Hjalteyri Eyjafjöršur,

Gönguleišir Ķsland


HJALTEYRI
.

.

Feršaįętlanir
Rśtur-Ferjur-Flug


Feršaheimur

Hjalteyri er smįbyggšarkjarni noršan Akureyrar į Galmaströnd, žar sem var mikiš athafnalķf į fyrri hluta 20. aldar.  Litla höfnin į sandeyrinni er skjólgóš og veitingahśs hóf rekstur sumariš 2003.  Noršmenn hófu žarna sķldarsöltun upp śr 1880 og žorpiš varš löggiltur verzlunarstašur 1897.  Svķar hófu žarna śtgerš 1905 og Skotar nęsta įr samtķmis Žjóšverjum, sem geršu mest śt 10 skip til žorsk- og sķldveiša.  Sķldin var stundum veidd ķ landnętur frį sjįvarkambinum vegna žess, hve ašdżpi er mikiš.  Žarna fengu margir atvinnu į žessum gósenįrum en įriš 1914 hurfu allir śtlendingar į brott og žį hafši einnig veriš žrengt aš möguleikum žeirra til fiskveiša hér viš land.

Kveldślfur hf., fyrirtęki Thors Jensens, tók Hjalteyri į leigu 1913.  Thor ętlaši aš reisa ķshśs og nota ķs af tjörninni til aš geta flutt śt ferska sķld til nišursušu ķ Hamborg, en strķšiš kom ķ veg fyrir žaš.  Kveldślfur hf. keypti Hjalteyri og jaršir upp til fjalls til aš hafa nęgilegt athafnarżmi og ašgang aš góšu vatnsbóli.  Žrįtt fyrir góšan afla og mikla framleišslu, įtti fyrirtękiš erfitt uppdrįttar į kreppuįrunum.  Įriš 1937 byggši žaš stęrstu sķldarverksmišju ķ Evrópu į Hjalteyri.  Hśn var starfrękt til 1966.  Į hinum undraskamma byggingartķma hennar voru frosthörkur miklar og žį var hitašur sjór til aš blanda ķ steypuna, sem var hręrš ķ vélknśinni hręrivél.

Fyrirtękiš lét einnig reisa nokkur glęsileg ķbśšarhśs.  Framkvęmdastjórinn, Richard Thors og sķšar sonur hans, Thor R. Thors, bjuggu ķ 500 m² hśsi meš bķlskśr fyrir 4 bķla og ašstöšu fyrir žjónustufólk.  Žaš er nyrzt af hśsunum į brekkubrśninni.  Įriš 2007/2008 bar mikiš į óskżršum hįvaša ķ hśsinu, sem upphófst į reglulegum tķmum dag hvern.  Margt var gert til aš komast aš upptökunum, en engar marktękar nišurstöšur höfšu fengizt ķ upphafi įrs 2009.

Annaš glęsihśs er Įsgaršur, žar sem verksmišjustjórinn, Pétur Jónsson, bjó ķ 17 herbergjum  Žaš stendur stakt fremst į brekkunni.  Žrįtt fyrir mikinn mun milli hinna rķku verksmišjueigenda og almennings, voru žeir vellišnir og hjįlpušu mörgum ķ neyš įn žess aš krefjast greišslu fyrir.

Hvarf sķldarinnar į sjöunda įratugnum olli žvķ aš sķšast var brętt ķ verksmišjunum 1966 og atvinnulķfiš breyttist eins og annars stašar ķ fiskiplįssum į Noršurlandi.  Kveldślfur h.f. pakkaši saman og śtgerš smįbįta jókst.  Aflaföng voru góš og höfnin var bętt meš sjóvarnargarši ķ kringum 1980.  K. Jónsson og Co. hóf nišursušu um 1970 og geymdi hrogn og sķld į Hjalteyri.  Sķldarbresturinn hafši žvķ ekki eins mikil įhrif į atvinnulķf Hjalteyringa eins og vķšast annars stašar.

KEA hóf fiskverkun į Hjalteyri ķ kringum 1980.  B.G.B.-Snęfell hf. hóf sķšar žurrkun fiskhausa til śtflutnings (u.ž.b. 2000 tonn į įri og 200 tonn af skreiš).  Fiskeldi Eyjafjaršar hóf tilraunastarfsemi meš lśšueldi 1985 (sķšar Fiskey ehf.).  Lśšuhrognin eru flutt frį Dalvķk til klaks į Hjalteyri.  Mestur hluti seišanna er fluttur śr landi eftir aš žau eru oršin 5 gr aš žyngd en 10-20% žeirra eru send til įframeldis ķ Žorlįkshöfn og sķšar slįtrunar.  Įrangurinn ķ lśšueldinu hérlendis hefur vakiš heimsathygli og įriš 2002 framleiddi Hjalteyrarstöšin 450.000 seiši.

Ķbśafjöldinn įriš 1950 var 130 manns.  Fólki fękkaši sķšan verulega en nś (2003) bśa 60-70 manns į stašnum.  Nokkur gömlu hśsanna voru lagfęrš, nż byggš og sum hinna gömlu eru notuš sem sumarbśstašir.  Įriš 2002 var boraš eftir heitu vatni į Hjalteyri meš mun betri įrangri en nokkurn óraši fyrir.  Akureyri į eftir njóta góšs af žvķ og žegar var hafizt handa viš aš leiša žaš ķ hśsin į Hjalteyri.  Kaffi Lķsa, reist 2003, var fyrsta hśsiš, sem var tengt.  Eigendur veitingahśssins bjóša gestum sjóstangveiši (simi: 821 5920).

Endursögš og stytt  grein ķ Félagsblaši FL aprķl 2003.
Heimildir:
Thor Jensen.  Framkvęmdaįr. Minningar II.  Bókfellsśtgįfan hf. Reykjavķk 1955.
Agnar Žóršarson.  Hjalteyri.  Munnleg heimild.
Eirķkur Jensen, Akranesi.  Munnleg heimild.
Frišrik Magnśsson, Hįlsi, Svarfašardal.  Munnleg heimild.
Jón Žór Benediktsson.


TIL BAKA          Nat.is - pósthólf 8593, 108 Reykjavik- sķmi: 898-0355 - nat@nat.is- um okkur - heimildir          HEIM