Hinn forni siður byggir á umburðarlyndi,
heiðarleika, drengskap og virðingu fyrir náttúrinni og öllu lífi.
Megin inntak siðarins er að hver maður er ábyrgur fyrir sjálfum
sér og gerðum sínum. Þessi ábyrgð er algjör andstaða við
kristna trú sem byggir á iðrun og fyrirgefningu. Ì Hávamálum, sem
mælt eru af Óðni, er einkum að finna siðareglur Ásatrúarmanna.
Heimsmynd Ásatrúarmanna er að finna í Völuspá. Þar er
sköpunarsögunni lýst, þróun heimsins, endalokum hans (ragnarökum)
og nýju upphafi. Ì trúarlegum efnum hafa Ásatrúarmenn aðallega
hliðsjón af hinum fornu Eddum. Ásatrúarmenn líta frekar á Ásatrú
sem sið eða lífsstíl heldur en trúarbrögð. Þegar félagið fékk
löggildingu á sínum tímavar hins vegar ekki leyft að nota nafnið
Vor siður eða eitthvað því líkt. Að kalla siðinn Ásatrú er
reyndar villandi þar sem átrúnaður er ekki bundinn við Æsi eina.
Heimilt er að viðurkenna fleiri guði, einnig landvættir og aðrar
máttugar verur. Ásatrúarmenn iðka trú sína á hvern þann hátt
sem hverjum og einum hentar meðan ekki brýtur í bága við landslög.
Þeir geta helgað goðunum líkneskjur og önnur tákn en ekki er
skylda hvers og eins að tilbiðja þær. Ásatrúarmenn sameinast um
heitið: Hefjum til vegs fornan sið og forn menningarverðmæti.
Starfsemi Ásatrúarfélagsins
Tilgangur félagsins er að starfa að eflingu
Ásatrúar og annast þá trúarlegu þjónustu sem því er samfara.
Þessu markmiði hyggst félagið ná með fræðslu- og trúarstarfi.
Það er hins vegar ekki neitt markmið í sjálfu sér að félagatalan
hækki. Þvert á móti segir í reglum félagsins að trúboð sé
óþarft (óþurftarverk). Samkvæmt reglum félagsins skulu fjögur
höfuðblót haldin árlega og fylgja þau hinu forna missera- og
vikutali. Hið fyrsta skal haldið um jafndægur að hausti, annað á
jólum um vetrarsólhvörf, hið þriðja á Sumardaginnfyrsta og hið
fjórða á Þórsdegi í tíundu viku sumars um sumarsólstöður á
Þingvöllum. Ásatrúarfélagið gefur út fréttabréf sem sent er
félagsmönnum. Fréttabréfið, sem heitir Vor siður, er gefið út
fyrst og fremst til að koma skilaboðum til félagsmanna, en einnig
skiptast menn þar á skoðunum og reynt er að birta einhvern
fróðleik. Nokkuð er um hjónavígslur sem allsherjargoði framkvæmir.
Í flestum tilfellum kemur fólk erlendis frá til þess að láta gefa
sig saman. Á Sumardaginn fyrsta fór einning fram unglingavígsla.
Allsherjarlög
1. grein.
Menn skulu eigi hafa höfuðskip í haf, en ef þeir hafa, þau skulu
þeir af taka höfuðið áður en þeir koma í landsýn, og sigla eigi
að landi með gapandi höfðum eða gínandi trjónum, svo fælist
landvættir við.
2. grein.
Vor siður kallast Ásatrú og félag vort Ásatrúarfélagið. Heimili
þess og varnarþing er í Reykjavík. Félagssvæði þess er allt
landið.
3. grein.
Tilgangur félagsins er efling vors forna siðar og að annast þá
trúarlegu þjónustu sem því er samfara.
4. grein.
Fjögur höfuðblót skulu haldin árlega.
5. grein.
Allsherjargoði fer fremstur meðal jafningja. Hann er leiðtogi vors
siðar (Hann gegnir stöðu forstöðumanns eins og hún er skilgreind
í landslögum). (Lögrétta skal útfæra nánar í
allsherjargoðaþætti).
6. grein.
Goðar sitja í umboði þingmanna sinna. Fjöldi goða fer eftir
ákvörðun Lögréttu hverju sinni, en aldrei mega þeir vera fleiri en
36. Allsherjargoði stofnar gildi, sem veita "heiðursgoða
nafnbót". Ákvæði til bráðabirgða: Á meðan félagið er
ekki fjölmennara en raun ber vitni eru goðar útnefndir af
allsherjargoða og Lögréttu og staðfestir á allsherjarþingi. (Lögrétta
skal útfæra nánar í goðorðaþætti).
