henni var portið fram til 1999
en þá voru viðirnir teknir niður og lagfærðir. Bæjardyraportið var
síðan reist skammt frá upphaflegum stað og að því hlaðnir torfveggir
og torf sett á þakið.
Framkvæmdir síðustu ára hafa notið mikils tilstyrks Byggðasafns
Skagfirðinga og menntamálaráðuneytis. Húsið hefur verið í vörslu
Þjóðminjasafns Íslands frá árinu 1999.
Mynd: Þjóðminjasafn |