|
Hrafnkelsdalur
gengur suður úr Jökuldal á móti Brú. Hann er 18 km
langur og skiptist í tvo afdali, Þuríðarstaðadal og
Glúmsstaðadal. Víðast er dalbotninn sléttur, velgróinn
og í u.þ.b. 400 m.y.s. Nokkuð er um birkikjarr og
víðirunna og jarðhiti finnst á nokkrum stöðum.
Rústir Laugarhúsa eru í dalnum austanverðum, gegnt Aðalbóli.
Þar sér enn til húsatófta og túngarðsleifa. Laugarhús drógu
nafn sitt af heitri laug eða lind,
sem á uppsprettu sína fyrir ofan bæinn og rennur lækur frá
henni um tætturnar. Einhvern tíma í búskaparsögu Laugarhúsa
hefur laugin verið hlaðin upp og lögð
grjóti í botninn. Í máldaga
Valþjófsstaðakirkju frá 1397 kemur fram að hún átti selland
að Laugarhúsum. Árið 1902 gerði Daniel Bruun uppdrátt af
rústunum. Taldi hann að hluti þeirra væri eftir fornbýli en
aðrar tóftir væru leifar selsins frá Valþjófsstað.
Mannvistarleifarnar á Laugarhúsum eru í allmikilli
rústabungu um 20 metra í þvermál. Borað var í rústirnar á
nokkrum stöðum til að kanna aldur
þeirra út frá jarðvegslögum. Þær rannsóknir leiddu í ljós,
að byggð var á staðnum á ýmsum tímum
á miðöldum, en flestar virtust
rústirnar vera frá því um 1400. Í Hrafnkelssögu Freysgoða
er sagt að Bjarni, faðir þeirra Sáms og Eyvindar, hafi búið
á Laugarhúsum. Þeir feðgar elduðu löngum grátt silfur við
Hrafnkel, nágranna sinn á Aðalbóli. Sóknarlýsing Þorvaldar
Ásgeirssonar í Hofteigi, frá 1874 nefnir skóga í sókninni,
sem nú séu „alveg eyðilagðir.“ Þ.á.m. er getið um
Laugarhúsaskóg sem var rauðvíðiskógur.
Aðalsögusvið Hrafnkelssögu freysgoða er í dalnum. Einu
bæirnir, sem eftir eru í byggð, eru Aðalból og Vaðbrekka, en
talið er, að fjöldi annarra býla hafi verið í dalnum.
Rannsóknir hafa leitt fornar byggðarleifar í ljós.
Engir aðrir bæir á landinu eru fjær sjó.
Upp úr dalnum liggur vegur inn að Snæfelli. |