7. grein.
llsherjarþing fer með æðsta vald í félaginu og skal það sett
Þórsdaginn í tíundu viku sumars ár hvert, en þingi síðan
frestað til fyrsta vetrardags. Þingmenn (fulltrúar á
allsherjarþingi með tillögu- og atkvæðisrétti) eru allir þeir,
sem skráðir eru Ásatrúar í Þjóðskrá og eru fullra 16 vetra,
einnig þeir, sem gengist hafa undir siðfestu og eru fullra 12 vetra.
8. grein.
Allsherjarþing úrskurðar í ágreiningsmálum. Þolandi á sök, ef
hann vill eigi, á sá sök sem vill. (Lögrétta skal setja reglur í
rannsóknarþætti og þingskapaþætti, með hliðsjón af Grágás.
9. grein.
Lögréttu skipa goðar ásamt kjörnum fulltrúum og lögsögumanni.
Lögréttumenn skulu skipta með sér verkum. Meirihluti fullskipaðrar
Lögréttu réttir af lögin og úrskurðar í málum á milli þinga.
Úrskurðir Lögréttu sæta kæru til allsherjarþings.
10. grein.
Lögrétta kýs lögsögumann úr hópi félagsmanna. Lögsögumaður
má einnig gegna embætti goða nema allsherjargoða.
11. grein.
Lagaþættir Ásatrúarfélagsins skulu byggðir á grunnlagaþætti og
siðareglum og verða að samþykkjast af meirihluta fullskipaðrar
Lögréttu.
12. grein.
Ákvæðum grunnlagaþáttar verður aðeins breytt (nýmæli gerð)
með tveim þriðju atkvæða fullskipaðrar Lögréttu og samþykkt
næsta allsherjarþings, að undangenginni kynningu. Ef álitamál koma
upp um túlkun skal höfð hliðsjón af Grágás.
Reglur Ásatrúarfélagsins
Siðaþáttur
Grein 1.
Ásatrú er nafn vors siðar en eigi er átrúnaður bundinn við Æsi
eina.
Grein 2.
Heimilt er að viðurkenna fleiri guði, einnig landvættir og aðrar
máttkar verur.
Grein 3.
hver maður ber ábyrgð á sjálfum sér og öllum gerðum sínum.
Grein 4.
Eigi má vanvirða heilög goð eða annað það sem heilagt er.
Grein 5.
Heimilt er að helga goðunum líkneskjur og önnur tákn, en ekki er
skylda hvers eins að tilbiðja þær.
Grein 6.
Allir þeir sem telja sig Ásatrúar geta gengið í félagið með
skráningu í þjóðskrá.
Grein 7.
Ásatrúarmenn iðka trú sína á hvern þann hátt sem hverjum og
einum hentar, meðan ekki brýtur í bága við landslög og
allsherjarreglu.
Grein 8.
Siðareglur Ásatrúarmanna er einkum að finna í Hávamálum. Í
trúarlegum efnum höfum við aðallega hliðsjón af Eddum, sem heild.
Grein 9.
Heimilt er og sjálfsagt að fræða aðra um Ásatrúarfélagið og
heiðinn sið en skipulagt trúboð er óþarft.
Grein 10.
Ásatrúarmenn skulu jafnan leitast við að vera samkvæmir sjálfum
sér.
Grein 11.
Vor siður byggir á umburðarlyndi, heiðarleika, drengskap og
virðingu fyrir jörðinni og öllu lífi.
Grein 12.
Ásatrúarmenn sameinast um að hefja til vegs fornan sið og forn
menningarverðmæti.
Goðorðaþáttur
1 grein.
Fjöldi goða er ákveðinn af allsherjarþingi, Lögréttu og
allsherjargoða, með tilliti til fjölda þingmanna.
2 grein.
Allir goðar eru jafnir að völdum og virðingu, en goðorð eru
þrennskonar.
2a. Goðorð full og forn; skal sá goði sem því heldur vera
búsettur í héraði og njóta stuðnings fulls helmings þingmanna á
héraðsþingi, ennfremur stuðnings allsherjargoða, Lögréttu og
allsherjarþings, þá er hann tekur við goðorði. Stefnt skal að
því að goðorð full og forn skuli vera hið minnsta fimm. (eitt í
hverjum fjórðungi auk Reykjavíkurgoðorðs), en hið flesta níu (tvö
í hverjum fjórðungi auk Reykjavíkurgoðorðs).
2.b. Landsgoðorð; skal sá goði sem því heldur njóta stuðnings
tíu af hundraði félagsmanna, hið minnsta en tuttugu af hundraði
hið mesta, ennfremur stuðnings allsherjargoða, lögréttu og
allsherjarþings þá er hann tekur við goðorði. (Þessum hlutföllum
getur Lögrétta breytt, í samræmi við fjölda þingmanna og goða,
á hverjum tíma)
2.c. Kjörgoðar; Þeir eru skipaðir til allt að þriggja ára í senn,
af allsherjargoða, að fengnu samþykki meirihluta Lögréttu, eða
allsherjarþings.
3 grein.
Goðar, að kjörgoðum undanskildum, geta skipt goðorði sínu með
öðrum, eða tekið sér aðstoðarmann. Hvert goðorð hefur þó
aðeins eitt atkvæði á lögréttufundum. Skulu aðilar goðorðs
hlíta sömu hæfisreglum og goðar. [tillaga: ’hæfisreglum' í stað
’hæfnisreglum' [hæfinn maður er hittinn; hæfni er það að vera
hæfinn, en ekki hæfur.
4 grein.
Goðar skulu mæta á lögréttufundum og allsherjarþingi, senda
aðstoðarmann í sinn stað eða tilkynna forföll ella. Nú mætir
goði, eða aðstoðarmaður hans, ekki á lögréttufund, eða
allsherjarþing; er þá allsherjargoða, eða aðstoðarmanni hans,
heimilt að skipa annan í hans stað, til að sitja fundinn. Mæti
goði ekki til tveggja funda í röð má svipta hann goðorðinu.
5 grein.
Goðar eru trúar- og félagslegir embættismenn Ásatrúarfélagsins.
Þeir sitja í Lögréttu og taka virkan þátt í blótum og öðrum
trúarsamkomum sem haldnar eru í nafni félagsins.
6. grein.
Goði skal taka að sér starf sáttamanns sé þess óskað.
7. grein.
Goði leiðbeinir um trúarefni og siðareglur sé þess beiðst, en
ekki hefur hann úrskurðarvald í þeim efnum.
8. grein.
Goðar eru settir í embætti af allsherjargoða, að fenginni samþykkt
lögréttu.
9. grein.
Goði skal vinna eið að embætti sínu að Lögbergi, Þórsdag í
tíundu vikusumars, að fenginni stuðningsyfirlýsingu allsherjarþings.
10. grein.
Við val goða í embætti skal taka mið af eftirfarandi: 1. Að
viðkomandi sé lögráða og hafi óflekkað mannorð. 2. Að hann hafi
skýra hugmynd um það í hverju embætti goða sé fólgið. 3. Að
hann hafi góða þekkingu á Ásatrú og heiðnum sið. 4. Að hann
hafi haldgóða þekkingu á grunnlögunum og lögum um trúfélög.
11. grein.
Staða goða er virðingarstaða og skal hann ávallt gæta þess að
fjalla ekki um deilumál og þrætur í félaginu á opinberum vettvangi,
verði hjá því komist.
12. grein.
Gerist goði sekur um alvarleg embættisglöp eða gróft brot á lögum
og reglum félagsins getur Lögrétta vikið honum úr embætti fram að
næsta allsherjarþingi sem tekur málið til endanlegrar afgreiðslu.
Allsherjargoðaþáttur
1. grein
Svo er mælt í vorum lögum að vér skulum hafa allsherjargoða. Hann
fer fremstur meðal jafningja í vorum sið. Hann helgar höfuðblót og
aðrar trúarsamkomur sem haldnar eru í nafni félagsins. Hann vinnur
öll opinber embættisverk sem honum eru falin lögum samkvæmt svo sem;
nafnfestu, siðfestu, hjónavígslu og greftrun. Allsherjargoði tekur
að sér starf sáttamanns sé þess óskað. Allsherjargoði
leiðbeinir um trúarefni og siðareglur sé þess beiðst, en ekki
hefur hann úrskurðarvald í þeim efnum.
2. grein
Allsherjargoði er opinber talsmaður Ásatrúarfélagsins um trúarefni.
Staða hans er virðingarstaða og skal hann ávallt gæta þess að
halda sig utan við deilumál og þrætur jafnt innan félagsins sem
utan þess, sem ekki eru samboðnar virðingu hans.
3. grein.
Allsherjargoði á sæti í Lögréttu en getur hvorki gegnt starfi
lögsögumanns né gengt öðrum stjórnarathöfnum.
4. grein.
Allsherjargoði getur valið sér aðstoðarmann (staðgengil), sem
tekur að sér þau verkefni sem allsherjargoða eru falin, í
forföllum hans, að svo miklu leyti sem það samræmist landslögum.
5. grein.
Látist allsherjargoði í embætti eða láti af störfum af öðrum
orsökum, skal aðstoðarmaður hans taka við starfi hans. Ef enginn
aðstoðarmaður hefur verið tilnefndur, skal Lögrétta velja annan
goða til að gegna embætti hans tímabundið. Síðan skal fara fram
allsherjargoðakjör að réttum lögum, eigi síðar en að níu
mánuðum liðnum, en eigi fyrr en að sex mánuðum liðnum.
6. grein.
Kjörgengir til embættis allsherjargoða eru allir goðorðsmenn, með
þeim takmörkunum þó að goðar, að meðtöldum allsherjargoða,
geta aldrei verið fleiri en 36.
7. grein.
Lögrétta sér um framkvæmd allsherjargoðakosninga og ákveður
dagsetningar þar að lútandi í samráði við Lögréttu. Hún sendir
öllum atkvæðisbærum félögum kjörgögn í síðasta lagi þremur
vikum fyrir talningu atkvæða. Atkvæðisbærir eru allir löglegir
félagar tólf ára og eldri. Kosið skal bréflega með leynilegri
póstatkvæðagreiðslu. Atkvæðaseðlar skulu afhentir eða sendir
fulltrúa sýslumannsembættisins í Reykjavík og verða þeir að hafa
borist fyrir áður auglýstan talningardag. Talning atkvæða skal þá
fara fram samdægurs að öllum viðstöddum frambjóðendum eða
fulltrúum þeirra. Kjöri skal þegar lýst opinberlega. Hafi enginn
hlotið hreinan meirihluta atkvæða skal þegar í stað fara fram
önnur umferð milli þeirra tveggja sem flest atkvæði hlutu.
8. grein.
Nýr allsherjargoði sver eið að embætti sínu, að Lögbergi í
tíundu viku sumars.
9. grein.
Nú nýtur allsherjargoði ekki lengur trausts og getur þá fullur
fjórðungur þingmanna lagt fram vantraust á allsherjarþingi og skal
þá efna til kosninga, sem lokið skal vera vel fyrir lögbundinn
innsetningardag allsherjargoða.
10. grein.
Gerist allsherjargoði sekur um alvarleg embættisglöp eða gróft brot
á lögum og reglum félagsins getur Lögrétta vikið honum úr
embætti tímabundið. Skal þá þegar boðað til
auka-allsherjarþings sem tekur málið til endanlegrar afgreiðslu. Ef
allsherjarþing samþykkir brottvikninguna skal kjósa nýjan
allsherjargoða eins fljótt og auðið er. En ef allsherjarþing vísar
brottvikningunni frá skal fara fram, á því þingi, kosning um alla
kjörna lögréttumenn og varamenn. Hinn brottvikni allsherjargoði er
kjörgengur þrátt fyrir brottvísun. Ef hann hefur einnig verið
sviptur goðorði, skal hann öðlast það á ný, nái hann kjöri.
Þingskapaþáttur
1. grein
Allsherjarþing skulum vér eiga og skal það sett og helgað af
allsherjargoða Þórsdag í tíundu viku sumars að Lögbergi, á
Þingvöllum við Öxará Þar skulu eftirfarandi mál tekin fyrir:
a. Samþykkt goðorða og goðar settir í embætti.
b. Lesin upp lögin, úrskurðir Lögréttu og allar
lagabreytingar frá því á síðasta þingi.
c. Önnur mál, sem Lögrétta ákveður á fundi
sínum laugardaginn í áttundu viku sumars.
d. Fundi frestað til fyrsta vetrardags.
2. grein
Til allsherjarþings skal boðað með fréttabréfi til þingmanna
allra og skal það póstlagt eigi síðar en mánudag í níundu viku
sumars.
3. grein
Til framhalds-allsherjarþings skal boðað með í fréttabréfi til
félagsmanna póstlögðu í síðasta lagi laugardag í 25. viku sumars
(það er tveim vikum fyrir framhalds-allsherjarþingið). Það skal
haldin á þeim stað sem lögsögumaður ákveður hverju sinni og er
því aðeins lögmætt að allsherjarþingi á Þingvöllum hafi verið
löglega frestað og löglega hafi verið til þess boðað. Þar skal
taka fyrir eftirfarandi, hið minnsta:
a. Skýrslu lögsögumanns, allsherjargoða og nefnda.
b. Endurskoðaðir reikningar lesnir og bornir upp
til staðfestingar.
c. Umræður um skýrslu stjórnar og nefnda.
d. Kosið í stjórn og aðrar trúnaðarstöður.
e. Önnur mál.